Sygnatura
I GSK 614/23
Wyrok NSA z 10 grudnia 2025 r., I GSK 614/23
Wynik
Oddalono skargę kasacyjną
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Data orzeczenia
- 10 grudnia 2025
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Piszczek Sędzia NSA Tomasz Smoleń Sędzia del. WSA Jacek Boratyn (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Karolina Mamcarz po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 10 listopada 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 423/22 w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi z dnia 22 kwietnia 2022 r., nr 136/2022 w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od J. P. na rzecz Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 10 listopada 2022 r., sygn. III SA/Łd 423/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi (dalej WSA w Łodzi) po rozpoznaniu skargi J. P. (dalej zwanego skarżącym lub wnioskodawcą) na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w Łodzi z dnia 22 kwietnia 2022 roku nr 136/2022 w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej na 2016 r., oddalił skargę. W stanie faktycznym sprawy w dniu 15 czerwca 2016 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie mu płatności rolnośrodowiskowej na 2016 r., deklarując kontynuację realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w wariancie 5.1 oraz w pakiecie 4, w wariancie 4.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków, na działkach rolnych o łącznej powierzchni 106 ha. W dniu 2 grudnia 2016 r. wnioskodawca złożył oświadczenie o posiadaniu tytułu prawnego do zgłoszonych do płatności działek ewidencyjnych nr: 85/1, 92/1 i 97 wskazując, iż tytuł prawny do przedmiotowych gruntów wynika z umowy zawartej pomiędzy P. a C. Sp. z o.o. w W. (dalej zwanej spółką) oraz umowy na świadczenie kompleksowej obsługi z dnia 1 lutego 2016 r. pomiędzy spółką i skarżącym. Pismem z dnia 26 czerwca 2017 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wezwał stronę do złożenia wyjaśnień wskazując, że zadeklarowane we wniosku działki ewidencyjne nr 85/1, 92/1 i 97 znajdują się w rejestrze Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa i według stanu na dzień 31 maja 2016 r. działki te są dzierżawione, ale ich dzierżawcą jest podmiot inny niż wnioskodawca. Decyzją z 17 października 2017 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Kutnie przyznał skarżącemu płatność rolnośrodowiskową za realizację wariantu 5.1 ochrona siedlisk lęgowych ptaków w wysokości 117 436,40 zł oraz odmówił przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach wariantu 4.1, ze względu na brak potwierdzenia posiadania tytułu prawnego do działek ewidencyjnych nr 85/1, 92/1 i 97 wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. Decyzją z 29 maja 2018 r. nr 217/18 Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR, uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Kutnie. W dniu 19 grudnia 2018 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wystosował do P. oraz spółki wezwanie do przedstawienia dowodów i złożenia wyjaśnień dotyczących posiadania zadeklarowanych przez stronę we wniosku o przyznanie płatności na 2016 działek ewidencyjnych nr 85/1 i 92/1. Pismem z 28 grudnia 2018 r. P. wyjaśniła, że w dniu 1 lipca 2016 r. zawarła umowę ze spółką na jednokrotne skoszenie trawy na ww. działkach oraz odbiór ściętej biomasy. Przekazanie nieruchomości nastąpiło w dniu 4 lipca 2016 r., zaś w dniu 3 sierpnia 2016 r. nastąpił zwrot nieruchomości do P. Pismem z 9 stycznia 2019 r. spółka poinformowała, że przekazanie przez jej przez P. działek nr 85/1 i 92/1 nastąpiło w dniu 2 lipca 2015 r., a kontynuacja nastąpiła w dniu 4 lipca 2016 r. Ponadto działki te zostały oddane w poddzierżawę skarżącemu. Z przekazanych wyjaśnień wynika, że w 2016 r. na ww. działkach zabiegi pielęgnacyjne polegające na usuwaniu śmieci oraz kamieni, a także włókowanie, koszenie i wywóz siana, wykonywane były na zlecenie skarżącego. Do pisma dołączono oświadczenia: pracowników spółki, Wójta Gminy W., Wspólnoty Gruntowej dla Zagospodarowania Gruntów Rolnych w N., ksero raportu z kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni, przeprowadzonej w gospodarstwie w dniach od 10 do 18 kwietnia 2017 r. oraz umowę z 1 lipca 2016 r. Decyzją z 26 lipca 2019 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Kutnie przyznał skarżącemu płatność za realizację wariantu 5.1 w wysokości 116 587,00 zł oraz odmówił przyznania płatności w wariancie 4.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków. Organ odwoławczy decyzją z 19 marca 2020 r. utrzymał w mocy zaskarżonej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Kutnie z 26 lipca 2019 r. Wyrokiem z 20 października 2020 r. WSA w Łodzi uchylił decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR z 19 marca 2020 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Kutnie z 26 lipca 2019 r. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania (art. 80 K.p.a.) w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. W treści uzasadnienia zapadłego wyroku Sąd wskazał, że uznając, iż w sprawie zostały stworzone sztuczne warunki dla uzyskania płatności, organ powołał się na powiązania rodzinne skarżącego z członkami zarządu i udziałowcami spółki, jednak na potwierdzenie przyjętego stanowiska nie dołączył do akt sprawy jakiejkolwiek dokumentacji z KRS, wskazującej skład osobowy zarządu i udziałowców tej spółki. Tym samym organ nie był w stanie wykazać, że rzeczywiście doszło do stworzenia, poprzez powiązania personalne, sztucznych warunków dla uzyskania płatności. Ponadto Sąd wskazał, że organ analizując treść umowy zawartej w dniu 1 lutego 2016 r. przez skarżącego ze spółką na świadczenie kompleksowej usługi błędnie przyjął, że spółka ma zapłacić skarżącemu kwotę obliczoną na podstawie iloczynu powierzchni hektarów gruntów (PEG) wnioskowanych o przyznanie płatności, przemnożoną przez stawkę wynoszącą 200 złotych za czynności, o których mowa w § 1 pkt 1 a), b), c) oraz kwotę obliczoną na podstawie iloczynu przeprowadzonych prac na powierzchni jednego hektara (PEG) wnioskowanego o przyznanie płatności pomnożonego przez stawkę wynosząca 500 zł za czynności, o których mowa w § 1 pkt 1 e). Jak zauważył Sąd, zgodnie z § 4 umowy tak wyliczoną kwotę zobowiązał się zapłacić skarżący na rzecz spółki. Kolejnym uchybieniem organu było pominięcie okoliczności, iż przyjęta jako dowód w sprawie umowa użytkowania gruntów rolnych z dnia 23 maja 2015 r. (łącząca skarżącego ze spółką) dotyczyła jedynie dwóch działek oznaczonych numerami 85/1 i 92/1, zaś wniosek o płatność dotyczył również działki nr 97. Z uzasadnienia decyzji nie wynika dlaczego organ uznał, że dla tej działki także stworzono sztuczne warunki celem uzyskania płatności rolnośrodowiskowej. Uchylając zaskarżoną decyzję oraz decyzję Kierownika BP ARiMR w Kutnie Sąd zobowiązał organy do uwzględnienia treści uzasadnienia wyroku, w szczególności uzupełnienia dokumentacji sprawy o wypis z KRS dotyczące członków zarządu i udziałowców spółki, przeprowadzenia dokładnej analizy treści umowy na świadczenie kompleksowej obsługi zawartej w dniu 1 lutego 2016 r. przez skarżącego z ww. spółką oraz ustalenia, czy ewentualne stworzenie sztucznych warunków do uzyskania płatności może dotyczyć także działki nr 97, która nie została objęta zapisami umowy użytkowania gruntów zawartej w dniu 23 maja 2015 r. przez skarżącego ze spółką. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Kutnie decyzją z w dniu 12 kwietnia 2021 r. przyznał skarżącemu płatność za realizację wariantu 5.1, w wysokości 116 587,00 zł oraz odmówił przyznania płatności w wariancie 4.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków. Uzasadniając odmowę przyznania płatności w ramach wariantu 4.1 organ wskazał, iż w sprawie zostały stworzone sztuczne warunki dla uzyskania płatności rolnośrodowiskowych. Realizując wskazania WSA w Łodzi, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR dołączył do akt sprawy wypis z KRS dotyczący członków zarządu i udziałowców spółki i w oparciu o dołączone dokumenty przedstawił w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia powiązania rodzinne i personalne pomiędzy stroną postępowania i członkami zarządu i udziałowcami spółki. Organ przeprowadził również analizę treści umowy na świadczenie kompleksowej obsługi zawartej w dniu 1 lutego 2016 r. przez skarżącego ze spółką, w tym § 4 tej umowy oraz podkreślił, że stworzenie sztucznych warunków do uzyskania płatności dotyczyło także działki nr 97, która co prawda nie została objęta zapisami umowy użytkowania gruntów rolnych zawartej w dniu 23 maja 2015 r., na mocy której spółka przekazała skarżącemu w użytkowanie działki ewidencyjne nr 85/1 i 92/1, ale podobnie jak pozostałe działki ewidencyjne była objęta umową pomiędzy spółką i P., a mechanizm kreowania pozorów jej posiadania przez skarżącego był identyczny jak w przypadku działek ewidencyjnych nr 85/1 i 92/1. Podobnie jak pozostałe działki ewidencyjne, działka ta była przedmiotem umowy na świadczenie kompleksowej obsługi zawartej w dniu 1 lutego 2016 r. pomiędzy skarżącym a spółką. Jak zauważył organ, umowa ta dotyczyła wszystkich gruntów objętych wnioskiem o przyznanie płatności na 2016 r., a zatem również działki ewidencyjnej nr 97, na której to spółka lub firma przez nią wynajęta, wykonywała prace. W opinii organu, działalnie polegające na oddaniu spornych gruntów przez spółkę, do których nie miała tytułu prawnego, w użytkowanie skarżącemu powiązanemu rodzinnie ze spółką, należy uznać za sprzeczne z celami wsparcia, co uprawnia do zastosowania sankcji z ort. 60 rozporządzenia 1306/2013, skutkujących pozbawieniem prawa do uzyskania płatności w wariancie 4.1. Ponadto, z całości materiału dowodowego wynika, że to nie skarżący zarządzał spornymi gruntami a spółka, która częściowo wykonywała na nich prace sama, częściowo zlecając je innym posiadaczom. Organ odwoławczy, utrzymując w mocy opisaną wyżej decyzję wskazał, że jest ona uzasadniona i znajduje potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, a na zmianę stanowiska organów nie mogą wpłynąć argumenty podniesione w odwołaniu. W sprawie zostały stworzone sztuczne warunki dla uzyskania wsparcia z funduszy unijnych, co uzasadnia wydanie rozstrzygnięcia na podstawie art. 60 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1306/2013 i odmowy przyznania stronie płatności rolnośrodowiskowej za realizację wariantu 4.1 na gruntach położonych na działkach ewidencyjnych nr 85/1, 92/1 i 97. Organ odwoławczy zważył, iż ubiegając się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej do gruntów rolnych położonych na działkach ewidencyjnych nr 85/1, 92/1 i 97 o łącznej powierzchni 106 ha, wnioskujący o przyznanie takiego wsparcia rolnik musiał wykazać, że jest posiadaczem zgłoszonych do płatności powierzchni i posiadanie to ma taki charakter, że umożliwi mu realizację wskazanych powyżej założeń programu przez cały okres trwania tego zobowiązania. Sporne działki ewidencyjne nr 85/1, 92/1 i 97, wchodzące w skład Zasobu Skarbu Państwa, są przedmiotem użytkowania wieczystego przez P. Na podstawie zapisów umowy z dnia 1 lipca 2016 r., zawartej pomiędzy P. a spółka, P. zleciła spółce czynności związane z jednokrotnym skoszeniem trawy na nieruchomościach wskazanych w Załączniku nr 1 do tej umowy, w tym działek ewidencyjnych nr 85/1, 92/1 i 97 oraz odbiór od zleceniodawcy ściętej biomasy (§ 1). Zapisy przedmiotowej umowy zobowiązały spółkę do zrealizowania przedmiotu umowy w terminie do dnia 31 lipca 2016 r. (§ 2). Zgodnie z § 6 przedmiotowej umowy, spółka zobowiązana była wykonać przedmiot zlecenia osobiście, a gdy na skutek szczególnych okoliczności okaże się to niemożliwe, została zobowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym Zleceniodawcy. Wówczas za pisemna zgodą zleceniodawcy zleceniobiorca mógł powierzyć wykonanie zlecenia osobie trzeciej zaakceptowanej przez zleceniodawcę. Ponadto w zapisach § 7 pkt 2 przedmiotowej umowy wskazano, że "Zleceniodawca nie wyraża zgody by niniejsza umowa była podstawą do złożenia wniosku o dofinansowanie do Agencji Rozwoju i Modernizacji Rolnictwa". Organ zaznaczył, iż w świetle zasad przyznawania płatności rolnośrodowiskowej oraz zapisów umowy z 1 lipca 2016 r. pomiędzy P. a spółką, w przypadku złożenia przez zleceniobiorcę wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej nie byłaby ona w stanie wykazać, że jest posiadaczem zgłoszonych do płatności działek i posiadanie to ma taki charakter, że umożliwi realizację pięcioletniego zobowiązania rolnośrodowiskowego. Przedmiotowa umowa czyni bowiem ze zleceniobiorcy wyłącznie wykonawcę zlecenia jednokrotnego wykoszenia trawy na działkach ewidencyjnych nr 85/1, 92/1 i 97 i odebrania zebranej biomasy, a po drugie zakazuje zleceniobiorcy ubiegania się o przyznanie płatności z tytułu wykonywanego zlecenia pod rygorem rozwiązania umowy oraz zakazuje zleceniobiorcy zlecenia wykonania prac innemu podmiotowi za wyjątkiem wystąpienia szczególnych okoliczności uniemożliwiających realizację zlecenia i przy zastrzeżeniu niezwłocznego zawiadomienia o tym fakcie zleceniodawcy i uzyskania od niego zgody na powierzenie wykonania prac innemu podmiotowi. Na podstawie przedmiotowej umowy zleceniobiorca był jedynie dzierżycielem działek w okresie wykonywania zlecenia tj. od dnia 4 lipca 2016 r. (por. protokół przekazania nieruchomości do umowy nr [...]) do 3 sierpnia 2016 r. Organ II instancji wskazał dalej, że uchylając zaskarżoną decyzję organu odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w wyroku z dnia 20 października 2020 r. WSA w Łodzi nakazał organom uzupełnienie dokumentacji sprawy o wypis z KRS dotyczącego członków zarządu i udziałowców spółki na potwierdzenie stwierdzonych przez organ powiązań rodzinnych skarżącego z członkami zarządu i udziałowcami spółki. Rozpoznając ponownie przedmiotową sprawę organ I instancji wypełnił zalecenia Sądu dołączając do akt sprawy wypis z KRS oraz szczegółowo przedstawił w treści uzasadnienia wydanej decyzji powiązania rodzinne i personalne pomiędzy skarżącym a członkami zarządu i udziałowcami spółki. W ocenie organu odwoławczego przedstawiony powyżej materiał dowodowy potwierdza, że w sprawie stworzone zostały sztuczne warunki, które umożliwiły użytkownikom działek ewidencyjnych stanowiących własność Skarbu Państwa będących przedmiotem wieczystego użytkowania przez P., w tym działek ewidencyjnych nr 85/1, 92/1 i 97, spełnienie warunków przyznania płatności i uzyskanie korzyści z funduszy unijnych wynikających z uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym. W opinii organu, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że gruntami położonymi na działkach ewidencyjnych nr 85/1, 92/1, 97 zarządzała spółka, która częściowo wykonywała na nich prace samodzielnie, częściowo zaś zlecała ich wykonanie innym podmiotom. Organ podniósł, iż za wyjątkiem oświadczenia prezesa spółki oraz jej pracowników, żaden z podmiotów nie potwierdził, że prace były wykonywane na działkach na zlecenie skarżącego. Dyrektor ŁOR ARiMR powtórzył za organem I instancji, że skarżący nie dysponował zapleczem maszyn, który umożliwiłby mu przeprowadzenie prac zgodnych z wymogami programu na tak dużym areale, i okoliczność ta pozostaje bezsporna, gdyż potwierdza ją pełnomocnik strony w odwołaniu. Ponadto przedmiotowe grunty są położone w gminie W., w powiecie [...], w województwie mazowieckim, czyli ponad 130 km od gospodarstwa skarżącego znajdującego się w województwie łódzkim, w powicie [...]. Strona nie posiadała również zwierząt, które mogłaby wypasać lub karmić paszą zebraną z przedmiotowych gruntów. Ponadto zgodnie z zapisami umowy na świadczenie kompleksowej obsługi z dnia 1 lutego 2016 r. wszelkie pożytki z przedmiotowych gruntów przypadały spółce. WSA w Łodzi po rozpoznaniu skargi wnioskodawcy na decyzję organu odwoławczego, oddalił przedmiotową skargę. Sąd podkreślił, że sprawie kwestią wymagającą rozstrzygnięcia jest ustalenie, czy skarżący wspólnie z ze spółką sztucznie stworzyli warunki wymagane do uzyskania korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa. Spór w rozważanym zakresie powstał odnośnie do dochodzonej w 2016 r. przez skarżącego, jako rolnika samodzielnie prowadzącego gospodarstwo rolne, płatności rolnośrodowiskowej w ramach wariantu 4.1. dla działek o nr ewidencyjnych: 85/1, 92/1 i 97, wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. Sąd uznał, że wydanie zaskarżonej decyzji zostało poprzedzone wyczerpującym zebraniem przez organ administracji publicznej materiału dowodowego, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 i 77 K.p.a., nie naruszając również przepisu art. 80 k.p.a., zaś motywy rozstrzygnięcia zostały uzasadnione zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 k.p.a. Sąd uznał, że organ uwzględnił wszystkie aspekty wiążącej oceny prawnej wyrażonej w uzasadnieniu prawomocnego wyroku WSA w Łodzi z dnia 20 października 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 442/20, przez co w sprawie nie doszło również do naruszenia przepisu art. 153 P.p.s.a. Przede wszystkim organ II instancji zgodnie z zaleceniami Sądu załączył do akt administracyjnych wypis z KRS, z którego wynika skład osobowy członków zarządu i udziałowców spółki. Dokument ten potwierdza powiązania rodzinne skarżącego z członkami zarządu i udziałowcami spółki. Poczynione w tym zakresie ustalenia organów uzasadniały przyjęcie, że w niniejszej sprawie rzeczywiście doszło do stworzenia, poprzez powiązania personalne sztucznych warunków dla uzyskania płatności. Sąd dodał przy tym, że organ II instancji trafnie wskazał, że w przypadku złożenia przez spółkę wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w zakresie działek objętych przedmiotem umowy z dnia 1 lipca 2016 r. nie byłaby ona w stanie wykazać, że jest posiadaczem zgłoszonych do płatności działek i posiadanie to ma taki charakter, że umożliwi realizację pięcioletniego zobowiązania rolnośrodowiskowego. Organy w sposób wnikliwy przeanalizowały treść zawartych w sprawie umów, zaś wyciągnięte wnioski nie budzą wątpliwości sądu. Sąd uznał, że samo tylko formalne posiadanie gruntów jest niewystarczające aby zostać beneficjentem pomocy. Powołane zatem przez skarżącego umowy dotyczące działek o nr: 85/1, 92/1 oraz 97 były niewystarczające do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej dla wariantu 4.1, a przy tym były one w istocie umowami pozornymi. Na potwierdzenie tezy, że skarżący faktycznie nie posiadał działek zadeklarowanych do płatności i nie prowadził działalności rolniczej, a relacje pomiędzy nim a spółką wskazują na sztuczne tworzenie warunków uprawniających do przyznania płatności, organy obu instancji przedstawiły w uzasadnieniach swoich decyzji szereg ustaleń opartych na konkretnych źródłach dowodowych. W powyższych okolicznościach faktycznych rację ma organ II instancji, że działania skarżącego nie wypełniły celów programu rolnośrodowiskowego, jakim jest poprawa środowiska rolnego i obszarów wiejskich oraz wsparcie terenów prowadzących produkcję ekologiczną w rolnictwie. Skargę kasacyjną od wyroku WSA w Łodzi wniósł wnioskodawca, zaskarżając ten wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: 1) art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/2005, art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji nr 65/2011 oraz pkt 15 preambuły i art. 30 rozporządzenia Rady (WE) 73/2009 poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i nieprawidłową wykładnię, jak również pominięcie jakiejkolwiek analizy subiektywnego i obiektywnego komponentu zarzutu stworzenia sztucznych warunków do uzyskania płatności - skutkujące zupełnie bezzasadnym przyjęciem, iż skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności w sytuacji zarzucanego stworzenia sztucznych warunków, 2) art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. U. L 347 z 20.12.2013, s. 549) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu przez organ, iż warunki wymagane do uzyskania wnioskowanych płatności zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami prawodawstwa, podczas gdy skarżący nie stworzył sztucznych warunków wymaganych do uzyskania płatności i realizował jako samodzielny podmiot cele określone w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającym przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009, na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 80 K.p.a., w zw. z art. 3 ust. 2 pkt 1 oraz ust. 3 ustawy poprzez wydanie przez organ administracji rozstrzygnięcia w oparciu o ocenę dokonaną na podstawie materiału dowodowego, z którego nie wynika (nie została udowodniona) postawiona przez organ teza o stworzeniu przez skarżącego tzw. sztucznych warunków gospodarowania celem uzyskania korzyści sprzecznych z systemem danego wsparcia, 2) art. 151 P.p.s.a w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a poprzez brak właściwego zastosowania poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego w toku w taki sposób, iż strona nie jest w stanie ocenić, czy Sąd I instancji w rzeczywistości dokonał zbadania sprawy, bowiem uzasadnienie tegoż wyroku stanowi w większej mierze bezkrytyczne powielenie oceny organów i jest pozbawione dogłębnej analizy tego, dlaczego Sąd I instancji po zbadaniu sprawy, ocenę tą przyjął za swoją, tym bardziej iż z analizy dowodów zawartych w aktach sprawy nie wynikają okoliczności, na jakie powołuje się organ (użytkowanie rolnicze działek rolnych), 3) art 151 P.p.s.a. w zw. z art 145 ust 1 lit c P.p.s.a. w zw. z art 3 ust 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tj. Dz.U. z 2018r. poz. 1312 ze zm.) zwanej dalej ustawą oraz art 78 § 1 i art 80 k.p.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie przez Sąd I instancji poprzez brak uznania, iż organy dopuściły się naruszenia obowiązku określonego przepisem art. 3 ust. 1 ustawy oraz ww. przepisów K.p.a. tj. brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ w przypadku nienaruszenia tego przepisu Sąd skargę uwzględniłby, nie zaś oddalił. Na tej podstawie skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Łodzi, a także zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że w prawomocnym wyroku WSA w Łodzi, na który organ się powołuje nie stwierdzono, że w sprawie mamy do czynienia ze stworzeniem sztucznych warunków. Skarżący podkreślił również, że relacje cywilnoprawne, odszkodowawcze i inne, jakie istniały pomiędzy spółką a P. stanowią przedmiot ich własnych relacji, nie są zaś przedmiotem postępowania administracyjnego w zakresie kognicji organów ARiMR. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. (ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej: P.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. Jak stanowi zaś art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1), bądź na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). W odniesieniu do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego, w postaci dopuszczenia się błędu wykładni, nadmienić należy, że na autorze skargi kasacyjnej ciąży obowiązek wskazania konkretnych przepisów prawa materialnego, które jego zdaniem zostały przez sąd naruszone zaskarżanym orzeczeniem, a także podania na czym polegała ich błędna wykładnia (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.). Innymi słowy skarżący kasacyjnie, formułując tego rodzaju zarzut, nie może się jedynie ograniczyć do wskazania przepisu, który został według niego błędnie zinterpretowany, ale winien również podać na czym ten błąd polegał. Najpełniejszą formą wskazania błędnego rozumienia przez sąd konkretnego przepisu jest zaś podanie, jak dany przepis winien być prawidłowo wykładany. Tak samo w przypadku zarzucenia naruszenia prawa materialnego, poprzez jego błędne zastosowanie, zarzut skargi kasacyjnej winien zawierać jednoznaczne stwierdzenie na czym miał polegać w konkretnym przypadku błąd subsumpcji. Zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego, w formie pozytywnej, wiąże się z zarzuceniem zastosowania normy prawnej, która nie powinna być w danej sprawie zastosowana, zaś w formie negatywnej, z zarzuceniem niezastosowania normy prawnej, która w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną powinna być zastosowana w sprawie ze względu na ustalenia jej stanu faktycznego (zob. np. wyrok NSA z dnia z 14 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 2735/15 – dost. w CBOiS – orzeczenia.nsa.gov.pl). W przypadku zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania, podkreślić należy, że prawidłowo sformułowany zarzut tego typu winien wskazywać konkretne regulacje procesowe, którym uchybił sąd pierwszej instancji, a także to, że naruszenie tego rodzaju regulacji mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Skarżący kasacyjnie nie może więc ograniczyć się tylko do wskazania, że do naruszenia określonych przepisów faktycznie doszło, ale musi wykazać, co najmniej potencjalny, związek przyczynowy pomiędzy tym naruszeniem, a wynikiem sprawy, tj. treścią zapadłego orzeczenia. O skuteczności zarzutów, postawionych w oparciu o podstawę kasacyjną określoną w art. 174 pkt 2 P.p.s.a., nie decyduje bowiem każde stwierdzone uchybienie przepisom postępowania, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszym przypadku skarżący kasacyjnie podniósł zarówno zarzuty oparte na twierdzeniach odnośnie naruszenia przepisów postępowania, jak i regulacji prawa materialnego. W tej więc sytuacji, w pierwszej kolejności odnieść się należy do zarzutów procesowych, gdyż ocena zasadności zarzutów naruszenia prawa materialnego może być dokonywana wyłącznie na podstawie stanu faktycznego, którego ustalenia nie są kwestionowane lub nie zostały skutecznie podważone. Ocenę procesowych zarzutów skargi kasacyjnej należy rozpocząć od zarzutu nr 2, w którym to skarżący kasacyjnie zarzucił WSA w Łodzi naruszenie, oprócz mającego wynikowy charakter (tj. określającego jeden ze sposobów orzekania przez wojewódzki sąd administracyjny) art. 151 P.p.s.a., także przepisu art. 141 § 4 P.p.s.a., które określa wymogi jakim winno odpowiadać uzasadnienie wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego. Naruszenie to miało się przejawiać w sporządzeniu uzasadnienia wyroku, opartego na powtórzeniu argumentów organów, pozbawionego dogłębnej analizy problemów jakie wynikły na gruncie przedmiotowej sprawy. Podkreślił także wadliwą ocenę zebranego materiału dowodowego. Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu stwierdzić należy, że nie może on zostać uznany za zasadny, co jest wynikiem przede wszystkim tego, iż został on wadliwie sformułowany. Skarżący kasacyjnie bowiem, wskazując na naruszenie przez WSA w Łodzi art. 141 § 4 P.p.s.a., poprzez ten zarzut podejmuje polemikę ze stanowiskiem Sadu pierwszej instancji, co do zasadności podjętego przez niego rozstrzygnięcia, co jest niedopuszczalne z punktu widzenia zarzutu opartego na podstawie wskazanego wyżej przepisu. Poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. można kwestionować bowiem jedynie niespełnienie przez uzasadnienie wyroku jego formalnych wymogów, o których traktuje tenże przepis, a nie dążyć do wykazania błędów sądu co do istotnych z punktu widzenia załatwienia sprawy okoliczności. Reasumując, zarzucając WSA w Łodzi uchybienie art. 141 § 4 P.p.s.a., skarżący kasacyjnie nie wykazał, że sporządzone przez Sąd uzasadnienie wyroku nie spełnia któregokolwiek z wymogów formalnych, o których mowa w tym przepisie. W istocie nawet nie podjął takiej próby. Za próbę wykazania naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. nie można bowiem uznać ogólnikowych stwierdzeń odnośnie niejasności argumentów uzasadnienia czy też bezkrytycznego, zdaniem skarżącego, podzielenia stanowiska organu. Tego rodzaju argumenty mogą być bowiem rozpatrywane jedynie w ramach zarzutów zmierzających bezpośrednio do zakwestionowania stanowiska co do merytorycznych okoliczności sprawy. Istotnymi wadami, przesądzającymi o ich nieskuteczności, obarczone zostały również dwa pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej, oparte na podstawie z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. W ramach ich podstawy prawnej, oprócz wynikowych przepisów P.p.s.a., a także nieznajdujących w zasadzie zastosowania na gruncie niniejszej sprawy regulacji K.p.a., jako uchybione przez Sąd pierwszej instancji wskazano przepisy ustawy o płatnościach bezpośrednich, tj. art. 3 ust. 2 i ust. 3 tej ustawy. Tymczasem w sprawie nie mamy do czynienia z płatnościami bezpośrednimi. Poddana kontroli WSA w Łodzi decyzja Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR rozstrzygała w przedmiocie wniosku skarżącego o przyznanie mu płatności rolnośrodowiskowej na 2016 r., tak więc właściwej podstawy prawnej jego procedowania, także w zakresie oceny zebranego materiału dowodowego, nie mogły stanowić przepisy ustawy o płatnościach bezpośrednich. Ustawodawca krajowy, w przypadku spraw zainicjowanych wnioskami o przyznania chociażby płatności bezpośrednich czy płatności rolnośrodowiskowych, w kwestii oceny zebranego materiału dowodowego, wyłącza w zasadzie zastosowanie regulacji K.p.a. W odniesieniu do płatności rolnośrodowiskowych, podstawą oceny zebranego materiału dowodowego jest przede wszystkim art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2298), który to przepis skarżący kasacyjnie całkowicie pominął w obu omawianych zarzutach procesowych. Jeżeli chodzi o samą problematykę stworzenia sztucznych warunków do uzyskania płatności, to w tym względzie, niejako na marginesie rozważań dotyczących zasadności obu zarzutów, stwierdzić należy, że uzasadniając odmowę przyznania skarżącemu płatności w pełnym zakresie organy powołały się nie tylko na stworzenie mechanizmu sztucznych warunków do uzyskania płatności, ale również fakt niewładania przez skarżącego działkami nr: 85/1, 92/1 i 97. Innymi słowy ich argumentacja szła niejako dwutorowo, tymczasem w obu zarzutach odniesiono się jedynie do sztuczności warunków, w dodatku poprzez ogólnikowe stwierdzenie, że fakt ten nie został on właściwe wykazany. Tymczasem organy, realizując wskazania Sądu, wyrażone w prawomocnym wyroku, udokumentowały powiązania osobowe, w świetle których tego rodzaju stwierdzenia znajdują potwierdzenie. Przechodząc do zarzutów naruszenia prawa materialnego zauważyć należy, że w pierwszym z nich skarżący kasacyjnie podniósł między innymi naruszenie art. 4 ust. 3 rozporządzenia 2988/95, art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 oraz pkt 15 preambuły i art. 30 rozporządzenia 73/2009, poprzez ich błędną wykładnię i nieprawidłowe zastosowanie. Nie wskazał jednak w jakikolwiek sposób na czym owa błędna wykładnia, na którą wskazuje, miałaby polegać. Co zaś się tyczy wadliwego zastosowania wszystkich tych przepisów, to w ramach twierdzeń przedmiotowego zarzutu również nie sposób jest doszukać wyjaśnienia tego rodzaju nieprawidłowości czy też argumentów wskazujących na ich potwierdzenie stanowiska spółki. Skarżący kasacyjnie ogranicza się bowiem do ogólnikowego stwierdzenia o pominięciu analizy subiektywnego i obiektywnego komponentu mechanizmu stworzenia sztucznych warunków, to zaś (ich stwierdzenie) stanowi domenę ustaleń faktycznych sprawy. Tych zaś, zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie można kwestionować poprzez zarzuty oparte na twierdzeniach odnośnie naruszenia prawa materialnego, do czego dąży skarżący kasacyjnie w niniejszym przypadku. Tak więc z tego względu przedmiotowy zarzut nie może zostać uznany za zasługujący na uwzględnienie. Podobnie należy ocenić również drugi z materialnoprawnych zarzutów rozpoznawanej skargi kasacyjnej, w którym zarzucono WSA w Łodzi błędne zastosowanie art. 60 rozporządzenia 1306/2013, odnoszącego się do skutków stworzenia sztucznych warunków do uzyskania płatności. W tym wypadku również skarżący kasacyjnie nie rozwinął swoich twierdzeń, w zakresie wadliwej subsumpcji stanu faktycznego sprawy pod normę wyinterpretowaną z przywołanego przez siebie przepisu, ograniczając się do prostego zaprzeczenia temu jakoby dopuścił się on stworzenia sztucznych warunków. W związku z powyższym w pierwszej kolejności zaznaczyć należy, że Naczelny Sąd Administracyjny, będąc związany granicami skargi kasacyjnej, dokonuje oceny zasadności jej zarzutów w takiej postaci, w jakiej zostały mu przedstawione. Nie może więc ich uzupełniać za strony czy też korygować. Po drugie zaś nie jest władny do oceny zasadności argumentów dotyczących wadliwości poczynionych ustaleń w ramach zarzutów opartych na twierdzeniach dotyczących prawa materialnego. Tymczasem, jak to już wyżej stwierdzono, problematyka zaistnienia mechanizmu sztucznych warunków związana jest przede wszystkim z zaistniałym na gruncie danej sprawy stanem faktycznym, a właściwie postacią odnoszących się do niego ustaleń. Kwestionowanie tychże może zaś się odbywać jedynie poprzez zarzuty oparte na podstawie z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. W niniejszym przypadku twierdzenia omawianego zarzutu są nazbyt ogólnikowe i nieprecyzyjne. Poza tym nie sposób jest doszukać się w treści analizowanego zarzutu ich powiązania z zarzucanym Sądowi pierwszej instancji wadliwym zastosowaniem art. 60 rozporządzenia 1306/2013. W związku z tym przedmiotowy zarzut nie mógł zostać uznany za zasadny. Wobec niezasadności wszystkich zarzutów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Na podstawie art. 209, art. 204 pkt 1 P.p.s.a. oraz art. 207 § 1 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 z późn. zm.) Naczelny Sąd Administracyjny zasądził od skarżącego kasacyjnie na rzecz Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR kwotę 360 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, obejmujących zwrot kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego, który reprezentował organ na rozprawie.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 15 czerwca 2023
- Symbol z opisem
- 6550
- Hasła tematyczne
- Środki unijne
- Skarżony organ
- Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
- Sędziowie
- Jacek Boratyn /sprawozdawca/ Piotr Piszczek /przewodniczący/ Tomasz Smoleń
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
art. 141 § 4, art. 184 · Dz.U. 2024 poz. 935
- Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
art. 78, art. 80 · Dz.U. 2022 poz. 2000
- Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jedn.
art. 3 ust. 2, ust. 3 · Dz.U. 2018 poz. 1312
Inne orzeczenia w tej sprawie
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny