I GZ 105/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia T. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 października 2022 r., sygn. akt VIII SA/Wa 683/22 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi T. O. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia 3 czerwca 2021 r., nr ZGR/10/2022 w przedmiocie wypłaty premii zalesieniowej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. NSA/post.1 – postanowienie "ogólne"

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 27 października 2022 r., sygn. akt VIII SA/Wa 683/22 odrzucił skargę T. O. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia 3 czerwca 2021 r. nr ZGR/10/2022 w przedmiocie odmowy przyznania płatności na zalesienie gruntów. Sąd I instancji wskazał, że pismem z 8 września 2022 r., stanowiącym wykonanie zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego Wydziału z 29 sierpnia 2022 r. skarżący został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie numeru PESEL oraz uiszczenie wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłka zawierająca wezwanie do uzupełnienia wskazanych wyżej braków formalnych skargi, po jej dwukrotnym awizowaniu 16 i 26 września 2022 r., zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 7 października 2022r. została uznana za doręczoną w trybie doręczenia zastępczego w dniu 30 września 2022 r., stosownie do art. 73 § 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: p.p.s.a.) . Zatem termin do uzupełnienia braku formalnego skargi upłynął skarżącemu 7 października 2022 r. Sąd I instancji wskazał, że powyższe wezwanie pozostało bez odpowiedzi. Jak wynika z dokumentacji księgowej WSA w Warszawie dotyczącej opłat sądowych, skarżący do 19 października 2022 r. nie uiścił należnego wpisu od skargi (k. 28 akt sądowych). W związku z powyższym Sąd I instancji powołując się w uzasadnieniu na art. 57 § 1 p.p.s.a., 46 § 2 pkt 1b p.p.s.a., art. 58 § 1 pkt 3 oraz art. 220 § 1 -3 p.p.s.a. odrzucił skargę. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że pomimo tego, że cały wrzesień przebywał w domu i posiada skrzynkę pocztową do której codziennie zaglądał, żadnych awizo w skrzynce nie było ani w żaden inny sposób skarżący nie został poinformowany o przedmiotowym piśmie sądowym. Skarżący podniósł, że przesyłkę sądową odebrał przypadkiem. Z uwagi na powyższe skarżący pismem z dnia 22 listopada 2022 r. złożył reklamację do Urzędu Pocztowego w G., której kopię załączył do niniejszego zażalenia. W reklamacji wskazał, że nie otrzymał awiza 16 ani 26 września 2022 r. oraz w żaden inny sposób nie został poinformowany o poleconej przesyłce. W zażaleniu (doprecyzowanym pismem z dnia 9 grudnia 2022 r.) skarżący zawarł również wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, wskazując na błędy poczty w doręczeniu przesyłki sądowej. Pismem z dnia 5 stycznia 2023 r. skarżący w odpowiedzi na wezwanie Sądu z dnia 29 grudnia 2022 r. przesłał odpowiedź Urzędu pocztowego w G. na złożoną przez skarżącego reklamację. Wszczęte z inicjatywy skarżącego postępowanie reklamacyjne, zostało zakończone pismem P. P. S.A. z dnia 15 grudnia 2022r. znak: [...], w którym podniesiono, że z uwagi na upływ czasu brak jest możliwości wskazania dokładnych okoliczności związanych z realizacją usługi. Z wyjaśnień listonosza wynika, że nie jest on w stanie przypomnieć sobie dokładnych okoliczności związanych z realizacją usługi. Ponadto wyrażono nadzieję, że dalsze korzystanie z usług świadczonych przez Spółkę odbywać się będzie bez negatywnych przejawów. Postanowieniem z dnia 19 stycznia 2023 r., sygn. akt VIII SA/Wa 683/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przywrócił T. O. termin do uzupełnienia braków formalnych skargi. Pismem z dnia 8 marca 2023 r. skarżący wskazał, że podtrzymuje złożone zażalenie na postanowienie WSA w Warszawie z dnia 27 października 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Kwestionując rozstrzygnięcie WSA, autor zażalenia postawił zarzuty zwalczające zasadność odrzucenia skargi z uwagi na to, że Sąd wadliwie przyjął, że przesyłka zawierająca wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi mogła zostać uznana za doręczoną w trybie art. 73 § 4 p.p.s.a., podczas gdy operator pocztowy nie pozostawił pierwszego ani drugiego powiadomienia (awizo) w skrzynce pocztowej adresata o możliwości odbioru przesyłki z placówki pocztowej, a od daty tej awizacji liczony był termin, o którym mowa w art. 73 § 4 w zw. z § 1 p.p.s.a. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA), stanowisko skarżącego jest zasadne. Ustalone w sprawie okoliczności nie były wystarczające do przyjęcia skuteczności doręczenia wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi w trybie art. 73 p.p.s.a. Na podstawie art. 73 § 1 p.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-69, art. 69 § 1 oraz art. 70-72 p.p.s.a. pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie to, w myśl art. 73 § 2 p.p.s.a., wraz z informacją o możliwości odbioru pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. Przepis art. 73 § 3 p.p.s.a. określa obowiązek dokonania powtórnego awizowania, natomiast art. 73 § 4 p.p.s.a. precyzuje moment, w którym uznaje się takie awizowane podwójnie pismo za doręczone. Z powyższej regulacji wynika wyraźnie, że dla stwierdzenia skutku doręczenia konieczne jest, po pierwsze, złożenie pisma na okres czternastu dni np. w placówce pocztowej, a po drugie, zawiadomienie o tym adresata. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego brzmienie przepisu nie budzi wątpliwości co do tego, które wymogi – zarówno przechowywania przesyłki, jak i zawiadomienia o niej adresata – są z punktu widzenia art. 73 p.p.s.a. istotne. W orzecznictwie sądów administracyjnych, zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłek, a także adnotacje znajdujące się na zwróconych do nadawy przesyłkach wypełnione przez pracowników poczty, korzystają z domniemania prawdziwości, jako dokumentu urzędowego. Obalenie fikcji doręczenia (domniemanie faktyczne) może natomiast nastąpić, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością. Jedną z możliwości służących obaleniu tego domniemania jest przeprowadzenie procedury reklamacyjnej. Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że przesyłka zawierająca wezwanie skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi była dwukrotnie awizowana - po raz pierwszy w dniu 16 września 2022 r. i po raz drugi w dniu 26 września 2022 r. Następnie przesyłka ta została zwrócona do nadawcy w dniu 4 października 2022 r. z adnotacją "nie podjęto w terminie" co wynika z adnotacji na kopercie (k. 25 akt sądowych). Wątpliwości skarżącego budzi natomiast kwestia właściwego pozostawienia awiza przez listonosza. Jak wynika z akt sprawy, w piśmie stanowiącym zażalenie skarżący poinformował Sąd, że podjął próbę obalenia domniemania doręczenia wezwania z Sądu poprzez złożenie w tej sprawie reklamacji wykonania usługi doręczenia przesyłki poleconej do P. P. S.A. Z reklamacji tej wynika, że skarżący nie otrzymał awiza 16 ani 26 września 2022 r. oraz w żaden inny sposób nie został poinformowany o poleconej przesyłce. Wskazał, że "we wrześniu codziennie byłem w domu, przy bramie wisi skrzynka na awiza, którą codziennie sprawdzam, jest pusta". Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że w aktach sprawy znajduje się pismo P. P. S.A. z 15 grudnia 2022 r. (k. 59 akt sądowych), stanowiące odpowiedź na reklamację z dnia 22 listopada 2022 r. W piśmie tym P. P. S.A. wskazała, że z uwagi na upływ czasu brak jest możliwości wskazania dokładnych okoliczności związanych z realizacją usługi. Z wyjaśnień listonosza wynika, że nie jest on w stanie przypomnieć sobie dokładnych okoliczności związanych z realizacją usługi. Ponadto Spółka przeprosiła za wynikłe niedogodności i wyrażono nadzieję, że dalsze korzystanie z usług świadczonych przez Spółkę odbywać się będzie bez negatywnych przejawów. W ocenie NSA, powyższa korespondencja pochodząca od P. P. S.A. dotycząca przedmiotowej przesyłki nie może być podstawą oceny, że proces doręczenia przesyłki z odpisem zarządzeń wzywających do uzupełnienia braków formalnych skargi przebiegł zgodnie z prawem. Mając na uwadze powyższe informacje, uzyskane od pracowników P. P. nie można wykluczyć, że reklamowana przesyłka została błędnie awizowana. Uwzględnienie powyższych okoliczności jest konieczne. W innym wypadku strona zostałaby pozbawiona możliwości dochodzenia swych praw przed sądem, co naruszałoby zasadę demokratycznego państwa prawnego (por. art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.; dalej w skrócie: Konstytucja RP) oraz prawo do sądu (por. art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Z tych względów zaskarżone postanowienie WSA podlegało uchyleniu. Jednocześnie zauważenia wymaga, że postanowieniem z dnia 19 stycznia 2023 r., sygn. akt VIII SA/Wa 683/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przywrócił T. O. termin do uzupełnienia braków formalnych skargi. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.