I GSK 526/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia del. WSA Małgorzata Bejgerowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej G. Sp. z o.o. z siedzibą w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 listopada 2018 r. sygn. akt V SA/Wa 842/18 w sprawie ze skargi G. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 15 marca 2018 r. nr 49/2017 w przedmiocie odmowy przyznania środków z tytułu pomocy finansowej na wspieranie grup producentów rolnych oddala skargę kasacyjną.

1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 listopada 2018 r., o sygn. akt V SA/Wa 43/19, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. - dalej w skrócie: "P.p.s.a."), oddalił skargę "G." Sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej jako: "Spółka", "Strona", "Grupa" lub "Skarżąca") na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 15 marca 2018 r., nr 49/2017 w przedmiocie odmowy przyznania środków z tytułu pomocy finansowej w ramach działania grupy producentów rolnych. Pełna treść uzasadnienia zaskarżonego wyroku oraz innych orzeczeń powołanych poniżej, dostępna jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/. Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy: Sąd pierwszej instancji przedstawił w powyższym wyroku następujący stan faktyczny. 1.1. Powołaną powyżej decyzją z dnia 15 marca 2018 r., Prezes ARiMR utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Dolnośląskiego Oddziału ARiMR we Wrocławiu z dnia 20 kwietnia 2017 r., odmawiającą przyznania środków finansowych w ramach działania grupy producentów rolnych objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 za okres od dnia 23 grudnia 2015 r. do dnia 22 grudnia 2016 r. Z motywów decyzji organów obu instancji wynika, że Spółka od 23 grudnia 2013 r. była wpisana do rejestru grup producentów rolnych w grupie: ziarno zbóż i nasiona roślin oleistych, a następnie organ I instancji decyzją z dnia 25 sierpnia 2014 r. przyznał Stronie pomoc finansową w ramach działania grupy producentów rolnych. Wnioskiem z dnia 19 stycznia 2018 r. Grupa zwróciła się o przyznanie płatność w ramach działania grupy producentów rolnych za okres od dnia 23 grudnia 2015 r. do dnia 22 grudnia 2016 r., tj. za trzeci rok korzystania z pomocy. Do akt niniejszej sprawy włączono dokumenty zgromadzone w postępowaniach dotyczących przyznania płatności za poprzednie lata działalności Grupy. Organy powołały się na wyroki WSA w Warszawie z dnia 6 września 2017 r., o sygn. akt: V SA/Wa 2105/16 i V SA/Wa 2319/16) i wyjaśniły, że Grupę tworzyło pięciu członków, tj.: A. G., R. W., M. W., Z. G., Gospodarstwo Hodowlane "U." Sp. z o.o. w L., której wspólnikami są A. G. i R. W., będący także prokurentami samoistnymi w tej spółce. Wszyscy wspólnicy będący osobami fizycznymi posiadali po 20 udziałów w Spółce natomiast Gospodarstwo Hodowlane "U." - 19 udziałów. Prezesem zarządu Strony była G. P., a członkiem R. W. Siedziba Spółki mieściła się w K. Członkowie Grupy byli też członkami grupy producentów o nazwie "G." Sp. z o.o. zajmującej się tożsamą produkcją, tj. produkcją ziarna zbóż i nasion roślin oleistych, która także była wpisana do rejestru grup producentów. Oprócz wskazanych osób w skład wcześniej utworzonej grupy producentów "G." Sp. z o.o. wchodziło jeszcze pięć innych podmiotów: Ł. W., C. S. poprzednio G., T. G., R. G., J. Sp. z o.o. w J., której wspólnikami byli A. G. i R. W., a prokurentami R. W. (prokura samoistna) i A. G. (prokura samoistna). Siedziba "G." Sp. z o.o. mieściła się także w K. Członkami zarządu "G." Sp. z o.o. były te same osoby, które następnie były w składzie zarządu Grupy (G. P. - prezes zarządu). Spółka "G." otrzymała pomoc finansową za pięć poszczególnych okresów od 18 lipca 2008 r. do 17 lipca 2013 r., w łącznej wysokości 1 025 323,87 zł. Następnie po uzyskaniu tej pomocy finansowej z dniem 13 czerwca 2014 r. została postawiona w stan likwidacji i ostatecznie wykreślona z KRS z dniem 25 listopada 2015 r. Organy obu instancji zakwestionowały celowość tworzenia kolejnego podmiotu (Strony) do prowadzenia takiej samej działalności, która była od trzech lat deficytowa. Uznano, że członkowie Spółki powołali nową grupę, by uzyskać wsparcie finansowe dla celów, które z założenia powinna była osiągnąć już grupa producentów "G." Sp. z o.o. Przyznanie wsparcia doprowadziłoby do udzielenia po raz kolejny pomocy pięciu byłym członkom "G." Sp. z o.o. na osiągnięte już cele, określone w przepisie w art. 35 ust. 1 lit. a-c rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. UE L 277 z dnia 21 października 2005 r., str. 1, ze zm. – dalej w skrócie: "rozporządzenie nr 1698/2005"). Ustalono także, że w okresie objętym wnioskiem Strona sprzedawała część swojej produkcji tj. pszenicę i rzepak do PPHU "M." A. G. R. W. Sp.j. z siedzibą w K. Wspólnikami, uprawnionymi do samodzielnej reprezentacji przedmiotowej spółki jawnej są: A. G. i R. W., którzy są jednocześnie członkami grupy producentów rolnych "G." Sp. z o.o. i byli członkami "G." Sp. z o.o., a także wspólnikami obecnego członka Grupy i uprzednio członka "G." Sp. z o.o., tj. Gospodarstwa Hodowlanego "U." Sp. z o.o. Co więcej A. G. i R. W. są wspólnikami "J." Sp. z o.o., czyli członka "G." Sp. z o.o. Wysokość przychodów netto Grupy ze sprzedaży pszenicy i rzepaku do wskazanej wyżej spółki jawnej wynosi 6 917 455,30 zł, co stanowi 72,34 % przychodów netto w okresie objętym przedmiotowym wnioskiem. Organy wyjaśniły, że członkowie grup producentów rolnych wprawdzie mają prawo prowadzić działalność na wielu płaszczyznach, niemniej jednak w sytuacji ubiegania się przez grupę producentów rolnych o pomoc finansową, nie mogą oni jednocześnie angażować się jako członek grupy producentów rolnych w wytwarzanie w swoim gospodarstwie produktów, ze względu na które grupa została utworzona i występować jako odbiorca tych produktów, niezależnie od tego, czy stanowią osobę fizyczną, osobę prawną, czy jednostkę organizacyjną nie posiadającą osobowości prawnej. Powiązania pomiędzy opisanymi podmiotami wskazują, że produkty nie zostały wprowadzone na rynek, a doszło do sprzedaży wewnętrznej między wzajemnie powiązanymi podmiotami. Strona stanowi zatem sztucznie utworzony podmiot w cyklu sprzedażowym realizowanym przez członków Grupy do spółki jawnej. Stworzenie przez członków Grupy sztucznych warunków oznacza, że Strona jest pozornym tworem w procesie sprzedaży, a jego celem jest uzyskanie korzyści w postaci pomocy finansowej w ramach działania grupy producentów rolnych. Powyższe wypełnia dyspozycję art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. U. UE L z 20 grudnia 2013 r., nr 347, s 549 ze zm. – dalej w skrócie: "rozporządzenie 1306/2013"). 1.2. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w opisanym na wstępie wyroku, oddalił skargę Spółki na powyższą decyzję Prezesa ARiMR. W motywach orzeczenia powołano wspomniane, nieprawomocne wówczas wyroki WSA z dnia 6 września 2017 r., o sygn. akt: V SA/Wa 2105/16 i 2319/16, którymi oddalono skargi Spółki. Niniejsza sprawa dotyczy zatem trzeciego roku płatności, czyli jest kolejną skargą dotyczącą tej samej tematyki. Sąd pierwszej instancji uznał, że w niniejszej sprawie wypełnione zostały przesłanki z art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 (choć został zastąpiony już przez art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013). Z obu tych regulacji wynika, że bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa. Zdaniem WSA organy zasadnie zakwestionowały faktyczny powód powstania Skarżącej Grupy, nie podważając wymogów formalnych jej działania. Uznano, że jeśli prawo ustala pewne ograniczenia (ilość członków grupy, limity pomocy, limity czasowe) lub cele, dla których ta pomoc jest przyznawana, to organy mają prawo i obowiązek badać oraz oceniać m.in. przyczyny powstania grupy jak i sposób jej funkcjonowania. Odwołano się do wyrażonego w orzecznictwie TSUE jak i TK zakazu powoływania się przez stronę na wprost wynikające z uregulowań krajowych i unijnych, czy też wyinterpretowanie z nich uprawnień, w sytuacji gdy polegać miałoby to wyłącznie na tworzeniu stanów faktycznych (stanów rzeczy) pozornie tylko odpowiadających tym uprawnieniom w celu skorzystania z nich i powoływania się na nie, przy jednoczesnym braku istnienia ku temu usprawiedliwionych oczekiwań i podstaw. Nikt nie może powoływać się na normy prawa unijnego w celach nieuczciwych lub stanowiących nadużycie (por. wyrok TSUE z dnia 18 grudnia 2014 r., w połączonych sprawach C-131/13, C-163/13 i C-164/13 oraz wyroki C-32/03, C-18/13). W ocenie Sądu pierwszej instancji Spółka jako grupa producentów nie musiała zostać stworzona, skoro obecni członkowie (w okresie działalności od 23 grudnia 2015 do 22 grudnia 2016 r.) grupy producentów rolnych Strony, tworzyli wcześniej wraz z dodatkowymi podmiotami grupę producentów rolnych "G." Sp. z o.o. Jednocześnie "G." Sp. z o.o. zajmowała się tożsamą produkcją co Skarżąca, a w skład zarządów obu spółek wchodzą te same osoby, tj. G. P. i R. W. Identyczny jest także adres siedziby obu spółek, tj. K. Skoro "G." Sp. z o.o. w okresie pięciu lat (2008-2013), za poszczególne 12-miesięczne okresy otrzymała już pomoc w ramach działania grupy producentów rolnych w łącznej wysokości 1 025 323,87 zł, to na podstawie art. 35 ust. 2 rozporządzenia nr 1698/2005, podmiot ten nie mógłby uzyskać już dodatkowej pomocy w ramach tego działania, gdyż środek ten ma charakter tymczasowy. Uwzględniając powiązania osobowe i chronologię zdarzeń WSA zaakceptował stanowisko organów obu instancji, że pięciu dotychczasowych członków grupy producentów, jako wspólników "G." Sp. z o.o., było beneficjentami pomocy finansowej, a następnie po uzyskaniu pomocy finansowej za pięć kolejnych lat działalności utworzyło nową grupę producentów - Skarżącą w celu dalszego uzyskiwania pomocy. Takie działanie wspólników Spółki, mimo formalnej poprawności, prowadzi do ominięcia przepisów ograniczających okres, w której pomoc może być udzielana. Wypłata pomocy finansowej takiemu podmiotowi doprowadziłaby do udzielenia po raz kolejny pomocy pięciu byłym członkom "G." Sp. z o.o. na osiągnięte już cele. , że powołanie nowej grupy producentów, czyli Skarżącej było działaniem sztucznym i miało na celu jedynie uzyskanie dodatkowego wsparcia finansowego niezgodnego z założeniami działania grupy producentów rolnych objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013. Zwrócono uwagę, że istnieje wymóg przynależności producenta rolnego tylko do jednej grupy w zakresie danego produktu lub grupy produktów i nie można dopuścić do sytuacji, w której ten wymóg jest obchodzony w ten sposób, że się likwiduje jedną grupę (zbywa udziały) i zawiązuje się grupę kolejną z chęci uzyskania płatności. 2.1. Skargę kasacyjną na powyższe orzeczenie wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego Spółka, reprezentowana przez radcę prawnego, kwestionując powyższy wyrok w całości. W podstawach kasacyjnych powołano art. 174 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a., zarzucając naruszenie prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: 1) co przejawiało się w ty, że Sąd pierwszej instancji uczynił wzorcem kontroli legalności rozstrzygnięcia organów nieobowiązujący art. 4 pkt 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do procedur kontroli oraz zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L. z dnia 28 stycznia 2011 r., s. 8 ze zm. - dalej w skrócie: "rozporządzenie nr 65/2011"), który został uchylony z dniem 1 stycznia 2015 r., na podstawie art. 43 rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014, str. 48 ze zm.) i nie powinien znaleźć zastosowania na gruncie niniejszej sprawy; 2) co przejawiało się w niedostrzeżeniu przez Sąd pierwszej instancji, że organy nieprawidłowo zinterpretowały art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, poprzez przyjęcie, że Skarżąca utworzyła "sztuczne warunki" do otrzymania płatności w sprzeczności z celami systemu wsparcia, z uwagi na utworzenie grupy producentów rolnych, składającej się z podmiotów będących uprzednio członkami innej grupy producentów rolnych, podczas gdy powyższą kwestię można uznać wyłącznie za zagadnienie dotyczące warunków formalnych tworzenia grup producentów rolnych a nie sztuczne warunki, a prawodawca unijny, ani krajowy w przepisach dotyczących tworzenia jak i funkcjonowania grup producentów rolnych działających na podstawie Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013, nie zakazał takiego postępowania; 3) co przejawiało się w niedostrzeżeniu przez Sąd pierwszej instancji, że organy nieprawidłowo zinterpretowały art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, poprzez przyjęcie, że Skarżąca nie realizuje celów systemu wsparcia dla działania grupy producentów rolnych, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu powinna prowadzić do wniosku, że przez cele systemu wsparcia należy rozumieć cele określone w art. 35 ust. 1 rozporządzenia nr 1698/2005, a przedmiotowej sprawie nie ustalono, aby Skarżąca nie realizowała któregokolwiek z celów określonych w tym przepisie; 4) co przejawiało się w tym, że WSA oddalił skargę, mimo błędnego zastosowania przez organy na gruncie niniejszej sprawy art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, na podstawie którego odmówiono przyznania Spółce pomocy finansowej dla grup producentów rolnych, podczas gdy Grupa nie stworzyła w sposób sztuczny warunków do uzyskania płatności, ani nie działała w celu osiągnięcia korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia, zaś cele systemu wsparcia są realizowane przez Grupę, jak również sposób jej funkcjonowania i struktura organizacyjna odpowiada przepisom prawa, w konsekwencji czego organy nie miały podstaw do zastosowania na gruncie niniejszej sprawy art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013; 4) co przejawiało się w błędnym uznaniu przez Sąd pierwszej instancji, że organy prawidłowo nie zastosowały art. 35 ust. 2 rozporządzenia nr 1698/2005, a to w związku z przyjęciem błędnej, rozszerzonej interpretacji pojęcia grupa producentów rolnych jako beneficjenta pomocy finansowej w ramach działania grupy producentów rolnych i rozszerzeniem tego pojęcia na członków grupy producentów rolnych, podczas gdy taka interpretacja przepisów nie znajduje oparcia w innych przepisach dotyczących grup producentów rolnych, a jednocześnie ogranicza ona prawa podmiotów tego rodzaju; 5) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 16 § 1 oraz art. 110 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm. - dalej w skrócie: "K.p.a.") poprzez oddalenie skargi na decyzję organu II instancji pomimo tego, że odmowa wypłaty pomocy Skarżącej nastąpiła z naruszeniem zasady trwałości decyzji administracyjnej oraz zasady związania organu wydaną przez siebie decyzją, poprzez pominięcie mocy wiążącej decyzji o przyznaniu pomocy w postępowaniu w sprawie wypłaty pomocy; 6) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. zw. z art. 8 K.p.a. poprzez oddalenie skargi na decyzję organu II instancji, podczas gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem zasady budzenia zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej. W oparciu o powyższe zarzuty Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz uchylenie decyzji organów obu instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: 3. Skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, podlegała oddaleniu. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu uwzględniając jedynie nieważność postępowania, której przesłanki zostały wymienione w § 2 tego przepisu. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki przewidziane w art. 189 P.p.s.a., które podlegają rozważeniu z urzędu, zatem dokonując kontroli zaskarżonego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny zbadał jedynie zakres wyznaczony podstawami skargi kasacyjnej, określonymi w art. 174 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a. 3.1. Postawione w skardze kasacyjnej zarzuty należało uznać za nieusprawiedliwione. Jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji podobny problem prawny był przedmiotem rozważań WSA w Warszawie m.in. w wyrokach WSA z dnia 6 września 2017 r., o sygn. akt: V SA/Wa 2105/16 i 2319/16, którymi oddalono skargi Spółki. Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu z urzędu wiadomym jest, że wyrokami NSA z dnia 25 lutego 2021 r., o sygn. akt: I GSK 559/18 i I GSK 560/18, oddalono także skargi kasacyjne Strony od powyższych orzeczeń, których przedmiotem również była odmowa przyznania środków z tytułu pomocy finansowej w ramach działania grupy producentów rolnych co do pierwszego i drugiego roku korzystania z płatności. Natomiast niniejsza sprawa dotyczy trzeciego roku korzystania z owej pomocy. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela argumentację przedstawioną w uzasadnieniach tych judykatów NSA i skorzysta z niej w adekwatnym zakresie w dalszej części rozważań. 3.2. Za podstawę zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji przyjął ustalenia stanu faktycznego dokonane przez Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, który decyzją z dnia 15 marca 2018 r. odmówił przyznania środków finansowych w ramach działania grupy producentów rolnych objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 za okres od 23 grudnia 2015 r. do 22 grudnia 2016 r., tj. za trzeci rok korzystania z pomocy. Bezsporne jest, że Grupę tworzy pięciu członków, tj.: A. G., R. W., T. G., M. W., Gospodarstwo Hodowlane "U." Sp. z o.o. w L., której wspólnikami są A. G. i R. W., a w skład zarządu Spółki wchodzą Ł. W. oraz T. G. Wszyscy wspólnicy posiadają po 20% udziałów. Prezesem zarządu Skarżącej jest G. P., a członkiem R. W. Siedziba spółki mieści się w K. Co istotne członkowie Grupy byli wcześniej członkami grupy producentów "G." Sp. z o.o., zajmującej się tożsamą produkcją ziarna zbóż i nasion roślin oleistych, a oprócz wskazanych powyżej osób w skład grupy producentów "G." Sp. z o.o. wchodziło jeszcze pięć innych podmiotów: Ł. W., C. S. poprzednio G., Z. G., R. G., "J." Sp. z o.o. w J., której z kolei wspólnikami byli A. G. i R. W., a w skład zarządu tej ostatniej spółki wchodzą Ł. W. oraz T. G. Siedziba "G." Sp. z o.o. mieściła się pod tym samy adresem co Skarżącej (K.), a członkami zarządu obu podmiotów były te same osoby. "G." Sp. z o.o. jako grupa producentów otrzymała już pomoc finansową za pięć poszczególnych okresów (od 18 lipca 2008 r. do 17 lipca 2013 r.) w łącznej wysokości 1 025 323,87 zł, a następnie w 2014 r. została postawiona w stan likwidacji i ostatecznie wykreślona z KRS z dniem 25 listopada 2015 r. W okresie objętym wnioskiem Skarżąca sprzedawała znaczną część swojej produkcji do PPHU "M." A. G. R. W. Sp. j. również z siedzibą w K. Wspólnikami, uprawnionymi do samodzielnej reprezentacji tej spółki jawnej są: A. G. i R. W., którzy są jednocześnie członkami grupy producentów rolnych Skarżącej i byli członkami grupy "G." Sp. z o.o. Produkty wyprodukowane w gospodarstwach członków Grupy, a następnie sprzedane do podmiotu "M." A. G. R. W. Sp.j. nie zostały wprowadzone do obrotu, zgodnie z celami wskazanymi w rozporządzeniu nr 1698/2005. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawione powyżej i nie kwestionowane przez Skarżącą relacje handlowe oraz powiązania osobowe pomiędzy Grupą a przedsiębiorstwem-nabywcą prowadzą do wniosku, że członkowie Grupy stworzyli sztuczne warunki, bowiem Skarżąca stanowi pozorny twór w procesie sprzedaży, który ma na celu uzyskanie korzyści w postaci pomocy finansowej w ramach działania grupy producentów rolnych. 3.3. Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 16 § 1 oraz art. 110 i w związku z art. 8 K.p.a. należy wyjaśnić, że powyższego przepisu P.p.s.a. Sąd nie stosował, albowiem zaskarżony wyrok został wydany na podstawie art. 151 P.p.s.a., a nie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. Obydwa te przepisy stanowią jednak regulacje wynikowe i jednocześnie prawną podstawę orzeczenia odpowiednio oddalającego skargę albo uchylającego decyzję. Formułując zarzuty z powołaniem na ten ostatni przepis, autor skargi kasacyjnej nie wykazał istotnego wpływu uchybień na wynik sprawy i co czyni zarzuty proceduralne nieuprawnionymi. W powołanym art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. ustawodawca uregulował treść rozstrzygnięcia sądu w przypadku, gdy zostały potwierdzone zarzuty naruszenia prawa w postępowaniu administracyjnym. Skuteczność zarzutu naruszenia tego przepisu w skardze kasacyjnej zależy od wykazania zasadności pozostałych jej zarzutów, co w niniejszej sprawie nie nastąpiło. Zgodnie z art. 80 K.p.a., organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W rozpoznawanej sprawie WSA w Warszawie stwierdził, że stan faktyczny został ustalony przez organ administracji publicznej z zachowaniem reguł procedury przewidzianych w art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 173 ze zm. - dalej w skrócie: "u.w.r.o.w."), a także w przepisach K.p.a. Brak jest podstaw do przyjęcia, że ocena zgromadzonego materiału dowodowego przeprowadzona przez Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa i zaakceptowana przez Sąd pierwszej instancji narusza zasadę swobodnej oceny dowodów z art. 80 K.p.a. jako jedną z podstawowych zasad postępowania dowodowego. W sprawie o przyznanie płatności organ administracji publicznej w ocenie materiału dowodowego nie jest skrępowany żadnymi regułami dowodowymi, a ustaleń faktycznych dokonuje według własnego przekonania, na podstawie wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Rozumowanie w wyniku, którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych powinno być zgodne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Dopóki granice swobodnej oceny dowodów nie zostaną przez organ orzekający przekroczone, Sąd nie ma podstaw do podważania dokonanych w ten sposób ustaleń. Z treści powołanego przepisu wynika przede wszystkim, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całego materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona. Oznacza to, że organ prowadzący postępowanie według swojej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych, wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne okoliczności. Oceniając wyniki postępowania dowodowego (wiarygodność i moc dowodów), organ powinien uwzględnić treść wszystkich przeprowadzonych i rozpatrzonych dowodów, wskazując w uzasadnieniu decyzji fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Te reguły zostały zachowane w rozpoznawanej sprawie, na co zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, akceptując ocenę dowodów dokonaną przez Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Natomiast autor skargi kasacyjnej nie podważył ani ustalonego stanu faktycznego, ani oceny zebranych dowodów. Stosownie do art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 u.w.r.o.w., w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie stoi na straży praworządności; jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Porównanie tej regulacji z zasadami ogólnymi wymienionymi w K.p.a. wskazuje, że obowiązek organu został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego wskazanego przez stronę. Na organach nie ciąży natomiast obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia strony do otrzymania płatności. W postępowaniu w sprawie przyznania płatności nastąpiło odejście od zasady prawdy obiektywnej, ustawodawca zastosował regulację odmienną od art. 7 K.p.a., zgodnie z którym to organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. W postępowaniu w sprawie przyznania płatności to nie organ administracji publicznej, a strona ma przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Jest to zatem oparcie postępowania dowodowego w znacznym stopniu na dowodach przedstawionych przez stronę w toku postępowania, a tym samym przeniesienie ciężaru dowodowego na osobę, która z danego faktu wywodzi skutki prawne. Ciężar wykazania spełnienia przesłanek, od których uzależnione jest uprawnienie do płatności obciąża rolnika, a w niniejszej sprawie Grupę, która wnioskowała o przyznanie płatności. Celem skutecznego sformułowania zarzutu naruszenia przepisów postępowania w zakresie odnoszącym się do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego autor skargi kasacyjnej winien był skonkretyzować zarzuty dotyczące naruszenia zasad dowodzenia zawartych w art. 21 u.w.r.o.w., a nie tylko K.p.a. Zgodnie z art. 8 K.p.a. w brzmieniu obowiązującym do 1 czerwca 2017 r., organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Należy podkreślić, że sposób załatwienia wniosku strony, z którym to rozstrzygnięciem strona się nie zgadza, nie stanowi sam w sobie naruszenia wskazanego przepisu K.p.a. Przyjmuje się, że naruszeniem zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jest odmienne traktowanie stron znajdujących się w takiej samej sytuacji faktycznej i prawnej przez różne organy administracji. Naruszeniem tej zasady jest wydanie rozstrzygnięcia odmiennego od dotychczasowej utrwalonej praktyki, odstąpienie od znanego publicznie postępowania organów administracji publicznej przy rozstrzyganiu spraw tego samego rodzaju w takich samych stanach faktycznych i prawnych. Tymczasem w zaskarżonym wyroku WSA w Warszawie akceptował zaskarżone decyzje, zawierające stanowisko organów obu instancji, które jest zbliżone i konsekwentne wobec rozstrzygnięć w przedmiocie odmowy Skarżącej przyznania środków z tytułu pomocy finansowej w ramach działania grupy producentów rolnych co do pierwszego i drugiego roku korzystania z płatności. Prawidłowo uwzględniono zatem, że niniejsza sprawa dotyczy kolejnego roku korzystania z owej pomocy. Zasadniczym ustaleniem poczynionym w sprawie, a niepodważonym skutecznie przez autora skargi kasacyjnej było, to że Grupa w sposób sztuczny i pozorny stworzyła warunki do przyznania pomocy. W niniejszej sprawie nie naruszono regulacji z art. 8 K.p.a., akceptując owo zasadnicze ustalenie stanu faktycznego sprawy, ponieważ ostateczna decyzja administracyjna jest zgodna z dotychczasowym rozstrzyganiem spraw tego samego rodzaju w podobnych stanach faktycznych i prawnych. 3.4. Za chybiony uznać należy zarzut naruszenia przepisu art. 16 § 1 K.p.a., który stanowi, że decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych) oraz art. 110 K.p.a. Zgodnie z tą ostatnią regulacją organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej. Naczelny Sąd Administracyjny podziela w tym zakresie stanowisko Sądu pierwszej instancji, który w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, uznał, że nie doszło do naruszenia zasady wynikającej z art. 8, art. 16 oraz art. 110 K.p.a. Decyzja organu II instancji o odmowie przyznania płatności za trzeci rok działalności grupy została wydana bowiem na podstawie prawidłowo zastosowanych przepisów zarówno prawa materialnego, jak i procesowego. Postępowanie w sprawie przyznania płatności za kolejny rok działalności grupy jest odrębną sprawą administracyjną, a w orzecznictwie sądowoadministracyjnym dominuje pogląd, że istnieje możliwość odmawiania płatności, mimo że w obiegu prawnym funkcjonuje decyzja przyznająca pomoc na pięcioletni okres. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska Skarżącej kasacyjnie, że kwestia ewentualnego stworzenia sztucznych warunków do otrzymania płatności powinna i była zweryfikowana przez organy przed wydaniem decyzji z dnia 25 sierpnia 2014 r. o przyznaniu pomocy i nie było co do tej okoliczności zastrzeżeń. Wyjaśnienia wymaga, że postępowanie w sprawach przyznawania pomocy w ramach działania grupy producentów rolnych jest podzielone na dwa etapy. Pierwszy to przyznanie pomocy, który zarazem jest warunkiem obligatoryjnym do przyznawania w kolejnych latach płatności, a drugi to przyznanie środków finansowych z tytułu pomocy finansowej na wspieranie grup producentów rolnych. Decyzja o przyznaniu pomocy finansowej wydawana jest po sprawdzeniu spełnienia przez Grupę określonych § 3 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego wymogów formalnych, zaś wniosek o płatność składany jest po upływie konkretnego okresu faktycznej działalności Grupy i realizacji przyjętego przez nią celu działania. Wobec powyższego składając wnioski o płatność Strona inicjowała kolejne nowe postępowanie administracyjne. Mając na uwadze odrębność postępowań, zasadnie przyjęto, że fakt przyznania pomocy finansowej w latach ubiegłych nie jest gwarancją otrzymania płatności w całym pięcioletnim okresie, na który pomoc została przyznana. W tym stanie rzeczy zarzuty naruszenia przepisów postępowania uznano za pozbawione podstaw. 3.5. Odnosząc się do zarzutów obrazy prawa materialnego należy zwrócić uwagę, że konsekwencją niepodważenia ustaleń faktycznych oraz dokonanych ocen jest ich wiążący charakter dla Sądu kasacyjnego, w szczególności ustalenia co do stworzenia sztucznych warunków, pozornego tworu i niezrealizowania celu przez Skarżącą kasacyjnie. Zasadnie bowiem WSA w okolicznościach faktycznych sprawy przyjął, że w skład zarządów spółek "G." i Skarżącej wchodzą te same osoby, tj. G. P. i R. W., identyczny jest także adres siedziby obu spółek (K.). Bezsporne jest także, że "G." Sp. z o.o. w okresie pięciu lat (2008-2013) za poszczególne 12-miesięczne okresy otrzymała już pomoc w ramach działania grupy producentów rolnych w łącznej wysokości 1 025 323, 87 zł. Wobec powyższego wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej, o rozszerzającej wykładni art. 35 ust. 2 rozporządzenia nr 1698/2005, na podstawie tego przepisu Strona nie mogłaby uzyskać już dodatkowej pomocy w ramach tego działania, gdyż środek ten ma charakter tymczasowy. Przedstawiona powyżej chronologia poszczególnych zdarzeń nie była przypadkowa: najpierw 5 członków będących członkami Skarżącej kasacyjnie podjęło decyzję o wystąpieniu z "G." Sp. z o.o. (zbycie udziałów), a następnie pozostali członkowie tej spółki podjęli decyzję o postawieniu jej w stan likwidacji z dniem 13 czerwca 2014 r., 5 dotychczasowych członków grupy producentów, jako wspólników "G." Sp. z o.o., było beneficjentami pomocy finansowej, a następnie po uzyskaniu pomocy finansowej za 5 kolejnych lat działalności świadomie utworzyło nową grupę producentów Skarżącą pod nazwą "G." Sp. z o.o. w celu dalszego uzyskiwania pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny przyznaje rację Sądowi pierwszej instancji, że takie działanie wspólników Spółki, mimo że dopuszczalne, prowadzi w istocie do ominięcia przepisów ograniczających okres 5 lat, w której pomoc może być udzielana. Natomiast w art. 35 ust. 1 rozporządzenia nr 1698/2005 określono 5 lat na realizację celów i chodziło o stworzenie podmiotów, które będą w stanie konkurować na rynku. Zatem powołanie nowej grupy producentów przez 5 byłych członków grupy producentów "G." Sp. z o.o., funkcjonującej w ramach tej samej grupy produktów powoduje, że członkowie Skarżącej – "G." Sp. z o.o., powołali nową Grupę by uzyskać wsparcie finansowe dla celów, które z założenia powinna była osiągnąć już grupa producentów "G." Sp. z o.o. W skardze kasacyjnej nie podważono trafnego wniosku, że wypłata pomocy finansowej Skarżącej kasacyjnie (jako podmiotowi powołanemu sztucznie) doprowadziłaby w istocie do udzielenia po raz drugi pomocy 5 byłym członkom "G." Sp. z o.o. na osiągnięte już cele, a określone w art. 35 ust. 1 lit. a - c rozporządzenia nr 1698/2005, co byłoby sprzeczne z celami systemu wsparcia. Uwzględniając powyższe zasadny jest wniosek, że tworzenie kolejnego podmiotu – Skarżącej było ukierunkowane wyłącznie na pozyskanie środków z tytułu pomocy finansowej do prowadzenia takiej samej działalności, która była już prowadzona przez inny podmiot ("G." Sp. z o.o.) i to przy większym potencjale osobowo-podmiotowym. Powyższe działania zostały podjęte w celu stworzenia nowego podmiotu, mogącego ubiegać się o wsparcie w ramach działania grupy producentów rolnych i uzyskiwania wsparcia na poziomie już niedostępnym dla "G." Sp. z o.o. (pięcioletni limit czasowy zawarty w rozporządzeniu nr 1698/2005), a nie potrzebą dostosowania procesu produkcyjnego do wymogów rynkowych, wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, centralizacją sprzedaży, ustanowienia wspólnych zasad dotyczących informacji o produkcie, co rzutuje na ocenę spełnienia celu określonego w treści art. 35 ust. 1 lit. a-c rozporządzenia 1698/2005. Słusznie WSA w Warszawie dostrzegł, że wprawdzie to Grupa otrzymuje określoną pomoc finansową, jednakże taką pomoc otrzymują pośrednio także sami producenci rolni skupieni w Grupie. Skoro istnieje wymóg przynależności tylko do jednej grupy w zakresie danego produktu lub grupy produktów, to nie można dopuścić do sytuacji, że ten wymóg jest obchodzony w ten sposób, że likwiduje się jedną grupę (zbywa udziały) i zawiązuje się grupę kolejną, ponownie ubiegając się o wparcie. 3.6. W kwestii naruszenia prawa materialnego należy wyjaśnić, że błędna wykładnia to mylne zrozumienie treści przepisu, mylne odczytanie dyspozycji lub sankcji. Z kolei, naruszenie prawa przez niewłaściwe zastosowanie to błąd subsumcji, czyli wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Zatem niewłaściwe zastosowanie należy rozumieć jako nieprawidłową ocenę zastosowania prawa materialnego przez organ administracji publicznej. Wszelka argumentacja podniesiona w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1 P.p.s.a. zmierzająca do podważenia stanu faktycznego sprawy nie może odnieść zamierzonego skutku. Zarzuty podniesione w ramach tej podstawy kasacyjnej w drugim, trzecim i czwartym zarzucie skargi kasacyjnej ("poprzez przyjęcie, że Skarżąca utworzyła sztuczne warunki (...); poprzez przyjęcie, że Skarżąca nie realizuje celów systemu wsparcia (...); co przejawiało się w błędnym uznaniu (...)") pozostają w ścisłym związku z niepodważonymi ustaleniami stanu faktycznego, przez co nie mogły być skuteczne. Istota sporu dotyczy wykładni i zastosowania w sprawie art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, który jak trafnie zauważył autor skargi kasacyjnej zastąpił art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011. Sąd pierwszej instancji powołał wprawdzie w zaskarżonym wyroku ten ostatni przepis, zamiast tylko pierwszy, ale oba stanowią, że bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa. Przepis art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, który znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie zawiera tzw. klauzulę generalną pozwalającą organom administracyjnym podejmowanie działań mających na celu zapobieżenie obejścia prawa przez podmioty ubiegające się o przyznanie płatności i ich otrzymanie wbrew intencjom prawodawcy unijnego. Klauzule generalne zawierają w swojej konstrukcji odesłania do jakiś ocen. Odesłania te powodują swoiste "otwarcie" tekstu aktu prawnego na normy pozaprawne. Ponadto często konstrukcja klauzuli generalnej korzysta z pojęć niedookreślonych (por. A. Choduń (w:) A. Choduń, A. Gomułowicz, A. Skoczylas, Klauzule generalne i zwroty niedookreślone w prawie podatkowym i administracyjnym, Warszawa 2013, s. 26 – 32). W treści art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, podobnie jak w poprzedzającym go art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, zwrotem niedookreślonym jest sformułowanie "warunki zostały sztucznie stworzone". Ustalenie znaczenia tego pojęcia może mieć miejsce wyłącznie w ściśle określonym stanie faktycznym. Jednocześnie interpretator jest zobligowany - celem ustalenia czy zachodzi owo "sztuczne stworzenie warunków" - do porównania stanu faktycznego z określonym stanem wzorcowym, który jednak nie został przez prawodawcę bezpośrednio i ściśle sprecyzowany. Wobec powyższego należy skorzystać z reguł pozaprawnych i ustalić, czy zachodzi w danym przypadku "sztuczne stworzenie warunków". Ustawodawca określił natomiast cel "sztucznego stworzenia warunków", którym jest uzyskanie korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, na gruncie analizowanego art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, dane warunki można uznać za stworzone sztucznie, jeżeli na podstawie istniejących okoliczności faktycznych można przyjąć, że nie miałyby one miejsca gdyby podmiot działał rozsądnie, kierując się zgodnymi z prawem motywami innymi niż uzyskanie korzyści sprzecznej z celami systemu wsparcia. Omawiana klauzula generalna nie dotyczy konkretnych sytuacji, jakie mogą powstać na gruncie konkretnej pomocy (płatności). Z założenia klauzula ta musi zatem obejmować całość bądź istotną część zjawiska uznawanego za sztuczne wykreowanie określonych elementów stanów faktycznych (czy też manipulowanie nimi) tak, aby odpowiadały one nie przepisowi prawnemu, który miałby w "normalnym" układzie rzeczy zastosowanie, ale innemu przepisowi - dla podmiotu tej kreacji (manipulacji) korzystniejszemu. Klauzula taka jest związana ze zjawiskiem nadużycia prawa (zob. M. Godlewska, Pojęcie nadużycia prawa w prawie UE, cz. I, Europejski Przegląd Sądowy 2011, nr 6, s 25 - 26). Analizowana klauzula skierowana jest na przeciwdziałanie nadużyciu prawa. W klauzuli generalnej określa się zarówno kryteria oceny zachowań beneficjentów z punktu widzenia potrzeby utrzymania pewnej adekwatności przyznawanej pomocy oraz ewentualne skutki prawne stwierdzenia faktu, że zachowanie beneficjenta prowadzi do sytuacji, w której przyznanie pomocy (płatności) staje się nieadekwatne. Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega, że nie jest możliwe stworzenie skutecznej normy ogólnej, która wprost przewidywałaby zakaz wskazanego powyżej działania prowadzącego wprost do uzyskania płatności w wysokości wyższej od tej, którą beneficjent otrzymałby w "normalnym" układzie rzeczy. W konsekwencji ogólna klauzula musi zawierać kryteria oceny ex post działań już przeprowadzonych (dokonanych) przez beneficjenta. Kryteria te umożliwiają ustalenie, które ze wskazanych działań nie są akceptowane i jaki jest skutek ewentualnej dezaprobaty postępowania beneficjenta. W kontekście powyższych uwag uznać należy, że gdyby nie powiązania osobowe i nierzetelności handlowe członków Skarżącej Spółki, utworzonej w większości przez tych samych producentów rolnych co podmiot - "G." Sp. z o.o., która już uzyskała wsparcie, a mającej tą samą siedzibę i ten sam profil produkcji, Strona podejmując prawidłowe działania mogłaby liczyć na uzyskanie spornej pomocy finansowej. Chronologia podejmowanych decyzji i intencjonalnych działań pozwala natomiast przyjąć wystąpienie "sztuczności warunków", a autor skargi kasacyjnej nie zdołał wykazać ani błędnej wykładni, ani wadliwego zastosowania art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 na gruncie niniejszej sprawy. Omyłkowe powołanie z zaskarżonym wyroku art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, zamiast art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, uwzględniając tożsamość treści tych przepisów nie sposób uznać za pełną obrazę prawa materialnego. 3.7. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 in fine P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, po uprzednim rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym. M. Bejgerowska B. Sobocha-Holc P. Pietrasz