I GZ 120/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Piszczek po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Gminy A na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 września 2020 r., sygn. akt V SA/Wa 941/20 w zakresie oddalenia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Gminy A na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dotacji celowej przypadającej do zwrotu postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 16 września 2020 r., sygn. akt V SA/Wa 941/20, oddalił wniosek Gminy A o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Ministra Finansów z [...] marca 2020 r., w przedmiocie określenia kwoty dotacji celowej przypadającej do zwrotu. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy: W skardze na ww. decyzję, skarżąca gmina zawarła wniosek o wstrzymanie jej wykonania. Odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że skarżąca na poparcie swoich obaw nie przedstawiła żadnych dowodów, co dopiero umożliwiłoby Sądowi określenie prawdopodobieństwa wystąpienia zdarzeń określonych w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Zdaniem Sądu I instancji samo przekonanie skarżącej, że na skutek wykonania decyzji może dojść do wyrządzenia znacznej szkody nie przemawia za uwzględnieniem wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżąca ogólnikowo i bez odniesienia się do konkretów wskazała na niebezpieczeństwo powstania znacznej szkody. Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z utrwalonym stanowiskiem orzecznictwa, skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Sąd wskazał, że skarżąca nie przedstawiła żadnych dokumentów źródłowych, które mogłyby przemawiać za uwzględnieniem wniosku. Zweryfikowanie tego, czy wykonanie decyzji odbędzie się z uszczerbkiem dla majątku skarżącej musi odbywać się z uwzględnieniem szczegółowych informacji o jej rzeczywistej (aktualnej) sytuacji finansowej. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie i rozpoznanie wniosku, ewentualnie – uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zasądzenie kosztów postępowania oraz przeprowadzenia dowodu z załączonych dokumentów Do zażalenia dołączono stany klasyfikacji dochodów w latach 2019 r. i 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W art. 61 § 3 p.p.s.a. określono przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Sąd jest uprawniony do uwzględnienia wniosku, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwolą sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione są przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, spoczywa wyłącznie na wnioskodawcy. W tej kwestii stanowisko orzecznictwa i doktryny jest zgodne i niezmienne (por. postanowienie NSA z 27 lutego 2012 r., sygn. akt II FZ 140/12, postanowienie NSA z 25 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OZ 692/11, postanowienie NSA z 14 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 1116/10, postanowienie NSA z 6 listopada 2009 r. sygn. akt II OZ 975/09, postanowienie NSA z 8 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GZ 132/12; B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz., Zakamycze 2005, s. 168, Tarno J.P., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, LexisNexis 2010, s. 207). Niezbędne jest wskazanie przez wnioskodawcę na konkretne okoliczności pozwalające ocenić, czy wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne. Twierdzenia strony powinny wyjaśniać, na czym polega niebezpieczeństwo powstania kwalifikowanych skutków, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. i jednocześnie znajdować potwierdzenie w dokumentach źródłowych dotyczących jej sytuacji finansowej i majątkowej. Obowiązkiem sądu nie jest natomiast domyślanie się intencji strony, ani orzekanie o wstrzymaniu wykonania decyzji na podstawie całokształtu akt sprawy. To w interesie wnioskującego leży odpowiednie uzasadnienie składanego wniosku. Wniosek skarżącej został oparty na przesłance z art. 61 § 3 p.p.s.a., wskazując ogólnie, że szkoda polegać będzie na konieczności przekazania organowi znacznej kwoty finansowej której przekazanie niekorzystnie odbije się na realizacji przez Gminę bieżących zadań z zakresu zadań własnych. Gmina wskazała, że sporna dotacja została wykorzystana w całości na realizacje celów zleconych przez dotującego, na co nie ma wpływu brak uwzględnienia przez niego wydatków skarżącej niezbędnych dla wykonania zadań zleconych. W tej sytuacji, Gmina zobligowana byłaby do zwrotu kwoty odpowiadającej wysokości nienależnie wydatkowanej dotacji, ze środków własnych, bez możliwości uzyskania ich zwrotu, ze szkodą dla realizacji zadań własnych Gminy. Oznaczałoby to również uchybienie dyscyplinie finansów publicznych. Powyższe okoliczności związane z sytuacją finansową skarżącej Gminy nie zostały jednak poparte żadnymi dokumentami źródłowymi. Sąd I instancji prawidłowo uznał, że skarżąca nie wykazała, aby zaistniały przesłanki umożliwiające jej uzyskanie ochrony tymczasowej. Jak wskazał w uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji, skarżąca ogólnikowo i bez odniesienia się do konkretów wskazała na niebezpieczeństwo powstania znacznej szkody. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczności powołane we wniosku nie stanowią przesłanki wstrzymania wykonania decyzji. Gmina, składając wniosek, nie powołała żadnych okoliczności wyjaśniających jej sytuację budżetową, ograniczając się jedynie do ogólnikowego powołania się na dyscyplinę finansów. Brak wskazania takich okoliczności uniemożliwia odniesienie się do twierdzeń o wpływie zwrotu dotacji celowej na budżet Gminy. Należy zauważyć, że Skarżąca nie przedstawiła żadnych danych dla zorientowania się w jej sytuacji finansowej i stwierdzenia, czy rzeczywiście w przypadku wykonania zaskarżonej decyzji istnieje ryzyko wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zatem Sąd I instancji prawidłowo uznał, że nie jest możliwa ocena, czy i w jaki sposób wykonanie zaskarżonej decyzji przed zakończeniem kontroli sądowej może wpłynąć na sytuację skarżącej Gminy. Żądanie wstrzymania wykonania decyzji bez wskazania konkretnych okoliczności i dowodów na ich potwierdzenie, należy, wskutek dokonanej wyżej wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a., uznać za niewystarczające. W zakresie przesłanki niebezpieczeństwa wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków należy stwierdzić, że nałożony na skarżącą obowiązek zwrotu dotacji ma charakter świadczenia pieniężnego i z natury rzeczy skutki wykonania takiego świadczenia są niewątpliwie odwracalne poprzez zwrot uiszczonej kwoty, o czym wskazał również Sąd I instancji. Z tego powodu samo uiszczenie kwoty tytułem zwrotu dotacji jest odwracalne i nie powoduje sytuacji określonej w art. 61 § 3 p.p.s.a. jako przesłanka zastosowania uregulowanej tam instytucji prawnej. Wobec powyższego, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, z uzasadnienia postanowienia Sąd I instancji wynika jakie ustalenia i oceny legły u podstaw jego wydania. Sąd I instancji w istocie nie miał możliwości skonfrontować wysokości zwrotu kwoty dotacji z jej rzeczywistymi możliwościami płatniczymi, a co za tym idzie, ocenić, czy wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia sutki. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.