I GZ 109/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc po rozpoznaniu w dniu 9 maja2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia "M.(1) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością" w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 16 stycznia 2023 r., sygn. akt III SA/Wr 840/22 w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi "M.(1) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością" w W. na decyzję Zarządu Województwa Dolnośląskiego z dnia 18 sierpnia 2022 r. nr DEF-Z-IV.433.6.2022 w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 16 stycznia 2023 r., sygn. akt III SA/Wr 840/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpoznaniu zawartego w skardze M(1). Sp. z o.o. w W. (dalej: spółka, skarżąca) na decyzję Zarządu Województwa Dolnośląskiego z 18 sierpnia 2022 r. w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej wniosku o wstrzymanie zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 61 § 3 i 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: p.p.s.a.) odmówił wstrzymania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu postanowienia WSA wskazał, że wniosek ten nie został w żaden sposób uzasadniony, jedynie wskazano na zachodzące niebezpieczeństwo spowodowania po stronie skarżącej trudnych do odwrócenia skutków lub znacznej szkody w przypadku wykonania decyzji przed poddaniem jej kontroli sądowoadministracyjnej. W ocenie Sądu I instancji takie twierdzenie nie stanowi jakiegokolwiek uprawdopodobnienia zaistnienia takich okoliczności. W zażaleniu na postanowienie z 16 stycznia 2023 r. zarzucono temu orzeczeniu naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a., wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania objętej skargą decyzji. Zażalenie uzasadniono trudną sytuacją finansową spółki, w tym brakiem środków na rachunku projektu oraz sytuacją powstałą w wyniku podziału spółki, skutkiem którego zorganizowana część przedsiębiorstwa, obejmująca m.in. ogół praw i obowiązków wynikających z umowy o dofinansowanie dotyczącej realizacji projektu, została przeniesiona na M.(2) sp. z o.o. w W. W ocenie skarżącej nie jest ona już uprawniona do zwrotu środków, a wszelkie rozstrzygnięcia dotyczące projektu powinny być skierowane do M.(2) sp. z o.o. jako następcy prawnego skarżącej w tym zakresie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. W judykaturze dominuje stanowisko kładące nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (zob. postanowienia NSA: z 15 stycznia 2014 r., sygn. akt II FSK 2165/13, z 10 maja 2011 r., sygn. akt II FZ 106/11, z 9 września 2011 r., sygn. akt II FSK 1501/11, z 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 219/11 czy z 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07 – te i dalej powoływane orzeczenia NSA dostępne w Internecie pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi w sposób przekonywujący pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. Za zasadne uznać należy przyjęcie, że skoro postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest inicjowane wnioskiem strony, to na wnioskodawcy spoczywa powinność wskazania konkretnych zagrożeń płynących z wykonania kwestionowanego aktu. Podmiot występujący o wstrzymanie wykonania decyzji, który zaniechał podania okoliczności mających uzasadniać jego żądanie, nie może oczekiwać od sądu, aby ten, wyręczając go, niejako z urzędu poszukiwał usprawiedliwienia dla złożonego wniosku (por. postanowienie NSA z 5 maja 2016 r., sygn. akt I FZ 98/16, postanowienie NSA z 28 kwietnia 2016 r., sygn. akt II FZ 40/16). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko przedstawione w uzasadnieniu postanowienia Sądu I instancji jest prawidłowe. Wniosek zawarty w skardze nie zawierał uzasadnienia poza stwierdzeniem, że brak wstrzymania wykonalności zaskarżonej decyzji pociągnie za sobą ciężkie skutki finansowe dla skarżącej. Informacje, obrazujące sytuację finansową spółki przedstawiono dopiero na etapie postępowania zażaleniowego, nie popierając jej przy tym żadnym materiałem źródłowym (np. dokumentacją w postaci bilansów i sprawozdań finansowych, wyciągów z rachunków bankowych). Sąd I instancji nie miał wiedzy na ten temat, w związku z tym nie mógł dokonać oceny, czy uzasadniają one wydanie orzeczenia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji. Podkreślić należy, że zadaniem NSA nie jest bowiem ponowna ocena wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, uzupełnionego ewentualnie o okoliczności podniesione w zażaleniu, lecz kontrola postanowienia wydanego przez WSA. Wobec tego nie było podstaw, aby odnieść się do nowych okoliczności, powołanych w zażaleniu i uwzględnić je przy wydawaniu rozstrzygnięcia w przedmiocie postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że zgodnie z art. 61 § 4 p.p.s.a. postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane na podstawie art. 61 § 2 i 3 p.p.s.a., sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Gdyby zatem taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie, strona może wówczas przedstawić stosowną dokumentację wraz z nowym wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji. Wskazać przy tym należy, że braki wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nie mogą być uzupełnione w zażaleniu, natomiast – jak wskazano powyżej – na każdym etapie postępowania może zostać złożony nowy wniosek o zastosowanie ochrony tymczasowej wraz z dokumentami uzasadniającymi rzeczywiste możliwości finansowe strony Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu zażalenia.