I GZ 58/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Pietrasz po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. Spółki z o.o. w organizacji w Ż. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 25 stycznia 2023 r.; sygn. akt I SPP/Ke 126/22 w zakresie odrzucenia sprzeciwu od zarządzenia o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A. Spółki z o.o. w organizacji w Ż. na postanowienie Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia 23 sierpnia 2022 r.; nr 9013-00000017197/22 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania premii pielęgnacyjnej i zalesieniowej postanawia: odrzucić zażalenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach postanowieniem z dnia 25 stycznia 2023 r., sygn. akt I SPP/Ke 126/22, odrzucił sprzeciw A. Sp. z o.o. w organizacji w L. (Ż.) od zarządzenia starszego referendarza sądowego z 9 grudnia 2022 r. o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach z 23 sierpnia 2022 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania premii pielęgnacyjnej i zalesieniowej. Podstawę prawną powyższego orzeczenia stanowił art. 259 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że sprzeciw od zarządzenia o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy został złożony po terminie, o którym mowa w art. 259 § 1 p.p.s.a. Jak wynika z akt sprawy, powyższe zarządzenie, adresowane do skarżącej spółki, zostało odebrane przez R. P. w dniu 21 grudnia 2022 r. Natomiast zażalenie na to zarządzenie zostało nadane przesyłką pocztową w dniu 28 grudnia 2022 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który przekazał je właściwemu w sprawie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach w dniu 10 stycznia 2023 r., to jest po upływie 7-dniowego terminu do wniesienia sprzeciwu. WSA w Kielcach przyjął, że dniem wniesienia sprzeciwu jest dzień nadania go do właściwego sądu, zatem sprzeciw należało odrzucić jako wniesiony po terminie. W zażaleniu skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości jako oczywiście niezgodnego ze stanem faktycznym i prawnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli skarżący nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy albo jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną skarżącą zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie. Powyższy przepis – na podstawie art. 197 § 2 w zw. z art. 193 p.p.s.a. – ma odpowiednie zastosowanie do zażaleń. W myśl art. 25 p.p.s.a. zdolność sądową, tj. zdolność do występowania przed sądem administracyjnym jako strona, posiadają osoby fizyczne, osoby prawne, organy administracji publicznej, państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, organizacje społeczne nieposiadające osobowości prawnej, inne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, jeżeli przepisy prawa dopuszczają możliwość nałożenia na te jednostki obowiązków lub przyznania uprawnień lub skierowania do nich nakazów i zakazów, a także stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, organizacje społeczne w zakresie ich statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób. W rozpoznawanej sprawie stroną wnoszącą zażalenie jest spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji. W świetle przepisów k.s.h., tego rodzaju podmiot uzyskuje osobowość prawną z chwilą wpisu do rejestru. W momencie zawiązania spółki (zawarcia umowy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, pod pojęciem której rozumie się również akt założycielski – zob. art. 4 § 2 k.s.h.) powstaje bowiem spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji (art. 161 § 1 k.s.h.), która z chwilą wpisu do rejestru ulega z mocy prawa przekształceniu w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością (właściwą) i uzyskuje osobowość prawną (art. 163 pkt 5 k.s.h.). Wpis do rejestru ma zatem charakter konstytutywny (por. A. Kidyba, Komentarz aktualizowany do art. 163 Kodeksu spółek handlowych, LEX/el., 2016). Natomiast zgodnie z art. 169 k.s.h. jeżeli zawiązanie spółki nie zostało zgłoszone do sądu rejestrowego w terminie sześciu miesięcy od dnia zawarcia umowy spółki albo jeżeli postanowienie sądu odmawiające zarejestrowania stało się prawomocne, umowa spółki ulega rozwiązaniu. Jak wynika z akt sprawy, A. Spółka z o.o. w organizacji w Ż. złożyła skargę w dniu 30 września 2022 r. Skargę podpisał R. P. jako prezes spółki. Zarządzeniem z dnia 2 listopada 2022 r. spółka została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi poprzez złożenie dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej – odpis z KRS, a jeśli spółka nie została jeszcze zarejestrowana – aktu założycielskiego spółki. Skarżąca nie dokonała tych czynności. Należy również zauważyć, że w odpowiedzi na skargę, Dyrektor Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Kielcach wskazał, że akt założycielski spółki został sporządzony w dniu 15 maja 2014 r. Podniósł również, że próby zarejestrowania spółki w KRS (24 listopada 2014 r., 11 grudnia 2014 r. oraz 16 stycznia 2015 r.) zakończyły się wydaniem zarządzenia o zwrocie wniosku ze względu na braki. Wnioski składane przez spółkę nie spełniały wymogów formalnych i procedura wpisu kończyła się wydaniem zarządzeń o zwrocie wniosku: zarządzenie Sądu Rejonowego w Kielcach X Wydział Gospodarczy KRS z dnia 17 listopada 2014 r. o sygn. [...], z dnia 26 listopada 2014 r. o sygn. Akt [...] oraz z dnia 5 marca 2015 r. o sygn. Akt [...]. Naczelny Sąd Administracyjny próbował z urzędu ustalić status prawny skarżącej, w ramach dostępu do danych zawartych w Krajowym Rejestrze Sądowym. Z ustaleń tych wynika, że A. Sp. z o.o. w Ż. nie figuruje we wskazanym rejestrze. Ponadto zauważyć należy, iż w nagłówku pism procesowych składanych przez skarżącą spółkę widnieje nazwa A. Sp. z o.o. w organizacji, co dodatkowo potwierdza brak jej rejestracji w KRS w wymaganym terminie. Mając na względzie poczynione wyżej uwagi, wskazać należy, że skoro od zawiązania spółki minęło więcej niż 6 miesięcy i brak jest stosownego wpisu w KRS, to powinno było nastąpić rozwiązanie spółki w organizacji, a więc po tym czasie nie może ona skutecznie podejmować jakichkolwiek czynności procesowych w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Wniesiony przez taki podmiot środek odwoławczy należy zatem odrzucić jako wniesiony przez nieuprawniony podmiot. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w dacie wniesienia zażalenia na postanowienie WSA w Kielcach dnia 25 stycznia 2023 r. skarżąca spółka nie miała zdolności sądowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 180 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.