I GSK 662/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc Sędzia NSA Joanna Salachna Sędzia del. WSA Jacek Boratyn (spr.) Protokolant asystent sędziego Izabela Kołodziejczyk po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. Sp. z o.o. w T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 21 lutego 2023 r. sygn. akt I SA/Bd 708/22 w sprawie ze skargi K. Sp. z o.o. w T. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 19 października 2022 r. nr 560000/71/38984/2021 w przedmiocie prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne umarza postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Wyrokiem z 21 lutego 2023 r., sygn. I SA/Bd 708/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy (dalej WSA w Bydgoszczy) po rozpoznaniu sprawy ze skargi K. sp. z o.o. (dalej zwanej spółką) na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) z dnia 19 października 2022 r., nr 560000/71/38984/2021, w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za listopad 2020 r., oddalił skargę. Skargę kasacyjną od wyroku WSA w Bydgoszczy wniosła spółka, zaskarżając go w całości. Na podstawie podniesionych zarzutów zwróciła się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Bydgoszczy, a także zasądzenie na swoją rzecz od organu kosztów postępowania. Pismem z dnia 27 listopada 2025 r., była likwidator spółki, poinformowała, że spółka w dniu 17 września 2024 r. została prawomocnie wykreślona z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, na dowód czego przedłożyła informację z KRS, odpowiadającą pełnemu odpisowi z Rejestru Przedsiębiorców, według stanu na dzień 27 listopada 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej zwanej P.p.s.a.) sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. W myśl zaś art. 193 zd. 1 P.p.s.a. jeżeli nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, do postępowania tego stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, z tym że Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wyroki i postanowienia w terminie trzydziestu dni. Z bezprzedmiotowością postępowania sądowoadministracyjnego "z innych przyczyn", w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. mamy do czynienia wówczas, gdy w toku tego postępowania, a przed wydaniem wyroku, wystąpią zdarzenia, w następstwie których przestanie istnieć sprawa sądowoadministracyjna, tj. nastąpi brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego skutkujący tym, że nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Chodzi przy tym o przeszkodę mającą charakter trwały, uniemożliwiającą prowadzenie dalszego postępowania w sprawie (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2019 r. sygn. akt II OSK 2728/17 – dost. w CBOSA). Bezprzedmiotowość może wynikać z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Niewątpliwie zdarzeniem skutkującym bezprzedmiotowością z przyczyn podmiotowych jest prawomocne wykreślenie spółki z Krajowego Rejestru Sądowego. Skutkuje to tym, że ostatecznie ustaje jej byt prawny. Z tą chwilą spółka traci osobowość prawną i przestaje być podmiotem praw i obowiązków. Traci zatem zdolność sądową, a więc zdolność do występowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym jako strona. W okolicznościach przedmiotowej sprawy spółka przestała istnieć w następstwie przeprowadzenia skutecznego postępowania likwidacyjnego, w związku z czym została prawomocnie wykreślona z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, który to fakt został wykazany dokumentem równoważnym odpisowi z tego rejestru. Tym samym spółka jako trwale pozbawiona zdolności sądowej (por. art. 25 § 1 P.p.s.a.), nie mogła już występować w charakterze strony postępowania sądowoadministracyjnego, ani dokonywać w nim jakichkolwiek skutecznych czynności procesowych (por. art. 26 § 1 i art. 28 § 1 P.p.s.a.). Tym samym dalsze postępowanie, z uwagi na brak jednej z jego stron, stało się bezprzedmiotowe. Z tych więc przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 193 P.p.s.a., umorzył toczące się przed nim postępowanie, zainicjowane skargą kasacyjną spółki.