I GSK 660/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Grzelak po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi A. M. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 2023 r., sygn. akt I GSK 1495/19 w sprawie ze skargi kasacyjnej A. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 16 kwietnia 2019 r. sygn. akt I SA/Bd 81/19 w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności członka zarządu spółki za zaległości podatkowe w opłacie paliwowej postanawia: 1. odrzucić skargę o wznowienie postępowania; 2. zwrócić A. M. ze środków budżetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego uiszczony wpis od skargi o wznowienie postępowania w kwocie 250 (dwieście pięćdziesiąt) złotych.

Wyrokiem z 30 czerwca 2023 r., sygn. akt I GSK 1495/19 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Beata Sobocha-Holc (sprawozdawca), sędzia NSA Joanna Wegner, sędzia delegowany WSA Małgorzata Bejgerowska - po rozpoznaniu skargi kasacyjnej A. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 16 kwietnia 2019 r. sygn. akt I SA/Bd 81/19 w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności członka zarządu spółki za zaległości podatkowe w opłacie paliwowej, w punkcie 1. oddalił skargę kasacyjną; w punkcie 2. zasądził od skarżącego na rzecz organu 240 zł tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Pismem z 11 marca 2024 r. skarżący A. M., reprezentowany przez doradcę podatkowego R. A., na podstawie art. 272 § 2a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.), złożył skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 2023 r., sygn. akt I GSK 1495/19. Jako podstawę wznowienia skarżący wskazał orzeczenie TSUE z dnia 21 grudnia 2023 r., w sprawie C-718/21, a także zarzucił naruszenie art. 19 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej (dalej: TUE), art. 47 Karty Praw Podstawowych, art. 2 TUE, art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz art. 179 oraz art. 45 Konstytucji RP. Skarżący wniósł o wznowienie postępowania przed NSA, uchylenie zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 16 kwietnia 2019 r. sygn. akt I SA/Bd 81/19 w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, a także zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. Nadto skarżący wniósł o zwrócenie się do Krajowej Rady Sądownictwa o nadesłanie wszystkich dokumentów związanych ze złożeniem przez KRS wniosku o powołanie Sędzi Beaty Sobochy-Holc oraz Sędzi Joanny Wegner przez Prezydenta RP na stanowisko sędziów NSA, celem ustalenia przebiegu postępowania nominacyjnego poprzedzającego powołanie na stanowisko sędziowskie. W uzasadnieniu skarżący stwierdził, że z uwagi na to, że skład Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakończonej sprawie (I GSK 1495/19) był niewłaściwie obsadzony, a co za tym idzie nie był niezawisłym sądem w rozumieniu art. 45 § 1 Konstytucji RP, z uwagi na to, że członkini składu sędziowskiego, tj. Pani Sędzia Beata Sobocha-Holc i Pani Sędzia Joanna Wegner swoją funkcję uzyskały na podstawie noweli ustawy o KRS z 8 grudnia 2017 r. Powołując się na wyrok TSUE z 21 grudnia 2023 r., C-718/21, skarżący wskazał, że "neo-sędziowie" nie są sędziami. Skarżący podniósł również, że odnośnie wskazanych sędziów strona postępowania ma prawo mieć wątpliwości, co do ich niezawisłości i bezstronności, a co za tym idzie odczuwać brak zaufania do sądownictwa, co w państwie prawa jest niedopuszczalne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 280 § 1 p.p.s.a. Sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Rozpoznawana w przedmiotowej sprawie skarga o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 2023 r., sygn. akt I GSK 1495/19, została wniesiona 13 maja 2024 r., a zatem w ustawowym 3-miesięcznym terminie (wyrok Trybunału Sprawiedliwości z 21 grudnia 2023 r., sygn. C-718/21 został opublikowany w Dzienniku Urzędowym UE z dnia 19 lutego 2024 r.). Jednakże złożona skarga o wznowienie postępowania podlega odrzuceniu, gdyż nie została oparta na ustawowej podstawie wznowienia. Formułując taką ocenę, Sąd miał na uwadze, że na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a. badanie i rozstrzyganie w przedmiocie skargi o wznowienie postępowania nie ogranicza się tylko do sprawdzenia, czy formalnie powołano się w niej na jedną lub więcej podstaw wznowienia przez wskazanie przepisu je wyrażającego w ramach art. 271-273 p.p.s.a. Czynności te wymagały przede wszystkim zweryfikowania, czy przez wzgląd na uzasadnienie podnoszone podstawy rzeczywiście zachodzą. Skarga o wznowienie musi bowiem zawierać między innymi podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, bo tak stanowi art. 279 ab initio p.p.s.a. Sformułowanie zatem podstawy wznowienia w sposób odpowiadający przepisom art. 271-273 p.p.s.a. samo przez się nie oznacza oparcia takiej skargi na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli z jej uzasadnienia wynika, że wskazana podstawa w istocie nie zachodzi. Podobnie należy ocenić sytuację, gdy pobieżna ocena akt sprawy prowadzi do przekonania, że powołane przez stronę przesłanki nie stanowią rzeczywistej podstawy wznowienia. Sytuacja taka wystąpi np. w przypadku wskazania na orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości, które nie ma nic wspólnego z przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego objętego skargą o wznowienie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2021 r., I FSK 236/21). Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Jako podstawę wznowienia postępowania sądowego strona wskazała art. 272 § 2a p.p.s.a., zgodnie z którym można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy zostało wydane orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, które ma wpływ na treść wydanego orzeczenia (art. 272 § 2a zd. 1). Wymaga przy tym zaznaczenia, że zgodnie z art. 270 p.p.s.a. wznowienie postępowania jest instytucją o charakterze nadzwyczajnym, a zatem przysługuje jedynie w wyjątkowych przypadkach, określanych mianem podstaw wznowieniowych. Skoro jest to instytucja nadzwyczajna, to w procesie badania dopuszczalności wniesienia skargi o wznowienie postępowania nie jest możliwe stosowanie wykładni rozszerzającej . Przesłanki wznowieniowe muszą być interpretowane w sposób ścisły albowiem instytucja ta służy w praktyce obalaniu prawomocnych orzeczeń sądowych , co z kolei zakłóca pewność obrotu prawnego (por. np. orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 listopada 2005 r. , I OZ 299/05, z 2 lutego 2017 r. I GSK 1231/16). Jak już powiedziano, według strony, takim orzeczeniem jest wyrok Trybunału Sprawiedliwości z 21 grudnia 2023 r., sygn. C-718/21. Podkreślić jednak należy, że możliwość wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania w przypadku, gdy zostało wydane orzeczenie TSUE wymaga by orzeczenie to miało wpływ na treść wydanego w sprawie orzeczenia (Komentarz do art. 272 § 2a p.p.s.a. Dauter Bogusław, Kabat Andrzej, Niezgódka-Medek Małgorzata, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II Opublikowano: LEX/el. 2021). Można żądać wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego ze względu na wyrok TSUE, gdy przyjęto w nim inną interpretację przepisów prawa Unii Europejskiej niż we wcześniejszym orzeczeniu krajowym (por. postanowienie z 19.01.2021 r., II OSK 3289/20, CBOSA). Taka sytuacja nie miała jednak miejsca w rozpoznawanej sprawie. Sprawa o sygn. akt I GSK 1495/19 zakończona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczyła skargi A. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z [...] grudnia 2018 r. w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności członka zarządu spółki za zaległości podatkowe w opłacie paliwowej. Strona w tym zakresie to jest, co do merytorycznych kwestii zawartych w ww. wyroku, nie formułuje żadnych argumentów. Analiza niniejszej skargi o wznowienie postępowania prowadzi natomiast do wniosku, iż zachodzi wyraźny rozdźwięk pomiędzy wskazywaną przez skarżącego podstawą wznowienia, a jej uzasadnieniem. Z uzasadnienia skargi wyraźnie bowiem wynika, że argumenty powoływane przez skarżącego nie wypełniają dyspozycji art. 272 § 2a p.p.s.a. Przedmiot sprawy zakończonej wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 2023 r., sygn. akt I GSK 1495/19 nie ma żadnego związku ze sprawą C-718/21, która dotyczy Sądu Najwyższego – Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych. Skarżący powziął wątpliwości, co do bezstronności Sędziów NSA: Beaty Sobochy-Holc i Joanny Wegner. W jego ocenie wskazani Sędziowie nie posiadali legitymacji formalnej do orzekania na stanowisku sędziego NSA wobec nieprawidłowego trybu powołania na urząd sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 3). Skarżący wskazuje, że "sąd w rozpoznawanej sprawie, której żąda wznowienia był niewłaściwie obsadzony, a co za tym idzie nie był niezawisłym sądem w rozumieniu art. 45 § 1 Konstytucji RP, z uwagi na to że członkini składu sędziowskiego, tj. Pani sędzia Beata Sobocha-Holc oraz Pani sędzia Joanna Wegner swoją funkcję uzyskały na podstawie noweli ustawy o KRS z 8 grudnia 2017 r.". Zdaniem skarżącego na kanwie obecnej linii orzeczniczej, w szczególności orzecznictwa TSUE uznać należy, że wskazany wyżej sposób powołania jest nieprawidłowy. Odnosząc się powyższego należy wskazać, że wbrew kategorycznym stwierdzeniom skarżącego, odmowa uznania statusu niezawisłego i bezstronnego sądu nie nastąpiła w przywołanej sprawie C-718/21 wyłącznie z powodu zastrzeżeń, co do składu Krajowej Rady Sądownictwa, ale po uwzględnieniu szeregu innych przesłanek rozpatrywanych łącznie i dotyczących konkretnych okoliczności faktycznych (pkt 77 uzasadnienia). Wskazane przesłanki nie zaistniały w stosunku do sędziów sądów administracyjnych. Z treści niniejszej skargi wynika, że skarżący w istocie opiera ją na podstawie art. 271 pkt 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia. Tymczasem, co jest bezsporne, skarżący został z wyprzedzeniem zawiadomiony o składzie sądu wyznaczonego do rozpoznania sprawy o sygn. akt I GSK 1495/19. Z akt sprawy, której wznowienia domaga się skarżący wynika bowiem, że pełnomocnik skarżącego doradca podatkowy R. A. otrzymał zawiadomienie o terminie posiedzenia jawnego Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz informację o składzie orzekającym w sprawie w dniu 7 czerwca 2023 r. Zawiadomienie to spełniło funkcję zawiadomienia, o którym jest mowa w art. 5a § 4 p.u.s.a. Uzyskując stosowną informację odnośnie do składu sądu - bo taka jest właśnie funkcja wymienionego zawiadomienia - Strona nie była pozbawiona możliwości zainicjowania, poczynając od tej właśnie daty, równoległego postępowania, którego przedmiot miałoby stanowić zbadanie spełniania wymogów niezawisłości i bezstronności sędziów wyznaczonych do składu sądu rozpoznającego skargę kasacyjną, a więc innymi słowy, nie była pozbawiona możliwości złożenia wniosku, o którym stanowi art. 5a § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm., dalej: "p.u.s.a."). Z tej jednak możliwości nie skorzystała. Przepis art. 5a został dodany do ustawy w wyniku nowelizacji p.u.s.a. dokonanej na mocy ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r. poz. 1259). Zgodnie z tym przepisem dopuszczalne jest badanie spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego lub sędziego delegowanego do pełnienia obowiązków sędziego w sądzie administracyjnym wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu, na wniosek uprawnionego, o którym mowa w § 3, jeżeli w okolicznościach danej sprawy może to doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności, mającego wpływ na wynik sprawy z uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy. Stosownie do treści art. 5 § 4 p.u.s.a. wniosek taki składa się w terminie tygodnia od dnia zawiadomienia uprawnionego do złożenia wniosku o składzie rozpoznającym sprawę. Po upływie terminu, o którym mowa w zdaniu pierwszym, prawo do wniesienia wniosku wygasa. Sąd przy doręczeniu pierwszego pisma w sprawie zawiadamia uprawnionego do złożenia wniosku o składzie rozpoznającym sprawę, a przy każdym kolejnym - jeżeli skład rozpoznający sprawę uległ zmianie. Mając powyższe na uwadze, skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, wbrew twierdzeniom skarżącego, nie została oparta na ustawowej przesłance wznowienia, o której mowa w art. 272 § 2a p.p.s.a., i jako taka podlegała odrzuceniu na posiedzeniu niejawnym. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu. O zwrocie wpisu od skargi o wznowienie postępowania orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Dlatego końcowo, już tylko na marginesie, odnosząc się do argumentacji autora niniejszej skargi o wznowienie wskazać należy, że Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wyrokiem z 13 czerwca 2024 roku, w sprawie C-266/23, rozstrzygnął pytania prejudycjalne dotyczące wykładni przepisów prawa unijnego. Autorem uzasadnienia postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 grudnia 2023 r. sygn. akt I GSK 380/19 zawierającego pytania skierowane do TSUE była sędzia NSA Joanna Wegner.