I GSK 459/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Michał Kowalski (spr.) Sędzia NSA Joanna Salachna Sędzia del. WSA Marek Krawczak Protokolant asystent sędziego Katarzyna Domańska po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A Sp. z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 sierpnia 2021 r. sygn. akt V SA/Wa 1395/21 w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze w Warszawie z dnia 3 grudnia 2020 r. nr KOC/5591/Ni/20 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia na rzecz ochrony miejsc pracy ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych na dofinansowanie wynagrodzenia pracowników w następstwie wystąpienia COVID-19 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości; 2. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Warszawie z dnia 9 października 2020 r. nr 47/FGŚP.III.4220.14465.2020.RL; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławcze w Warszawie na rzecz A Sp. z o.o. w W. 1137 (jeden tysiąc sto trzydzieści siedem) złotych tytułem kosztów postępowania sądowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 sierpnia 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 1395/21 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie: Dz. U. 2024 poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę A sp. z o.o. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 3 grudnia 2020 r. nr KOC/5591/Ni/20 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia na rzecz ochrony miejsc pracy z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Wnioskiem z dnia 21 lipca 2020 r. skarżąca wystąpiła do Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Warszawie o przyznanie świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy, ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, na dofinansowanie wynagrodzenia pracowników nieobjętych przestojem, przestojem ekonomicznym albo obniżonym wymiarem czasu pracy w związku ze spadkiem obrotów gospodarczych w następstwie wystąpienia COVID-19. Decyzją z dnia 9 października 2020 r. Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Warszawie odmówił przyznania wnioskowanych świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia 3 grudnia 2020 r. utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Warszawie z dnia 9 października 2020 r. o odmowie przyznania wnioskowanych świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając zaskarżonym wyrokiem skargę stwierdził, że należy przyznać rację organom, że prawidłowo oceniły, że skarżąca nie wykazała, że wykonuje działalność gospodarczą w szerszym zakresie tj. m.in. prowadzi zajęcia z logopedii. Opisanie w treści odwołania szczegóły dotyczące prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej, jak również dowody na potwierdzenie tej okoliczności tj. prowadzenia zarobkowej aktywności nie jest potwierdzeniem, że skarżąca posiada status przedsiębiorcy z uwagi na dodatkowy zakres aktywności zawodowych, pozostających poza dyspozycją art. 170 ust. 1 i 2 ustawy Prawo oświatowe. W skardze kasacyjnej zaskarżono powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie o jego uchylenie i rozpoznanie skargi, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: a) na postawie art. 174 pkt. 1 p.p.s.a., naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 15gg ust 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem CCMD-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych w zw. z art. 15g ust. 1 tej ustawy w zw. z art. 3 i art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 roku Prawo przedsiębiorców i art. 170 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 14 grudnia 2016 roku - Prawo oświatowe poprzez błędną ich wykładnię skutkującą przyjęciem, że skarżąca nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu ww. przepisów, a w konsekwencji nie może skutecznie ubiegać się o dofinansowanie wynagrodzeń pracowniczych pomimo, że szczegółowa analiza sytuacji prawnej przedsiębiorstwa prowadzonego przez skarżącą prowadzi do wniosku, że bez wątpienia posiada ona status przedsiębiorcy w rozumieniu ww. przepisów, przede wszystkim z uwagi na okoliczność, że jest podmiotem wpisanym od lat do rejestru przedsiębiorców KRS, a oprócz placówki przedszkolnej, prowadzi inną regularną działalność gospodarczą, a tym samym nie zachodzą żadne negatywne przesłanki do tego by odmówić przyznania mu wnioskowanej pomocy, b) na postawie art. 174 pkt. 1 p.p.s.a., naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 15gg ust 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020.374 z późn.zm.) w zw. z art. 15g ust. 1 tej ustawy poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że znaczenie dla rozpoznania sprawy tj. dla przyznania skarżącej wnioskowanych świadczeń ma ustalenie czy wniosek skarżącej dotyczy pracowników, którzy są zatrudnieni w obrębie działalności przedszkolnej podczas gdy wymogu takiego nie sposób wywodzić z art. 15gg ust. 1 Tarczy Antykryzysowej, c) na postawie art. 174 pkt. 1 p.p.s.a., naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 170 ust. 2 ustawy z dnia z dnia 14 grudnia 2016 roku - Prawo oświatowe (t.j. Dz. U. 2019.1148 z późn.zm) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na tym, że Sąd I instancji niewłaściwie uznał, że stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu z hipotezy normy prawnej zawartej w tym przepisie prawa a to dlatego, że art. 15gg ust 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020.374 z późn.zm.) w zw. z art. 15g ust. 1 tej ustawy stanowi o wymogu posiadania przez wnioskodawcę przymiotu przedsiębiorcy w rozumieniu art. 3 i art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 roku Prawo przedsiębiorców (tj. Dz. U. 2019.1292 z późn.zm.), natomiast powołany art. 170 ust. 2 stanowi jedynie o działalności oświatowej innej niż działalność, o której mowa w art. 170 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 14 grudnia 2016 roku - Prawo oświatowe (t.j. Dz. U. 2019.1148 z późn.zm), d) na podstawie art. 174 pkt. 2 p.p.s.a., naruszenie art. 141 § 4 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, z art. 151 p.p.s.a. i w związku z art. 7 kpa w związku z art. 75 §1 kpa, art. 77 kpa i z art. 80 kpa poprzez oddalenie skargi, gdy powinna zostać ona uwzględniona, ponieważ organ drugiej instancji wydał zaskarżoną decyzję w oparciu o błędną ocenę elementów stanu faktycznego wynikającego z materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania, którą podzielił Sąd I Instancji poprzez uznanie, że skarżąca nie jest przedsiębiorcą w sytuacji w której szczegółowa analiza sytuacji prawnej przedsiębiorstwa prowadzonego przez skarżącą prowadzi do wniosku, że bez wątpienia posiada ona status przedsiębiorcy w rozumieniu przepisów, przede wszystkim z uwagi na okoliczność, że jest podmiotem wpisanym od lat do rejestru przedsiębiorców KRS, a oprócz placówki przedszkolnej, prowadzi inną regularną działalność gospodarczą, a tym samym nie zachodzą żadne negatywne przesłanki do tego by odmówić przyznania mu wnioskowanej pomocy, Strona przeciwna nie skorzystała z prawa do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwioną podstawę. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 40). Przystępując do rozważań na tle zarzutów kasacyjnych oraz ich uzasadnienia należy wskazać, że przedmiotem sporu jest rozstrzygnięcie organu odmawiające skarżącej kasacyjnie przyznania świadczenia na rzecz ochrony miejsc pracy ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych na dofinansowanie wynagrodzenia pracowników objętych przestojem ekonomicznym albo obniżonym wymiarem czasu pracy w następstwie wystąpienia COVID-19. Na podstawie art. 15g ust. 1 ustawy COVID-19 przedsiębiorca w rozumieniu art. 4 ust. 1 lub 2 Prawa przedsiębiorców, organizacja pozarządowa w rozumieniu art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2020 r. poz. 1057) oraz podmiot, o którym mowa w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, u których wystąpił spadek obrotów gospodarczych w następstwie wystąpienia COVID-19, państwowa lub prowadzona wspólnie z ministrem właściwym do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego instytucja kultury, w rozumieniu ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 194), u której wystąpił spadek przychodów w następstwie wystąpienia COVID-19, a także kościelna osoba prawna działająca na podstawie przepisów o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, o stosunku Państwa do innych kościołów i związków wyznaniowych oraz o gwarancjach wolności sumienia i wyznania, oraz jej jednostka organizacyjna, może zwrócić się z wnioskiem o przyznanie świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy, o wypłatę ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych świadczeń na dofinansowanie wynagrodzenia pracowników objętych przestojem ekonomicznym albo obniżonym wymiarem czasu pracy, w następstwie wystąpienia COVID-19, na zasadach określonych w ust. 7 i 10. Zgodnie z art. 4 ust. 1 Prawa przedsiębiorców, przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonująca działalność gospodarczą. W toku postępowania organ ustalił, że przedmiotem przeważającej działalności gospodarczej przedsiębiorcy jest wychowanie przedszkolne. Do skargi spółka załączyła, na potwierdzenie prowadzonych zajęć logopedycznych, przelewy bankowe potwierdzające płatności za prowadzone zajęcia logopedyczne. Z art. 170 ust. 1 Prawa oświatowego wynika, że prowadzenie szkoły lub placówki, zespołu, o którym mowa w art. 182, oraz innej formy wychowania przedszkolnego nie jest działalnością gospodarczą. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadnicze znaczenie dla rozpoznania sprawy miało ustalenie, czy wniosek skarżącej dotyczy pracowników, którzy są zatrudnieni w obrębie działalności przedszkolnej czy innych pracowników zatrudnionych w innego rodzaju działalności skarżącej, którą w świetle prawa można uznać za prowadzenie działalności gospodarczej. Sąd podziela przy tym zarzuty skargi dotyczące naruszenia naruszenie art. 7 k.p.a. w związku z art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 k.p.a. i z art. 80 k.p.a., bowiem w niniejszej sprawie organ nie podjął wszelkich niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Pominięto okoliczność, że skarżąca prowadzi także działalność w formie zajęć z logopedii, a na dowód prowadzenia tego rodzaju działalności w aktach sprawy znajdują się wydruki przelewów bankowych. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że organ w zaskarżonym rozstrzygnięciu nie zakwestionował faktu prowadzenia przez stronę innej niż wychowanie przedszkolne działalności gospodarcze, w zaskarżonym rozstrzygnięciu organ jedynie podał jaka jest przeważająca działalność gospodarcza spółki. Nie wiadomo zatem, czy np. usługi logopedy organ rozumie jako działalność wchodzącą w skład wychowania przedszkolnego, czy też jest to odrębna działalność gospodarcza. Organy administracji publicznej obowiązane są zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 7 K.p.a., podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony. Mając powyższe na względzie w ocenie Sądu w sprawie organy naruszyły przepisy postępowania, tj. art. 7, art. 75 § 1, art. 77 i art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co zostało wadliwie zaakceptowane przez Sąd I instancji w ramach zaskarżonego wyroku. Rozpoznając sprawę ponownie, organ uwzględni powyższe uwagi, w szczególności ustali, czy skarżąca prowadzi terapie logopedyczne, bowiem prowadzenie zajęć logopedycznych w ramach prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej potwierdzone zostało przelewami bankowymi. Okoliczność ta wbrew stanowisku Sądu I instancji może mieć istotne znaczenie w rozpatrywanej sprawie, a przyjęcie a priori, że dowody na potwierdzenie prowadzenia zarobkowej aktywności (sześć potwierdzeń dokonania przelewów na konto skarżącej na łączną kwotę 1.100,00 złotych przez 4 miesiące) nie jest potwierdzeniem, że posiada ona status przedsiębiorcy z uwagi na dodatkowy zakres aktywności zawodowych, pozostających poza dyspozycją art. 170 ust. 1 i 2 ustawy Prawo oświatowe jest przedwczesne i wymaga wyjaśnienia w toku postepowania administracyjnego. Stąd na postawie art. 188 p.p.s.a. uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzje organów pierwszej i drugiej instancji. O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 203 pkt 1 i art. 200 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).