I GZ 133/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Dariusz Dudra po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia W. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 września 2021 r., sygn. akt III SA/Po 927/20 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia w sprawie ze skargi W. N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] września 2020 r., nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 6 września 2021 r., sygn. akt III SA/Po 927/20, odmówił W. N. przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z 15 kwietnia 2021 r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi na postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z 16 września 2020 r. w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z 15 kwietnia 2021 r. odmówiono skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Postanowienie to zostało doręczone w dniu 4 maja 2021 r. Zażalenie na powyższe postanowienie zostało nadane listem w dniu 18 maja 2021 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia jest uzasadniony przepisami ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczegółowych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19. Zdaniem WSA skarżący w swoim wniosku nie wskazał okoliczności uzasadniających przywrócenie mu terminu do wniesienia zażalenia. Powołał się on na okoliczności dotyczące epidemii, ale nie wskazał szczegółowo, na czym miały polegać powołane przez niego przeszkody w nadaniu zażalenia w ustawowym terminie. W związku z powyższym WSA, na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.), odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie skarżący wniósł o jego uchylenie w całości i uchylenie postanowienia z 15 kwietnia 2021 r. W uzasadnieniu wskazał, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia jest uzasadniony przepisami ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczegółowych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19. Pismem z 4 marca 2022 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego sformułował zarzut naruszenia art. 86 § 1 p.p.s.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem skarżący nie dokonał czynności bez swojej winy, co znalazło odzwierciedlenie we wniosku o przywrócenie terminu, wraz z którym skarżący dopełnił uchybionej czynności oraz uprawdopodobnił brak winy. W uzasadnieniu pełnomocnik wskazał, że skarżący nie posiada wykształcenia prawnego, stąd wynikał problem z właściwym sformułowaniem przyczyn uchybienia terminu oraz wskazaniem istotnych okoliczności. Tymczasem brak możliwości skorzystania z pomocy innej osoby oraz choroba spowodowały, że złożenie zażalenia w ustawowym terminie było obiektywnie niemożliwe, a w konsekwencji niezawinione przez skarżącego. Zgodnie z panującymi w czasie pandemii Covid-19 zaleceniami, w przypadku złego samopoczucia zaleca się pozostanie w domu oraz unikanie kontaktu z innymi osobami. Skarżący, odpowiedzialny za zdrowie swoje i innych osób, z powodu choroby nie mógł udać się na pocztę celem nadania zażalenia w terminie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści przepisu art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Wedle natomiast art. 87 § 2 p.p.s.a. w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Jednym z przewidzianych w art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. warunków przywrócenia terminu przez sąd jest uprawdopodobnienie przez stronę braku jej winy w przekroczeniu terminu. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy (por. postanowienie NSA z 29 maja 2019 r., sygn. akt I OZ 430/19, CBOiS). Instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i tylko kumulatywne zaistnienie przywołanych przesłanek może stanowić podstawę faktyczną i prawną do wydania przez sąd administracyjny postanowienia o przywróceniu wnioskodawcy terminu do dokonania czynności procesowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że o braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. Oceniając wystąpienie powyższej przesłanki, Sąd obowiązany jest przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o własne interesy (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270, uw. 5; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod redakcją R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C. H. Beck 2013, s. 444-446, nb 4; postanowienie NSA z dnia 12 czerwca 2008 r., sygn. akt II OZ 580/08). Z akt niniejszej sprawy wynika, że skarżący został prawidłowo pouczony o terminie i sposobie wniesienia zażalenia na postanowienie z 15 kwietnia 2021 r. (k. 33). Zdaniem NSA, Sąd I instancji prawidłowo ocenił wniosek skarżącego, stwierdzając, że nie wskazał okoliczności uzasadniających przywrócenie mu terminu do wniesienia zażalenia. Skarżący powołał się na okoliczności dotyczące epidemii, ale nie wskazał szczegółowo, na czym miały polegać powołane przez niego przeszkody w nadaniu zażalenia w ustawowym terminie. Nie wykazał również, że nie mógł dokonać przedmiotowej czynności procesowej w wymaganym terminie przy pomocy innej osoby. Tym samym, słusznie uznał Sąd I instancji, że nie było przesłanek dla przyjęcia, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony skarżącej. Odnosząc się do twierdzeń zawartych w piśmie z 4 marca 2022 r., Naczelny Sąd Administracyjne wskazuje, że – istotnie – w sytuacji gdy strona nie może dokonać czynności procesowej w ustawowym terminie z powodu choroby, Sąd może przywrócić termin, jednakże w takim wypadku niezbędne jest uprawdopodobnienie przez tę stronę, iż taka sytuacja rzeczywiście miała miejsce, na przykład poprzez przedstawienie zaświadczenia lekarskiego lub decyzji o zastosowaniu wobec skarżącego kwarantanny bądź izolacji. Tymczasem twierdzenia strony i jej pełnomocnika są gołosłowne i nie wyczerpują przesłanki przywrócenia terminu, jaką jest uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu. Wobec tego, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.