I GSK 250/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Grzelak po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku A Sp. z o.o. w L. o wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej A Sp. z o.o. w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 17 listopada 2022 r. sygn. akt I SA/Rz 478/22 w sprawie ze skarg A Sp. z o.o. w L. na decyzje Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie z dnia [...] maja 2022 r.: - nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnych; - nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu działania rolno-środowiskowo-klimatycznego postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonych decyzji.

Wyrokiem z dnia 17 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Rz 478/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargi A Sp. z o.o. w L. na dwie decyzje Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie z [...] maja 2022 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnych oraz w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu działania rolno-środowiskowo-klimatycznego. A Sp. z o.o. w L. złożyła skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Następnie w piśmie z [...] kwietnia 2023 r. wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że konieczność zwrotu kwot otrzymanych od ARiMR w ramach przyznanych płatności zaliczkowych za 2019 r. spowoduje, że do czasu wydania wyroku w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny, skarżącej grozi upadłość i likwidacja. Otrzymane płatności zaliczkowe spółka w dobrej wierze wydała na koszty związane z prowadzoną działalnością rolniczą. Spółka podniosła, że z treści dołączonych do wniosku sprawozdań finansowych skarżącej wynika, że w 2022 r. spółka poniosła straty finansowe w wysokości 140.343,04 zł. Tym samym aby dokonać spłaty zobowiązań wynikających z prawomocnych decyzji skarżąca musiałaby pozbyć się części maszyn rolniczych lub ogłosić likwidację spółki lub ogłosić jej upadłość. Prezes Zarządu spółki mając na uwadze normę prawną wynikającą z art. 299 k.s.h. musi podejmować decyzje w zakresie zarządzania majątkiem skarżącej w sposób zgodny z przepisami prawa i skuteczny w każdej okoliczności – co uzasadniało złożenie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek spółki nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wyjaśnić, że instytucja procesowa wstrzymania wykonania decyzji jest odstępstwem od generalnej zasady jej wykonalności i służyć ma stronie postępowania, chroniąc ją przed negatywnymi skutkami, jakie mogą powstać w wyniku wykonania rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259, dalej "ppsa") sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Po oddaleniu skargi, skarżący, który wniósł skargę kasacyjną może wystąpić z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji (por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2007 r., I GPS 1/07, ONSAiWSA z 2007 r., nr 4, poz.77). Argumentacja wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu musi w sposób przekonujący pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. Uzasadnienie wniosku winno odnosić się do konkretnych okoliczności, a sąd ma obowiązek zbadać, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Okoliczności przedstawione we wniosku muszą mieć charakter konkretny i zidywidualizowany, pozwalający ustalić, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do danego wnioskodawcy (postanowienie NSA z: 27.3.2014 r. II OZ 296/14; 26. 3.2014 r. II OZ 285/14, aprobowane przez M. Jagielską, A. Wiktorowską, P. Wajdę w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2017, s. 397, nb 1; postanowienie NSA z: 7.2.2014 r. I OZ 66/14; 7.2.2014 r., I OZ 65/14; 19.12.2013 r., II OZ 1189/13; cbosa). W interesie strony leży możliwie najbardziej wyczerpujące wykazanie przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, co dopiero otwiera sądowi drogę do uzupełnienia informacji udzielonych przez wnioskodawcę o analizę akt sprawy (postanowienie NSA z: 10.2.2014 r. I FSK 76/14; 15.1.2014 r. II FSK 2165/14, aprobowane przez M. Jagielską, A. Wiktorowską, P. Wajdę – op. cit., s. 400, nb 5). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wniosek skarżącej spółki nie zasługuje na uwzględnienie. Do kompleksowej analizy wniosku zabrakło informacji odnoszących się do majątku strony skarżącej. Postępowanie o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest postępowaniem wpadkowym, tzn. toczy się niezależnie od postępowania głównego. Może być wszczęte przed sądem tylko na wniosek uprawnionego podmiotu, przeto ciężar procesowy został w tym zakresie przerzucony na wnioskodawcę. Sąd nie może wyręczać stron postępowania z obowiązków nałożonych na nie przez ustawodawcę. Nie bez znaczenia jest również fakt, że skarżąca jest reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, od którego można wymagać należytej staranności. Zatem to skarżąca w uzasadnieniu wniosku winna odnieść się do konkretnych okoliczności, a sąd ma obowiązek jedynie zbadać, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Tych argumentów zabrakło w przedmiotowym wniosku. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że skarżąca nie zaprezentowała swojej pełnej sytuacji majątkowej i finansowej, w związku z czym brak jest możliwości oceny jej wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. Zauważyć należy, że każde przymusowe egzekwowanie należności pieniężnej jest dolegliwe dla dłużnika (może skutkować koniecznością ograniczenia, a w szczególnych okolicznościach – upadłością), nie oznacza to jednak, że taka perspektywa, jako możliwe uzasadnienie każdego wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, wypełnia automatycznie przesłanki ustawowe jej zastosowania. Aby wniosek mógł być uwzględniony, wnioskujący musi wskazać konkretne, realne zagrożenia płynące z wykonania orzeczenia. Sąd musi mieć pełną wiedzę o okolicznościach uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji oraz mieć możliwość jej zweryfikowania. W niniejszej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczył dwóch decyzji w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnych oraz w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu działania rolno-środowiskowo-klimatycznego w kwotach: 59 787,41 zł i 50 646,63 zł. Z dołączonego do wniosku sprawozdania finansowego skarżącej spółki za okres od 1.01.2022 do 31.12.2022 r. nie jest możliwe ustalenie, czy skarżąca ma problemy z terminowym regulowaniem swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Nie dołączono bowiem żadnych dokumentów, w oparciu o które możliwe byłoby ustalenie wartości posiadanych środków pieniężnych (np. wyciągów z rachunków bankowych). Z przedstawionego sprawozdania wynika, że spółka posiada aktywa w wysokości 450 362,42 zł, zobowiązania i rezerwy na zobowiązania 120 000 zł oraz, że w 2022 r. poniosła stratę 140 343,04 zł. Należy jednak pamiętać, że wynik finansowy może być zniekształcony przez zdarzenia mające charakter niepieniężny, którym nie towarzyszy przepływ gotówki, np. amortyzacja czy tworzenie i rozwiązywanie rezerw – lub działania jednorazowe – np. wyprzedaż majątku. Takich informacji należy poszukiwać w dodatkowych dokumentach, których nie przedstawiono. Również w samym wniosku pełnomocnik spółki nie dokonał analizy przedstawionego sprawozdania i nie wskazał jakie wnioski z tego dokumentu wyprowadza. Ustawodawca zdecydował się na uzależnienie udzielenia ochrony tymczasowej od sądowej oceny okoliczności poszczególnych przypadków. Ocena ta wymaga dla swej miarodajności dysponowania przez sąd konkretnymi i aktualnymi danymi dotyczącymi sytuacji finansowej wnioskodawcy (i poparcia ich - przez stronę - dowodami w postaci dokumentów źródłowych), dopiero bowiem ich konfrontacja z ewentualnymi wynikającymi z zaskarżonej decyzji konsekwencjami, może prowadzić do stwierdzenia wystąpienia przesłanki zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Na marginesie NSA stwierdza, że postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności sąd może zmienić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności (art. 61 § 4 p.p.s.a.). W interesie strony leży takie sformułowanie wniosku, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami źródłowymi. W stanie niniejszej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że nie mógł ocenić całości aktualnej sytuacji finansowej skarżącej, skarżąca bowiem w sposób niewystarczający zobrazowała swoją sytuację finansową. Przeprowadzona przez Naczelny Sąd Administracyjny analiza akt sprawy w aspekcie okoliczności mających związek ze złożonym wnioskiem również nie dała uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosku. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 ppsa orzekł jak w sentencji.