I GSK 68/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędzia NSA Piotr Piszczek Sędzia del. WSA Grzegorz Wałejko po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej T. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 28 września 2017 r., sygn. akt I SA/Sz 397/17 w sprawie ze skargi T. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Szczecinie z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od T. B. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 28 września 2017 r., sygn. I SA/Sz 397/17 oddalił skargę T. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Szczecinie z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego. Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy: Skargę kasacyjną – stosownie do treści art. 173 i art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325; dalej: p.p.s.a.) – wywiódł pełnomocnik skarżącego, zarzucając: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego: a) art. 104 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz.U. z 2014 r. poz. 752 ze zm.; dalej: u.p.a.) poprzez jego niezastosowanie w sprawie, b) art. 104 ust. 7, 8, 9 i 11 u.p.a. poprzez ich błędne zastosowanie; 2) nierozpoznanie istoty sprawy poprzez pominięcie w rozważaniach Sądu okoliczności związanych z obniżeniem ceny sprzedaży spornego pojazdu w związku z odliczeniem przez sprzedającego podatku od luksusu (aufgift) i sprzedaży pojazdu po obniżonej cenie (w stosunku do ceny pojazdów na rynku duńskim) jako nie przeznaczonego do sprzedaży w Danii. Uwzględniając powyższe skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego – według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 1842) oraz zarządzenia Przewodniczącej I Wydziału Izby Gospodarczej NSA z dnia 19 lutego 2021 r. Sąd w obecnym składzie podzielił stanowisko przedstawione w uzasadnieniu uchwał składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2020 r. sygn. II OPS 6/19 i II OPS 1/20 (te oraz pozostałe powołane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z którym powyższy przepis należy traktować jako "szczególny" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 p.p.s.a. Prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m. in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami ustawy o COVID-19 jest m. in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19, a w obecnym stanie faktycznym istnieją takie okoliczności, które w zarządzonym stanie pandemii, w pełni nakazują uwzględnianie rozwiązań powyższej ustawy w praktyce działania organów wymiaru sprawiedliwości. Przechodząc do rozpoznania skargi kasacyjnej należy stwierdzić, że nie zasługiwała ona na uwzględnienie Zgodnie z art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. (por. wyroki NSA: z dnia 25 listopada 2016 r. sygn. akt I FSK 1376/16; z dnia 17 stycznia 2017 r. sygn. akt. I GSK 1294/16; z dnia 8 lutego 2017 r. sygn. akt I GSK 1371/16; z dnia 5 kwietnia 2017 r. sygn. akt I GSK 91/17; z dnia 27 czerwca 2017 r. sygn. akt II GSK 1869/17; baza orzeczeń nsa.gov.pl). Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia. Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie, to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. dotyczy naruszenia przepisów postępowania, ale tylko takiego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Nie ulega wątpliwości, że w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, albowiem ocena przesłanek z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. może zostać dokonana, o ile został prawidłowo ustalony stan faktyczny. W niniejszej sprawie zarzut opisany w pkt 2 petitum skargi kasacyjnej został sformułowany wadliwie, gdyż nie wskazuje się ani przepisów postępowania, które naruszono, ani nie dowodzi, że ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co oznacza, że brak jest podstaw do weryfikacji – w tym zakresie – orzeczenia Sądu I instancji przez Naczelny Sąd Administracyjny. W praktyce oznacza to, że Sąd II instancji przyjmuje za prawidłowe ustalenia faktyczne dokonane przez organy obu instancji i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie. Przechodząc do zarzutu z pkt 1 petitum skargi kasacyjnej wskazać trzeba, że autor skargi kasacyjnej w żaden sposób nie uzasadnił błędnego zastosowania przez Sąd art. 104 ust. 7 oraz ust. 9 u.p.a.; taka konstatacja jest efektem analizy treści uzasadnienia wniesionego środka zaskarżenia, w którym brak jest odniesień do rzekomego naruszenia tych norm. Tak więc i w tym przypadku brak jest podstaw do oceny tak sformułowanego zarzutu. W kwestii błędnego zastosowania art. 104 ust. 8 i ust. 11 u.p.a. wskazać trzeba, że Sąd I instancji nie stosował tych regulacji, albowiem jest to domena organów, które orzekały w sprawie. Sąd ten – stosownie do treści art. 3 § 1 w zw. z § 2 pkt 1 p.p.s.a. – sprawował jedynie funkcje kontrolne w zakresie objętym wniesioną skargą, a także treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. W tym zaś zakresie autor skargi kasacyjnej nie formułuje żadnych zarzutów. Odnośnie zarzutu niezastosowania w sprawie treści art. 104 ust. 1 pkt 2 u.p.a. – prócz argumentów przytoczonych w wyżej pomieszczonym akapicie – wypada wskazać, że Sąd I instancji prawidłowo odniósł się w uzasadnieniu (k. 8 i nast.) do kwestii opodatkowania nabytego samochodu. Ze swej strony Naczelny Sąd Administracyjny pragnie zwrócić uwagę, że skutecznie – w niniejszej sprawie byłoby można wskazać na potrzebę zastosowania treści art. 104 ust. 1 pkt 2 u.p.a., o ile zostałyby, także skutecznie, ustalenia stanu faktycznego, o których była mowa w pkt II petitum skargi kasacyjnej. Te jednak – z uwagi na braki formalne wniesionego środka zaskarżenia – nie zostały skutecznie zanegowane, o czym wyżej była mowa. Mając na uwadze treść art. 184 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji uznając, iż wniesiona skarga kasacyjna nie posiadała usprawiedliwionych podstaw. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z treścią art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w związku z pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.).