I GSK 386/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Pietrasz po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku S. P. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi kasacyjnej S. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 19 stycznia 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 749/22 w sprawie ze skargi S. P. na pismo Centrum Obsługi Przedsiębiorcy w Łodzi z dnia 10 października 2022 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia protestu od negatywnej oceny projektu postanawia: przywrócić termin do wniesienia skargi kasacyjnej.

Wyrokiem z 19 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/Łd 749/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę S. P. (dalej: skarżący) na pismo Centrum Obsługi Przedsiębiorcy w Łodzi z 10 października 2022 r. w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia protestu od negatywnej oceny projektu. Na powyższe orzeczenie S. P. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2023 r., sygn. akt I GSK 386/23 pozostawił skargę kasacyjną S. P. bez rozpatrzenia oraz zwrócił ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi uiszczony wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 100 (sto) złotych. W uzasadnieniu wskazał, że odpis zaskarżonego wyroku Sądu I instancji wraz z uzasadnieniem został uznany za doręczony pełnomocnikowi skarżącego za pomocą platformy ePUAP w dniu 24 lutego 2023 r. Oznacza to, że 14-dniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego upływał z dniem 10 marca 2023 r. (piątek). Jak wynika z akt sądowych, skarga kasacyjna została nadana w dniu 23 marca 2023 r. na adres Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, zamiast bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z kolei Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi przesłał błędnie skierowaną do niego przesyłkę ze skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 27 marca 2023 r. W tych okolicznościach, przyjmując za datę wpływu do Naczelnego Sądu Administracyjnego datę przekazania skargi kasacyjnej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi (27 marca 2023 r.) należy uznać, że skarga kasacyjna została wniesiona po terminie, co musiało prowadzić do pozostawienia jej bez rozpatrzenia. S. P. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że w okresie od 24.02.2023 r. do 28.06.2023 r. jego pełnomocnik wielokrotnie za pomocą środków komunikacyjnych próbował się z nim skontaktować celem przekazania informacji odnośnie prowadzonej sprawy jednak wszelkie informacje, jak również informacja o konieczności podjęcia danych czynności nie docierały do świadomości skarżącego zmagającego się z nasilającą chorobą. Skarżący wskazał, że stany depresyjne i schizofreniczne uniemożliwiały skarżącemu świadomy kontakt z pełnomocnikiem i powzięcie czynności zgodnie z jego interesem, które trwały do 26 czerwca 2023 r. W okresie od 3 listopada 2022 r. do 3 maja 2023 r. Skarżący w sposób ciągły przebywał na zwolnieniu lekarskim w związku z chorobą. W tych okolicznościach niedochowanie 14 dniowego terminu na złożenie skargi kasacyjnej nie wynikało z winy strony, nie wynikało także z winy pełnomocnika, który nie mógł przeciwdziałać pogorszeniu stanu zdrowia. Na dowód powyższego Skarżący przedłożył zestawienie zaświadczeń ubezpieczonego z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. M. z dnia [...] maja 2023 r., zaświadczenie lekarskie z dnia [...] czerwca 2023 r., orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej zasługuje na uwzględnienie. Ustawa wdrożeniowa reguluje postępowanie sądowoadministracyjne w sposób pod wieloma względami odmienny od przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w związku z przyjętą w tej ustawie zasadą odpowiedniego stosowania przepisów p.p.s.a. Stosownie do treści art. 62 ustawy z 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz. U. z 2020 r. poz. 818 ze zm., dalej: ustawa wdrożeniowa), wnioskodawca, właściwa instytucja zarządzająca lub pośrednicząca, bądź też właściwa instytucja, o której mowa w art. 39 ust. 1 powołanej ustawy, może wnieść skargę kasacyjną bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w terminie 14 dni od dnia doręczenia rozstrzygnięcia wojewódzkiego sądu administracyjnego, przy czym art. 61 ust. 3, 4, 6 i 7 ustawy wdrożeniowej stosuje się odpowiednio. Zgodnie z art. 64 ustawy wdrożeniowej w zakresie nieuregulowanym w ustawie do postępowania przed sądami administracyjnymi stosuje się odpowiednio przepisy p.p.s.a., w tym m.in. przepisy dotyczące uchybienia i przywrócenia terminu (art. 85-89 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie uchybienie terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej nie jest sporne, bowiem w sytuacji doręczenia odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem w dniu 24 lutego 2023 r., termin na wniesienie skargi kasacyjnej upływał w dniu 10 marca 2023 r. Z faktem uchybienia terminowi niewątpliwie zgadza się skarżący kasacyjnie i w konsekwencji, z uwagi na niedokonanie czynności procesowej w postaci wniesienia stosownego środka zaskarżenia w ustawowym terminie, złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Na obecnym etapie postępowania Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany był zatem do rozpoznania powyższego wniosku. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Podstawową przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony, która nie dokonała w terminie czynności procesowej. W przypadku, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, przy ustalaniu jej winy w niezachowaniu terminu, należy mieć na uwadze działania pełnomocnika. Brak winy zachodzi wówczas, gdy dochowana zostanie należyta staranność przy dokonaniu danej czynności procesowej. Należy przy tym szczególnie zwrócić uwagę, że chodzi tu o staranność należytą w danych stosunkach, a nie nadzwyczajną, czy najwyższą obejmującą podejmowanie wszelkich możliwych czynności, w tym również czynności nieracjonalnych. Ustawodawca nie określił kryteriów oceny zachowania strony, co oznacza, że kwestia ta pozostawiona została uznaniu sądu. Brak winy w uchybieniu terminowi powinien być zatem oceniany przy uwzględnieniu wszelkich okoliczności konkretnej sprawy. Wskazany brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określonej czynności stanowi konieczną przesłankę przywrócenia terminu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie wystąpiła niezawiniona przyczyna uchybienia terminowi. Z okoliczności sprawy wynika, że skarżący kasacyjnie w trakcie biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od ww. wyroku WSA w Łodzi, który upływał 10 marca 2023 r., w sposób ciągły przebywał na zwolnieniu lekarskim od 25 stycznia 2023 r. do 25 kwietnia 2023 r. oraz od 26 kwietnia 2023 r. do 3 maja 2023 r., co zostało potwierdzone dokumentami w postaci zestawienia zaświadczeń ubezpieczonego z dnia [...] maja 2023 r. wystawionego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. M. Skarżący uprawdopodabniając okoliczności choroby tj. stany depresyjne i schizofreniczne przedłożył orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wskazujące, symbol przyczynę niepełnosprawności 02-P (choroby psychiczne) oraz, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] kwietnia 2014 r. Ponadto skarżący kasacyjnie przedłożył zaświadczenie lekarskie z dnia [...] czerwca 2023 r. wskazujące na ostre zaburzenie psychotyczne. Na zaświadczeniu tym widnieje adnotacja "W okresach zatrzymania niezdolny do czynności prawnych 2004-2023 r.". W tych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że pełnomocnik skarżącego kasacyjnie nie miał realnej możliwości podjęcia czynności procesowej w postaci złożenia skargi kasacyjnej. Skarżący kasacyjnie w uzasadnieniu wskazał, że stany depresyjne i schizofreniczne uniemożliwiały skarżącemu świadomy kontakt z jego pełnomocnikiem. Sporządzenie skargi kasacyjnej wymaga szczególnej staranności ze względu na charakter tej czynności. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego powstały u skarżącego kasacyjnie stan chorobowy istotnie uniemożliwił przygotowanie, opracowanie i w końcu wniesienie przez profesjonalnego pełnomocnika skargi kasacyjnej w okresie biegu ustawowego terminu do dokonania tej czynności. W ocenie NSA nadmierne jest oczekiwanie, że pełnomocnik skarżącego kasacyjnie będzie podejmował czynności zawodowe bez świadomego kontaktu ze swoim mocodawcą. Zarówno złe samopoczucie skarżącego kasacyjnie, jak i wspomniane objawy uprawdopodabniają tezę o tym, że uchybienie terminowi do złożenia skargi kasacyjnej nastąpiło bez winy pełnomocnika strony skarżącej. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.