I GSK 722/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo (spr.) Sędzia NSA Bogdan Fischer Sędzia del. WSA Jacek Boratyn po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. Sp. z o.o. w Gliwicach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2024 r. sygn. akt V SA/Wa 1438/24 w sprawie ze skargi M. Sp. z o.o. w Gliwicach na postanowienie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 marca 2024 r. nr BON.III.4225.3.3.2024.IN w przedmiocie wydania zaświadczenia o pomocy de minimis 1. oddala skargę kasacyjną; 1. zasądza od M. Sp. z o.o. w Gliwicach na rzecz Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego

Wyrokiem z 23 października 2024r. sygn. V SA/Wa 1438/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej WSA w Warszawie) po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. Sp. z o.o. z siedzibą w Gliwicach (dalej zwanej skarżącą lub spółką) na postanowienie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 marca 2024 r., nr BON.III.4225.3.3.2024.IN w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o pomocy de minimis oddalił skargę. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym. M. Sp. z o. o. z siedzibą w Gliwicach – dalej: skarżąca lub spółka - skierowała do PFRON wniosek o wydanie zaświadczenia o pomocy de minimis, gdzie w punkcie 2 wniosku wskazała, że poniosła wydatek na kwotę 3.414,64 zł tj. 784,22 Euro z przeznaczeniem na zakup komputerów, z których będą korzystały osoby niepełnosprawne pełniące funkcje dyrektorów regionalnych. Jako dzień udzielenia pomocy określono 28 listopada 2023 r. a jako uzasadnienie kosztu wskazano wyposażenie stanowiska pracy oraz przystosowanie jego otoczenia do potrzeb osób niepełnosprawnych, w szczególności na zakup, modernizację, remont maszyn i urządzeń na podstawie § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2007 r. Nr 245 poz. 810 –dalej "rozporządzeniem"). Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PRFON) postanowieniem z 2 lutego 2024 r. odmówił stronie wydania zaświadczenia o pomocy de minimis na podstawie ww. wniosku. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż zakupione komputery nie niwelują ograniczeń a podwyższają standard świadczonej pracy. Orzekając na skutek zażalenia skarżącej Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej postanowieniem z dnia 18 marca 2024 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu Organ II instancji podniósł, że zakupione komputery przenośne nie stanowią specjalistycznego wyposażenia i nie posiadają wyjątkowych właściwości, których nabycie miałoby służyć wyposażeniu stanowiska pracy pracownika niepełnosprawnego. Wyposażenie zakupionych laptopów jest standardowe, oferowane na rynku tych produktów przez większość producentów bez względu na wybierany model i parametry. Laptopy te nie posiadają jakichkolwiek dodatkowych funkcji, które zmniejszałyby ograniczenia zawodowe, czy też powodowałyby wykonywanie pracy w sposób odmienny od pracownika pełnosprawnego. Zakupiony sprzęt był sprzętem standardowym, który może być użytkowany również przez pracowników pełnosprawnych i mającym związek z wykonywaniem powierzonych pracownikowi zadań. Uzasadniając oddalenie skargi strony na powyższe postanowienie WSA w Warszawie podkreślił, że zakup dwóch komputerów przenośnych ww. celu nie spełniał oraz podzielił tutaj stanowisko organu, że samo poniesienie wydatku ze środków funduszu rehabilitacji na wyposażenie stanowiska pracy dla osoby niepełnosprawnej nie jest wystarczające dla uznania, iż wydatki te stanowią wspomnianą pomoc publiczną. Jak wskazuje brzmienie ww. § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (Dz.U. 2022 poz. 1145 – dalej: "rozporządzenie") w przypadku wydatków na wyposażenie stanowiska pracy dodatkowym warunkiem jest cel ich poniesienia, opisany poprzez użycie sformułowania – "do potrzeb osób niepełnosprawnych". Brak spełnienia tego dodatkowego warunku uniemożliwia uznania przedmiotowego wydatku za udzielonego w ramach pomocy de minimis, a jednocześnie uprawnia organy podatkowe do odmowy wydania zaświadczenia. Sąd I instancji podał, że warunkiem uznania danego wydatku za pomoc de minimis jest zatem w szczególności wykazanie, że poniesiony wydatek przeznaczony został na zaspokojenie potrzeb pracownika, wynikających z jego niepełnosprawności a nie służących świadczeniu danego typu pracy. Skarżąca wskazywała, iż poniesiony wydatek dokonany został w celu likwidacji barier wynikających z niepełnosprawności zatrudnionych pracowników, w celu umożliwienia im wykonywania czynności zawodowych również poza biurem, w trakcie wyjazdów służbowych bądź w domu w ramach pracy zdalnej, gdyż praca zdalna posiada szczególne znaczenie dla osób niepełnosprawnych. Ponadto pracownicy uzyskali możliwość utrzymywania kontaktu ze swoimi pracownikami i przełożonymi poprzez platformy do wideokonferencji, czaty i media społecznościowe, a dodatkowo laptopy umożliwiły osobom niepełnosprawnym wykonywanie wielu codziennych czynności samodzielnie, takich jak komunikacja, nauka, czy dostęp do informacji. Skarżąca nie wykazała istnienia bezpośredniego związku między zakupem laptopa, a poprawą sytuacji konkretnego niepełnosprawnego pracownika w kontekście ograniczeń wynikających z jego niepełnosprawności. Stanowiska zatrudnianych osób to Dyrektor Regionu, a w związku z tym trzeba zauważyć, że zakup takiego wyposażenia stanowi standardowe wyposażenie jaki każdy pracodawca winien zapewnić pracownikowi bez względu na stan jego zdrowia. Z wyjaśnień Skarżącej nie wynikało, że zakup laptopa rzeczywiście przyczynił się do zmniejszenia bądź eliminacji skutków niepełnosprawności pracownika. Podnoszone argumenty nie były potwierdzeniem tej okoliczności. Z przedłożonych dokumentów nie wynikało, że zakupiony laptop miał jakieś szczególne cechy świadczące o indywidualnym przystosowaniu go do potrzeb osoby niepełnosprawnej. Korzystanie z funkcji wideokonferencji czy elektronicznych komunikatorów stanowi standardowe elementy świadczonej pracy przy tego typu zadaniach i nie jest ukierunkowane zgodnie z wymaganymi ustawą celami na ograniczenie barier wynikających z niepełnosprawności. WSA odnosząc się do argumentacji zakupu komputera stacjonarnego dla pracowników niepełnosprawnych z własnych środków pracodawcy a zakup komputerów przenośnych ze środków zfron to pomijając tutaj wzajemną sprzeczność stanowiska Skarżącej (jakoby brak było przeszkód aby standardowe narzędzia pracy podlegały przedmiotowemu wsparciu) to działanie to budzie także wątpliwości co celowego i oszczędnego wydatku z uwzględnieniem doboru metod i środków realizacji w stosunku do zamierzonych efektów. Sąd podał, że poniesiony wydatek nie spełniał wymogów art. 33 ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. 2024 poz. 44 – dalej: "ustawa o rehabilitacji") w zw. z regulacjami rozporządzenia ZFRON. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania. Skarżąca kasacyjnie wniosła ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenia skargi. W każdym z przypadków skarżąca kasacyjnie zrzekła się przeprowadzenia rozprawy oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie: 1) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj.: 1. art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 dalej: p.p.s.a.) poprzez utrzymanie w mocy wadliwego rozstrzygnięcia organów i oddalenie skargi, w sytuacji, gdy w sprawie zachodziły podstawy do uchylenia zaskarżonego postanowienia, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., polegające na niedostrzeżeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszenia przez Organ przepisów art. 7, 77 § 1 oraz 80 k.p.a. poprzez pominięcie znacznej części materiału dowodowego przedstawianego przez skarżącą, w szczególności wykazanego związku dokonanego wydatku z niepełnosprawnością pracowników, jak też dokonanie oceny zebranego materiału dowodowego w sposób dowolny, a nie swobodny, na skutek oceny dowodów poprzez pryzmat przesłanek nie występujących w obowiązujących przepisach dotyczących sprawy. 2) naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art.33 ust. 4 ustawy z o rehabilitacji zawodowej i społecznej w związku z § 2 ust.1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (Dz.U. Nr 245, poz.1810 ze zm.) poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, na skutek uznania, iż dokonany wydatek nie spełniał wymogów określonych w art. 33 ust. 4 ustawy, w szczególności poprzez zawężenie wykładni tego przepisu w sposób umożliwiający dokonywanie na jego podstawie wyłącznie wydatków na przedmioty posiadające "szczególne cechy świadczące o indywidualnym przystosowaniu go do potrzeb osoby niepełnosprawnej, co w żadnej mierze nie wynika z powołanych przepisów, art. 33 ust.4 ustawy w związku z przepisem § 4a rozporządzenia poprzez niewłaściwe jego zastosowanie, na skutek uznania, że wydatek musi "zmniejszać ograniczenia zawodowe osoby niepełnosprawnej", podczas gdy przesłanka ta wskazana została w przepisie § 2 ust.1 pkt 12 rozporządzenia tj. w przepisie dotyczącym wydatków dokonywanych w ramach indywidualnych programów rehabilitacji, chociaż dokonany wydatek był realizowany na podstawie innej podstawy prawnej, tj. § 2 ust .1 pkt 1 ww. rozporządzenia. Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Organ w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie i zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. (ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. Jak stanowi zaś art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na: naruszeniu prawa materialnego, przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1), bądź na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). W odniesieniu do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego, w postaci dopuszczenia się błędu wykładni, nadmienić należy, że na autorze skargi kasacyjnej ciąży obowiązek wskazania konkretnych przepisów prawa materialnego, które jego zdaniem zostały przez sąd naruszone zaskarżanym orzeczeniem, a także podania na czym polegała ich błędna wykładnia (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.). Innymi słowy skarżący kasacyjnie, formułując tego rodzaju zarzut, nie może się jedynie ograniczyć do wskazania przepisu, który został według niego błędnie zinterpretowany, ale winien również podać na czym ten błąd polegał. Najpełniejszą formą wskazania błędnego rozumienia przez sąd konkretnego przepisu jest zaś podanie, jak dany przepis winien być prawidłowo wykładany. Tak samo w przypadku zarzucenia naruszenia prawa materialnego, poprzez jego błędne zastosowanie, zarzut skargi kasacyjnej winien zawierać jednoznaczne stwierdzenie na czym miał polegać w konkretnym przypadku błąd subsumpcji. Zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego, w formie pozytywnej, wiąże się z zarzuceniem zastosowania normy prawnej, która nie powinna być w danej sprawie zastosowana, zaś w formie negatywnej, z zarzuceniem niezastosowania normy prawnej, która w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną powinna być zastosowana w sprawie ze względu na ustalenia jej stanu faktycznego (zob. np. wyrok NSA z dnia z 14 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 2735/15 – dost. w CBOiS – orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżący kasacyjnie formułując tego rodzaju zarzut winien jednoznacznie wskazać którą konkretnie postać błędu subsumpcji podnosi, tj. czy jego zdaniem wojewódzki sąd administracyjny niewłaściwie uznał, że stan faktyczny ustalony w sprawie nie odpowiada hipotezie normy prawnej zawartej w konkretnym przepisie prawa czy też błędnie przyjął, że stan ten odpowiada normie wyrażonej we wskazanej przez niego regulacji. W przypadku zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania, podkreślić należy, że prawidłowo sformułowany zarzut tego typu winien wskazywać konkretne przepisy procesowe, którym uchybił sąd pierwszej instancji, a także to, że naruszenie tego rodzaju regulacji mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Skarżący kasacyjnie nie może więc ograniczyć się tylko do wskazania, że do naruszenia określonych przepisów faktycznie doszło, ale musi wykazać, co najmniej potencjalny, związek przyczynowy pomiędzy tym naruszeniem, a wynikiem sprawy, tj. treścią zapadłego orzeczenia. O skuteczności zarzutów, postawionych w oparciu o podstawę kasacyjną, określoną w art. 174 pkt 2 P.p.s.a., nie decyduje bowiem każde stwierdzone uchybienie przepisom postępowania, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżąca kasacyjnie w niniejszym przypadku podniosła przeciwko zaskarżonemu wyrokowi trzy zarzuty, które określiła jako oparte na obu podstawach, wskazanych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a., tj. zarówno na twierdzeniach związanych z naruszeniem przez Sąd pierwszej instancji przepisów prawa materialnego (dwa zarzuty), jak i przepisów postępowania (jeden zarzut). W związku z tym w pierwszej kolejności odnieść się należy do zarzutów procesowych, gdyż ocenę prawidłowości zastosowania regulacji prawa materialnego można przeprowadzić gdy poprawność ustalenia stan faktycznego sprawy nie została uprzednio zakwestionowana. W ramach procesowego zarzutu skargi kasacyjnej spółka zarzuciła Sądowi pierwszej instancji pominięcie znacznej części materiału dowodowego, jak również dowolną ocenę zebranych dowodów, co powiązała z oparciem się przez organ na przesłankach kwalifikowania wydatków, niewynikających z obowiązujących przepisów. Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu stwierdzić należy, że nie sposób jest uznać jego zasadności, co jest związane z nie do końca poprawnym sposobem jego skonstruowania, jak również nietrafnością jego twierdzeń, co do postaci zarzucanego Sądowi pierwszej instancji naruszenia prawa procesowego. I tak, jeżeli chodzi o zarzucane przez spółkę w pierwszej kolejności pominięcie znacznej części materiału dowodowego, to w tym wypadku stwierdzić należy, że nie wskazała ona jakie to konkretnie dowody miałyby zostać pominięte. Oprócz tego dodać należy, że odmienna od sugerowanej przez spółkę ocena dowodów, nie może być, nawet teoretycznie, traktowana w kategoriach pominięcia części dowodów. Pominięcie dowodów może się bowiem sprowadzać wyłącznie do nieodniesienia się do konkretnej części materiału dowodowego, zaś jego ocena oznacza poczynienie na jego podstawie konkretnych wniosków. Wobec więc niewskazania przez skarżącą kasacyjnie żadnych konkretnych dowodów, które miałyby zostać pominięte, jej twierdzenia w tym względzie uznać należy za gołosłowne. Jeżeli zaś chodzi natomiast o sugerowaną w dalszej kolejności przez spółkę dowolność oceny dowodów, to również w tym względzie brak jest podstaw do uznania zasadności tego rodzaju twierdzeń. Spółka nie wskazała bowiem, w którym to aspekcie ustaleń faktycznych Sąd pierwszej instancji, w sposób nieuprawniony, zaakceptował dowolną ocenę zebranych dowodów przez organy. Przedstawiony w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku WSA w Warszawie wywód odnośnie cech i sposobu wykorzystania zakupionego przez spółkę komputera przenośnego jest obszerny i odpowiednio (przekonująco) umotywowany, w związku z czym w tym to zakresie brak jest podstaw do upatrywania w nim cech dowolności. Tym bardziej że tego rodzaju elementy, które miałyby za tym przemawiać, nie zostały przez skarżącą kasacyjnie wskazane. W ramach tego zarzutu podniesiono również nieprawidłową, według spółki, ocenę dowodów dokonaną poprzez pryzmat niewłaściwych przesłanek kwalifikowalności wydatków. Ustosunkowując się do tego rodzaju argumentacji stwierdzić należy, że problematyka odnosząca się do właściwego zastosowania przepisów, dotyczących konkretnych przesłanek kwalifikowalności wydatków, nie może być rozpatrywana w ramach zarzutu kasacyjnego opierającego się na twierdzeniach związanych naruszeniem przepisów postępowania. Ze swej istotny jest ona związana z zagadnieniami dotyczącymi wykładni i zastosowania regulacji materialnoprawnych, dlatego można ją rozważać jedynie w ramach oceny zarzutów opartych na podstawie z art. 174 pkt 1 P.p.s.a. W ramach pierwszego w materialnoprawnych zarzutów spółka podniosła dopuszczenie się przez WSA w Warszawie błędnej wykładni wymienionych przez siebie przepisów, tj. art. 33 ust. 4 ustawy o rehabilitacji i § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, a także ich wadliwego zastosowania. W tym pierwszym zakresie podkreśliła, iż błąd wykładni miał wynikać z nieuprawnionego zawężenia znaczenia wymienionych w tych przepisach pojęć, w sposób umożliwiający dokonywanie na jego podstawie wyłącznie wydatków na przedmioty posiadające szczególne cechy świadczące o indywidualnym przystosowaniu ich do potrzeb tej konkretnej osoby niepełnosprawnej. Odnosząc się do tego rodzaju twierdzeń skarżącej kasacyjnie stwierdzić należy, że nie znajdują one uzasadnionych podstaw, gdyż WSA w Warszawie nie dokonał interpretacji wymienionych w podstawie prawnej zarzutu regulacji, w sposób opisany w tym zarzucie skardze kasacyjnej. Otóż zauważyć należy, że Sąd doszedł do wniosku, iż spółka nie wykazała, że standardowe funkcje zakupionego laptopa doprowadzą do zniwelowania barier w wykonywaniu pracy i dlatego nie uwzględnił jej skargi. Skoro zaś zwrócił uwagę na niewykazanie standardowych funkcji komputera do usprawnienia pracy osób niepełnosprawnych, to nie sposób jest przyjąć, że dokonał wykładni art. 33 ust. 4 ustawy o rehabilitacji i § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sposób zawężający możliwość dokonywania zakupów jedynie do przedmiotów posiadających szczególne cechy. Co zaś się tyczy nominalnie podnoszonego w ramach tego zarzutu wadliwego zastosowania wyżej wymienionych przepisów, tj. błędu subsumpcji w tym zakresie, to omawiany zarzut nie odnosi się do tej problematyki w jakikolwiek sposób. W ramach twierdzeń tego zarzutu spółka w ogólne nie wyjaśniła na czym błąd w tym względzie miałby polegać. Z tego też względu Naczelny Sąd Administracyjny nie jest w stanie odnieść się do kwestii wadliwego zastosowania art. 33 ust. 4 ustawy o rehabilitacji i § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Za niezasługujący na uwzględnienie uznać należy również drugi z materialnoprawnych zarzutów skargi kasacyjnej. W tym wypadku brak jest podstaw do uznania zasadności jej twierdzeń w kwestii wadliwego zastosowania art. 33 ust. 4 ustawy o rehabilitacji i § 4a rozporządzenia. Spółka bowiem w ramach twierdzeń tego zarzutu w pierwszej kolejności, w sposób pośredni, podejmuje polemikę co do prawidłowości poczynionych ustaleń faktycznych, których nie można podważać poprzez zarzut naruszenia prawa materialnego, po czym przechodzi do zagadnień związanych z wykładnią § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. W tym ostatnim aspekcie spółka zmierza do wykazania dopuszczenia się przez Sąd pierwszej instancji błędu subsumpcji, wywodząc ją wprost z błędu wykładni, odnośnie którego nie wskazała na czym miałby on polegać. W związku z powyższym stwierdzić należy, że również ten zarzut, jako niedookreślony i nieskonkretyzowany, a przy tym wewnętrznie niespójny, nie mógł zostać uznany za zasadny. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Na podstawie art. 209, art. 204 pkt 1 P.p.s.a. oraz art. 207 § 1 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 118) Naczelny Sąd Administracyjny zasądził od skarżącej kasacyjnie na rzecz organu – Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej kwotę 360 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Obejmuje ona zwrot kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego, który sporządził odpowiedź na skargę kasacyjną.