I GSK 219/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Wegner Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia del. WSA Marek Krawczak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 września 2024 r. sygn. akt III SA/Kr 966/24 w sprawie ze skargi D. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 10 kwietnia 2024 r. nr 1201-IEE.7113.2.84.2024.3.ID w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie; 2. zasądza od D. G. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 17 września 2024 r., sygn. akt III SA/Kr 966/24 po rozpoznaniu sprawy ze skargi D. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 10 kwietnia 2024 r., znak: 1201-IEE.7113.2.84.2024.3.ID w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne w pkt I uchylił zaskarżone postanowienie. W pkt II zasądził od organu odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 480 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy: Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie, jako organ egzekucyjny, prowadzi postępowanie egzekucyjne z majątku zobowiązanego D. G. (dalej jako: "Skarżący") na podstawie własnych tytułów wykonawczych. Tytuły te obejmują zaległe składki ubezpieczeniowe za okres od listopada 2014 r. do grudnia 2017 r. w łącznej kwocie 28.962,40 złotych, do której należy doliczyć odsetki za zwłokę i koszty egzekucyjne. Pismem z dnia 13 lipca 2022 r. Skarżący, działając przez pełnomocnika, złożył zarzuty na postępowanie egzekucyjne oraz wniosek o przywrócenie terminu do ich wniesienia. Postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2022 r. organ egzekucyjny odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów i odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Na postanowienie to zobowiązany, pismem z dnia 7 września 2022 r. złożył zażalenie do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie postanowieniem z dnia 19 października 2022 r. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi l instancji. Postanowieniami z dnia 22 grudnia 2022 r. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie po ponownym rozpatrzeniu sprawy postanowieniem nr 180000.71.4434.2022-RED-119-KP odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zarzutu oraz postanowieniem nr 180000.71.4435.2022-RED-119-KP odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów z uwagi na uchybienie ustawowego terminu do ich wniesienia. Pismem z dnia 7 stycznia 2023 r. zobowiązany złożył zażalenia na ww. postanowienia. Postanowieniami z dnia 16 marca 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie uchylił zaskarżone postanowienia i przekazał sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Kolejno, postanowieniami z dnia 17 maja 2023 r. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie po ponownym rozpatrzeniu sprawy postanowieniem nr 180000.71.2126.2023-RED-119-MZ odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów z uwagi na uchybienie ustawowego terminu do ich wniesieni oraz postanowieniem nr 180000.71.2127.2023-RED-119-MZ odmówił przywrócenia terminu wniesienia zarzutu. Pismem z 8 czerwca 2023 r. Pełnomocnik D. G. złożył zażalenie, którym zaskarżył jedynie postanowienie nr 180000.71.2126 2023-RED-119-MZ. W dniu 20 lipca 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Postanowieniem z dnia 14 listopada 2023 r. nr 180000.71.5250.2023-RED-119.KF, Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne z uwagi na uchybienie ustawowego terminu do ich wniesienia. W dniu 18 stycznia 2024 r. do organu egzekucyjnego wpłynęło zażalenie pełnomocnika Skarżącego, zawierające w swej treści wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Postanowieniem z dnia 16 lutego 2024 r., Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie odmówił wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów w sprawie. W uzasadnieniu tej decyzji, organ l instancji wskazał, iż w sprawie ta sama strona, działając przez pełnomocnika, ponownie wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne i w którym to postępowaniu zapadło już ostateczne rozstrzygnięcie w tym przedmiocie. Postanowieniem z dnia 17 maja 2023 r. o nr 180000.71.2127.2023-RED-119-MZ, organ odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne, zaś Skarżący nie złożył w terminie zażalenia na powyższe postanowienie do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie. W związku z powyższym organ l instancji stwierdził, że w sprawie nastąpiła tożsamość pomiędzy sprawą zakończoną wydaniem ostatecznego postanowienia a ponownym wnioskiem o przywrócenie terminu. W swoim kolejnym wniosku o przywrócenie terminu Skarżący nie podniósł też żadnych okoliczności, niż te podane poprzednio. Organ zaznaczył również, iż w dalszym ciągu przed Dyrektorem Izby Administracji Skarbowej w Krakowie toczy się postępowanie w związku z zażaleniem Skarżącego na postanowienie z dnia 14 listopada 2023 r. nr 180000.71.5250.2023-RED-119.KF, o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne, z uwagi na uchybienie ustawowemu terminowi do ich wniesienia. Konkludując Organ l instancji doszedł do wniosku, iż w sprawie występują te same podmioty i dotyczy ona tego samego przedmiotu tj. przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów, a nadto tego samego stanu prawnego. Nie stwierdzono również, aby uległ zmianie stan faktyczny sprawy. Dlatego też stwierdzono, iż wydanie kolejnego postanowienia stanowiłoby naruszenie generalnej zasady trwałości decyzji administracyjnych. Skarżący, złożył za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zażalenie na to postanowienie. Postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie wskazał, iż organ l instancji, wydając zaskarżone postanowienie, słusznie wziął pod uwagę, że sprawa z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów została już rozstrzygnięta. Postanowieniem z dnia 17 maja 2023 r. organ egzekucyjny odmówił już bowiem przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów. Ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ egzekucyjny - w tym samym przedmiocie i w tym samym stanie faktycznym nie było możliwe. Wydanie identycznego rozstrzygnięcia byłoby bowiem bezprzedmiotowe, a wydanie odmiennego rozstrzygnięcia byłoby powodem stwierdzenia nieważności jednego z postanowień. W związku z tym, że sprawa została uprzednio rozstrzygnięta, organ egzekucyjny zasadnie wydał postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania. Ponowne rozpatrzenie sprawy naruszyłoby powagę rzeczy osądzone i trwałość rozstrzygnięć w postępowaniu administracyjnym. Uzasadniając uchylenie zaskarżonego postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził, że skarga jest zasadna gdyż w niniejszej sprawie organy nie dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych w zakresie prawidłowości doręczenia Skarżącemu postanowienia z dnia 17 maja 2023 r. nr 180000.71.2127.2023-RED-119-MZ, którym to odmówiono przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów, a co za tym idzie, kontrola instancyjna w administracyjnym toku postępowania została przeprowadzona w sposób nieprawidłowy. Sąd I instancji wskazał, iż zgodnie z twierdzeniem organu postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie z dnia 17 maja 2023 r. nr 180000.71.2127.2023-RED-119-MZ miało zostać doręczone Skarżącemu wraz z postanowieniem nr 180000.71.2126.2023-RED-119-MZ w jednej kopercie. Skarżący konsekwentnie jednak zaprzecza powyższemu podnosząc argument, że w kopercie znajdowało się wyłącznie jedno postanowienie o nr 180000.71.2126.2023-RED-119-MZ. Z poczynionych przez Sąd ustaleń wynika natomiast, że na podstawie zgromadzonych w sprawie informacji, nie można w sposób kategoryczny i niebudzący wątpliwości ustalić, czy wewnątrz koperty rzeczywiście znajdowały się dwa postanowienia. Skoro więc organ nie był w stanie ustalić, że przedmiotowe postanowienie zostało faktycznie doręczone Skarżącemu i wątpliwości w tym względzie nie dają się usunąć, należało je rozstrzygnąć na korzyść strony - Skarżącego, zgodnie z dyspozycją art. 81a § 1 k.p.a. WSA w Krakowie podkreślił, iż przepisy o doręczeniach mają charakter gwarancyjny, a ich zadaniem jest zapewnienie stronie realizacji jej praw w toku toczącego się postępowania. Gwarancyjny charakter instytucji doręczenia oznacza, że tylko prawidłowe doręczenie zapewnia skuteczność czynności podejmowanych przez organ. Skuteczność prawna czynności faktycznej doręczenia oznacza osiągnięcie przez nadawcę zamierzonego rezultatu, jakim jest wprowadzenie do obrotu prawnego aktu stosowania prawa. Skuteczność czynności doręczenia pisma wiąże się bezpośrednio również z tym, że data prawidłowego (skutecznego) doręczenia wyznacza początek biegu terminów procesowych. Skoro więc w niniejszej sprawie nie można kategorycznie stwierdzić, że przesłanie dwóch pism w jednej kopercie zostało w powyższy sposób oznaczone, Sąd I instancji przyjął, iż doręczenie to było nieprawidłowe. Organ nie wezwał bowiem pełnomocnika strony skarżącej do przedłożenia koperty w której przesłane były sporne postanowienia. W tych okolicznościach WSA w Krakowie stanął na stanowisku, iż Skarżącego nie można obciążać negatywnymi konsekwencjami niezawinionych przez niego uchybień przy doręczaniu mu korespondencji. W skardze kasacyjnej organ zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to: 1) art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 8 § 1 oraz art. 81a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej jako "k.p.a.") w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez błędne przyjęcie, że organy nie rozstrzygnęły na korzyść strony niedających się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego i naruszyły zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej. Uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyby bowiem Sąd prawidłowo skontrolował zaskarżone postanowienie to musiałby uznać, że organy działały w sprawie prawidłowo, a stan faktyczny został ustalony prawidłowo i w konsekwencji zaskarżone postanowienie odpowiada prawu a skarga powinna zostać oddalona na podstawie art. 151 p.p.s.a.; 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. poprzez pominięcie przez Sąd w procesie weryfikacji postanowienia, przywołanych w uzasadnieniu uchylonego aktu okoliczności, wskazujących na prawidłowość przyjętego rozstrzygnięcia. Uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyby bowiem Sąd prawidłowo skontrolował zaskarżone postanowienie to musiałby uznać, że organy działały w sprawie prawidłowo, a skarga powinna zostać oddalona na podstawie art. 151 p.p.s.a.; 3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. z art. 39 § 3 pkt 1 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że organy w niniejszej sprawie nie dokonały prawidłowych ustaleń w zakresie doręczenia postanowienia nr 180000.71.2127.2023-RED-119-MZ z dnia 17 maja 2023 r. Uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyby bowiem Sąd dokonał prawidłowej kontroli to musiałby uznać, że w/w postanowienie zostało doręczone prawidłowo, a co za tym idzie skarga powinna zostać oddalona na podstawie art. 151 p.p.s.a. Z uwagi na powyższe naruszenia wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie oraz zasądzenie na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Jednocześnie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zrzekł się rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził aby w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania - określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. - jak też aby zachodziły przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenia oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 p.p.s.a.). Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę związany był granicami skargi kasacyjnej, czyli wnioskami skargi kasacyjnej i jej podstawami. Treść skargi kasacyjnej wskazuje, że spór w sprawie dotyczy prawidłowości doręczenia dwóch postanowień w jednej przesyłce listowej. Skarżący kasacyjnie organ prezentuje konsekwentnie stanowisko, iż w przedmiotowej sprawie zwrotne potwierdzenie odbioru wymienia następujące numery pism: 180000.71.2126.2023-RED-119-MZ i 180000.71.2127.2023-RED-119-MZ. Wskazuje zatem, że zawiera dwa pisma, tj. o ww. podanych numerach. Odbierający przesyłkę potwierdził jej odbiór na zwrotnym potwierdzeniu odbioru poprzez wpisanie daty otrzymania przesyłki i umieszczenie czytelnego podpisu zawierającego imię i nazwisko. Zatem zasadnym było uznanie, że potwierdzenie podpisem odbioru przesyłki oznacza nie tylko potwierdzenie, że przesyłka została doręczona właściwej osobie, ale również i to, że zawartość przesyłki odpowiada tej, która została wskazana na formularzu potwierdzenia odbioru. Te informacje znajdują się na potwierdzeniu odbioru w badanej sprawie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko organu zasługuje na uwzględnienie. Odnosząc się do kwestii prawidłowości doręczenia postanowienia Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie z dnia 17 maja 2023 r. nr 180000.71.2127.2023-RED-119-MZ, Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie wedle którego wypełniony prawidłowo, pocztowy dowód doręczenia pisma, stanowi dokument urzędowy potwierdzający fakt i datę doręczenia wskazanych w nim pism. Dokument ten korzysta zatem z domniemania prawdziwości. Dodać należy, że adresat przesyłki, który twierdzi, iż nie doręczono mu wszystkich pism wymienionych na formularzu i których przyjęcie pokwitował, powinien ten fakt udowodnić. Z takim dowodem w okolicznościach sprawy nie mamy do czynienia, zwłaszcza w sytuacji, gdy nie budzi wątpliwości, że rzeczą odbierającego przesyłkę było sprawdzenie jej zawartości w chwili odbioru oraz niezwłoczne zgłoszenie ewentualnych zastrzeżeń. W sytuacji, gdy tego nie uczyniono, nie ma podstaw, aby kwestionować prawidłowość doręczenia przesyłki. Podkreślić należy, że przyjęcie dopuszczalności kwestionowania po odbiorze przesyłki jej zawartości przeczyłoby sensowi potwierdzenia odbioru przesyłki, w każdym przypadku odbiorca przesyłki mógłby bowiem podnosić, że otrzymał inne pismo niż wysłane lub też, iż otrzymał jedynie część pism wyszczególnionych na zwrotnym potwierdzeniu odbioru (por. postanowienie NSA z dnia 15 maja 2015 r., sygn. akt II OSK 1150/15). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego , dopuszczalne jest przesyłanie w jednej przesyłce listowej kilku pism urzędowych, jednak w momencie odbioru powinny one być traktowane indywidualnie (por. postanowienie SN z 20 kwietnia 2000 r., sygn. I CZ 38/00, opubl. [w:] Biuletyn SN 2000 r., nr 5, poz. 15). Dla prawidłowości dokonania w ten sposób doręczenia wymaga się, aby z dołączonego do przesyłki potwierdzenia odbioru ta okoliczność wynikała. Fakt doręczania jednej stronie w ramach jednej korespondencji kilku pism jej dotyczących powinien zatem zostać odnotowany na formularzu potwierdzenia odbioru w rubryce "rodzaj pisma" (por. postanowienia SN: z dnia 26 lipca 2000 r., I CZ 87/00; z dnia 20 kwietnia 2000 r., sygn. akt I CZ 38/00, Biul. SN 2000, Nr 5, poz. 15). Zatem dla prawidłowości dokonania w ten sposób doręczenia wymaga się, aby okoliczność przesłania w jednej przesyłce kilku pism wynikała z dołączonego do przesyłki potwierdzenia odbioru (por. postanowienia NSA: z dnia 21 maja 2010 r., sygn. akt II FSK 619/10; z dnia 20 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 707/11; z dnia 5 grudnia 2012 r., sygn. akt II FSK 2871/12; z dnia 18 stycznia 2012 r., sygn. akt I FSK 2088/11; z dnia 31 lipca 2020 r., sygn. akt II FZ 272/20). Adresat przesyłki lub inne osoby upoważnione do odbioru przesyłek potwierdzają odbiór przesyłki, zgodnie z opisaną jej zawartością, składając czytelny podpis i umieszczając datę otrzymania przesyłki, a listonosz oddzielnie wpisuje datę doręczenia przesyłki, imię i nazwisko odbierającego i sposób doręczenia. Wszystkie te wymagania zostały spełnione przy doręczaniu spółce spornej przesyłki zawierającej m.in. postanowienie organu I instancji z dnia 17 maja 2023 r. nr 180000.71.2127.2023-RED-119-MZ, którym to odmówiono przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów. Zauważyć należy, że na druku zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy, jako "oznaczenie rodzaju pisma" wskazano dwa numery, w tym numer kwestionowanego postanowienia. Zgodzić się zatem należy ze skarżącym kasacyjnie organem, iż w rezultacie nie istniała konieczność wzywania pełnomocnika strony skarżącej do przedłożenia koperty, w której przesłane były sporne postanowienia. Dowodem w sprawie jest zwrotne potwierdzenie odbioru, bowiem to ten dokument wraca do nadawcy po wypełnieniu go przez adresata i pracownika operatora pocztowego, a nie koperta. Wszystkie informacje konieczne do stwierdzenia doręczenia przesyłki zamieszczane są właśnie na przeznaczonym do tego zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Trafnie przy tym zauważono w skardze kasacyjnej, że adresat nie musi zachowywać koperty. Nie ma takiego obowiązku i nie stanowi ona podstawowego dokumentu w sprawie. Błędne jest zatem stanowisko Sądu I instancji, że doręczenie w niniejszej sprawie dwóch pism w jednej kopercie było nieprawidłowe. Z tego powodu, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935). Koszty obejmują zwrot wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 100 złotych oraz wynagrodzenie radcy prawnego będącego pełnomocnikiem skarżącego kasacyjnie organu.