I GSK 1969/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia NSA Bogdan Fischer (spr.) Sędzia del. WSA Grzegorz Dudar Protokolant asystent sędziego Magdalena Czyżewska po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej F. w J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 4 lipca 2022 r. sygn. akt III SA/Gl 558/21 w sprawie ze skargi F. w J. na decyzję Zarządu Województwa Śląskiego z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od F. w J. na rzecz Zarządu Województwa Śląskiego 8100 (osiem tysięcy sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 4 lipca 2022 r. sygn. akt III SA/Gl 558/21 oddalił skargę F. w J. (dalej "Fundacja", "strona" albo "skarżąca", "beneficjent") na decyzję Zarządu Województwa Śląskiego z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu dotacji. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy Skarżąca złożyła wniosek o dofinansowanie wskazując, iż zakłada realizację oraz osiągnięcie celu projektu w typie projektu Tworzenie nowych miejsc opieki w podmiotach opieki nad dzieckiem do lat 3 już istniejących. Następnie została zawarta pomiędzy Województwem Śląskim, reprezentowanym przez Zarząd Województwa Śląskiego, pełniącym funkcję Instytucji Zarządzającej Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa Śląskiego na lata 2014-2020 a beneficjentem umowa o dofinansowanie projektu pn. "Z.", w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020 współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego (dalej: umowa o dofinansowanie). Organ zatwierdził końcowy wniosek o płatność, tym samym uznając projekt za zamknięty. Na etapie realizacji projektu i jego końcowego rozliczania organ nie zidentyfikował okoliczności, które docelowo stanowiły podstawę stwierdzenia nieprawidłowości. W dniu 4 września 2019 r. przeprowadzona została kontrola prawidłowości zachowania trwałości rezultatów nr [...]. Po dokonanej weryfikacji dokumentacji okazanej przez Beneficjenta w dniach 5-6 listopada 2019 r. przeprowadzono kontrolę doraźną nr [...]. Kontrola ta wykazała szereg nieprawidłowości, a do protokołu zostały zgłoszone przez stronę zastrzeżenia. W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami i nieosiągnięciem kluczowego wskaźnika produktu organ rozwiązał w trybie natychmiastowym umowę o dofinansowanie projektu pn. "Z." wraz z aneksem. Następnie na podstawie § 36 ust. 1 umowy o dofinansowanie projektu oraz art. 207 ust. 8 pkt 1 u.f.p. wezwał beneficjenta do zwrotu wydatków stanowiących nieprawidłowość w łącznej kwocie 679 295,09 zł wraz z należnymi odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania transzy dofinansowania przed ich poniesieniem, do dnia zwrotu przedmiotowej kwoty w terminie 14 dni kalendarzowych od dnia doręczenia wezwania. Ponadto organ wskazał, iż kwota w wysokości 92 631,15 zł, poniesiona z wkładu własnego stanowi nieprawidłowość, która nie podlegała zwrotowi. Beneficjent nie dokonał zwrotu TYCH środków. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego IZ stwierdziła, że rozwiązanie umowy o dofinansowanie projektu i żądanie zwrotu środków w kontekście stwierdzonych w ramach prowadzonych działań kontrolnych nieprawidłowości było zasadne. Skarżąca zaskarżyła tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który wyrokiem z dnia 4 lipca 2022 r. sygn. akt III SA/Gl 558/21 ją oddalił. Sąd I instancji podkreślił, że dokonana przez beneficjenta analiza uzasadnienia zapotrzebowania na miejsca opieki nad dziećmi do lat 3 i w konsekwencji realizowany projekt nie odpowiadał faktycznemu zapotrzebowaniu na tego rodzaju usługę publiczną. O ile przed przystąpieniem do realizacji projektu na podstawie posiadanych zgłoszeń zainteresowanych rodziców Beneficjent mógł mieć inne przekonanie, to już jednak przystępując do realizacji projektu i prowadząc działania rekrutacyjne miał świadomość, że przeszacowana jest przez niego wielkość zainteresowania miejscami w żłobku. Już wówczas istniało wysokie ryzyko nie osiągnięcia celu projektu i założonych w umowie o dofinansowanie wskaźników. Pomimo tego beneficjent nie odstąpił od realizacji projektu. Podniesienie liczby miejsc w żłobku o 42 miejsca (w okresie 15 maja 2018 r. - 18 października 2018 r.) trwało łącznie około 5 miesięcy i nie wpłynęło pozytywnie na poprawę dostępności miejsc opieki nad małymi dziećmi, jednocześnie nie przełożyło się na redukcję zjawiska pozostawania poza rynkiem pracy i obniżania poziomu aktywności zawodowej rodziców i osób sprawujących opiekę nad dziećmi do lat 3. Podniesienie liczby miejsc w żłobku miało jedynie charakter iluzoryczny. Miejsca te nigdy nie były wykorzystane w ramach projektu i nigdy nie było konieczności ich tworzenia. Tym samym nie została zachowana trwałość rezultatów i nie został osiągnięty rezultat produktu. Organ zasadnie uznał, że beneficjent w trakcie realizacji projektu nie stworzył nowych miejsc opieki nad dziećmi zgodnie z założeniami wniosku o dofinansowanie projektu. Tym samym organ w sposób uprawniony uznał, że doszło do naruszenia procedur zawartych w Umowie o dofinansowanie. Zasadnie również przyjął, że na skutek naruszenia wskazanych postanowień Umowy, mogło dojść do powstania szkody w budżecie UE (art. 2 pkt 26 rozporządzenia nr 1303/2013; dalej także: "rozporządzenie ogólne"). Następnie skarżąca, na podstawie art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a.") wniosła skargę kasacyjną, zaskarżając w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 4 lipca 2022 r., III SA/Gl 558/21, oddalający skargę na decyzję Zarządu Województwa Śląskiego z dnia [...] października 2020 r. nr [...]. Sąd I instancji naruszył art. 151 w związku z 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi na decyzję Zarządu Województwa Śląskiego z dnia [...] października 2020 r., która zasługiwała na uwzględnienie. [Podstawy kasacyjne] Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła: 1. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez wadliwą ocenę zgromadzonych dowodów oraz zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co doprowadziło do uznania, że w ramach projektu nie doszło do osiągnięcia wskaźników produktu oraz rezultatu bezpośredniego, a w konsekwencji do uznania, że skarżący zrealizował projekt i zapewnił jego trwałość, b. art. 141 § 4 w zw. z art. 151 oraz w zw. z art. 145 § 1 ust. 1 lit. c p.p.s.a., poprzez błędne, nieznajdujące pokrycia w rzeczywistości i sprzeczne z wyjaśnieniami skarżącego przedstawienie stanu faktycznego sprawy, w szczególności poprzez stwierdzenie, że pomiędzy stronami nie ma sporu co do sposobu rozumienia pojęcia "instytucjonalnej gotowości miejsc opieki", c. naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieprawidłowe przyjęcia wszystkich ustaleń stanu faktycznego opisanego przez organ administracji jako własne. 2. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego: a) art. 184 u.f.p. w związku z naruszeniem § 15 w zw. z § 36 ust. 1 umowy nr [...] z dnia [...] marca 2017 roku o dofinansowanie projektu poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie w sytuacji, gdy trwałość została zachowana. b) art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. poprzez błędne zastosowanie i uznanie, że środki przeznaczone na realizację programu finansowanego z udziałem środków europejskich zostały przez skarżącego wykorzystane z naruszeniem procedur określonych w art. 184 u.f.p., podczas gdy skarżącą wykorzystała wszystkie przekazane jej środki zgodnie z przeznaczeniem i spełniła warunki wynikające z Umowy o dofinansowanie. [Wnioski] W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca przedstawiła argumentację wniesionych zarzutów i wniosła o: 1) uchylenie, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach; 2) na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a. oświadczyła, że wnosi o rozpoznanie sprawy na rozprawie; 3) zasądzenie, na podstawie art. 203 p.p.s.a. od organu na jej rzecz kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził aby w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania – określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. – jak też aby zachodziły przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenie oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 p.p.s.a.). Należy podkreślić że skarga kasacyjna jest środkiem prawnym o wysoce sformalizowanym charakterze, objętym m.in. z tego względu tzw. przymusem radcowsko-adwokackim, o którym mowa w art. 175 § 1 p.p.s.a., aby nadać temu środkowi odwoławczemu charakter pisma o wysokim stopniu sformalizowania, gdy chodzi o wymagania dotyczące podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia, jako istotnych elementów konstrukcji skargi kasacyjnej. W orzecznictwie przyjmuje się zatem, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może zastępować strony i precyzować czy uzupełniać przytoczone podstawy kasacyjne lub też ich uzasadnienie (por. wyrok NSA z dnia 10 sierpnia 2022 r., sygn. akt I GSK 2774/18; orzeczenie dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; pozostałe powoływane orzeczenia tamże). Kwestią sporną w sprawie jest ustalenie, czy Beneficjent zgodnie z procedurami zrealizował projekt i zachował jego trwałość. W pierwszej kolejności należy odnieść się do najdalej idącego zarzutu naruszenia przepisu postępowania tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. Skarżąca kasacyjnie upatruje go w nieznajdującym pokrycia w rzeczywistości, sprzecznym z wyjaśnieniami skarżącej nieprawidłowym przyjęciu ustaleń stanu faktycznego. W związku z tak sformułowanym zarzutem należy podkreślić, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwałę NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt: II FPS 8/09, wyrok NSA z 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt: II FSK 568/08, tamże). Nadto wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. zasadniczo wówczas, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się bowiem i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny, co tworzy po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska strony przeciwnej, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a zatem wszystkie ustawowo wymagane elementy i zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego poddaje się kontroli instancyjnej, tj. pozwala w wystarczającym stopniu na ustalenie sposobu rozumowania Sądu I instancji i jego ocenę. Z wywodów Sądu wynika, dlaczego w jego ocenie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze i co stanowiło podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym wyroku. To, że stanowisko to okazało się niezgodne z oczekiwaniami skarżącej nie może stanowić o skuteczności zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Dodać należy, że zarzutem naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można kwestionować poprawności rozstrzygnięcia, ani podważać ustaleń faktycznych, co zdaje się czynić autor skargi kasacyjnej formułując omawiany zarzut. W związku z powyższym za niezasadny Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że zaskarżony wyrok nie może naruszać przepisów p.p.s.a. w sposób przyjęty w skardze kasacyjnej. Wynika to z tego, że art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c nie pozostają w żadnym związku, który warunkowałby zakres ich stosowania. Jedyny związek jaki istnieje między tymi przepisami jest tylko taki, że są to jednostki redakcyjne jednej ustawy, które może stosować sąd pierwszej instancji. Jednak z tego faktu nie można wyprowadzać wniosków przyjętych w skardze kasacyjnej, że Sąd I instancji naruszył jednocześnie art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Wszak sąd pierwszej instancji nie stosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., bo przecież WSA nie uwzględnił skargi tylko ją oddalił. Zatem zarzut kasacyjny podnoszący tego rodzaju naruszenia należy uznać za nietrafny. Ustalenia stanu faktycznego, czyli ocenę prawidłowości przyjętego przez wojewódzki sąd administracyjny stanu faktycznego, podważać można za pomocą zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w powiązaniu z odpowiednimi przepisami postępowania administracyjnego (tak jak w zarzucie 1a petitum skargi kasacyjnej), nie można natomiast tego czynić powołując się jedynie na art. 141 § 4 p.p.s.a. W ocenie NSA, Sąd I instancji prawidłowo przeprowadził kontrolę legalności zaskarżonej decyzji, bowiem oddalając skargę wyraźnie odniósł się do zarzutów dotyczących ustalenia stanu faktycznego w sprawie. W tym zakresie nie można zarzucić sądowi, że wadliwie oddalił skargę, zamiast uchylić zaskarżoną decyzję z powodu naruszenia przez organy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a oraz 107 § 3, poprzez zaniechanie wszechstronnego i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, a w konsekwencji nieprawidłową ocenę oraz zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co doprowadziło do uznania, że w ramach projektu nie doszło do osiągnięcia wskaźników produktu oraz rezultatu bezpośredniego, a w konsekwencji do uznania, że skarżąca zrealizowała projekt i zapewnił jego trwałość. Wbrew tym zarzutom, stan faktyczny w sprawie został ustalony zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), z poszanowaniem zasad postępowania w zakresie gromadzenia i oceny środków dowodowych (art. 77 § 1 k.p.a.). Organy podjęły wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, prowadząc postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 k.p.a.). Organ odwoławczy nie naruszył również zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), czemu dał wyraz w motywach zaskarżonej decyzji. Decyzja organu odwoławczego została zaś obszernie i wnikliwie uzasadniona, zgodnie z wymogami z art. 107 § 3 k.p.a. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej w aktach administracyjnych znajduje się materiał dowodowy, który pozwolił na ustalenie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych z punktu widzenia przedmiotu prowadzonego postępowania. W trakcie kontroli stwierdzono szereg nieprawidłowości m.in. brak osiągnięcia wskaźników projektu oraz rezultatu bezpośredniego. Beneficjent nie wykazał dostępności miejsc w trakcie realizacji projektu, a jedynie doposażenie miejsc opieki już funkcjonujących w prowadzonej placówce. Mimo że jest profesjonalistą nie dokonał prawidłowego zgłoszenia co potwierdzałoby realizację. Zgłoszona przez Beneficjenta w dniu 14 maja 2018 r. zmiana we wpisie do rejestrów żłobków i klubów dziecięcych z 72 na 120 miejsc i uzyskane zaświadczenie o zmianie we wpisie z dniem 20 czerwca 2018 r. potwierdziło jedynie, że Beneficjent utworzył dodatkowe miejsca opieki nad dziećmi do lat 3 przed zakończeniem realizacji projektu, niemniej nigdy te miejsca nie były wykorzystane w ramach projektu oraz jak wykazały organy, nigdy nie było konieczności ich tworzenia. Już 18 października 2018 r. Beneficjent zgłosił zmianę wpisu do rejestru żłobków polegającą na zmniejszeniu liczby miejsc w żłobku ze 120 do 48. Tym samym zwiększenie liczby miejsc w żłobku po zakończeniu realizacji projektu, a w okresie obowiązywania trwałości projektu, trwało około dwa i pół miesiąca. Należy zestawić ten okres z wymaganą a nie zachowaną przez Beneficjenta trwałością rezultatów projektu - utrzymaniu przez co najmniej dwa lata od daty zakończenia realizacji projektu określonej w umowie o dofinansowanie. Również. Sąd I instancji argumentację organów zaakceptował jako niewykraczającą poza ramy swobodnej oceny dowodów. Natomiast brak podzielenia argumentacji strony nie świadczy o jej pominięciu. Wbrew twierdzeniom skarżącej kasacyjnie Naczelny Sąd Administracyjny uznaje ocenę dowodów przeprowadzoną przez organ a zaakceptowaną przez Sąd I instancji za poprawną. Ocena uznania danej okoliczności za udowodnioną została oparta na całokształcie materiału dowodowego. Spełniony został proceduralny warunek prawidłowości oceny wyników postępowania dowodowego na który wskazuje skarżąca kasacyjnie tj. zgromadzenie i przeprowadzenie dowodów zgodnie z odpowiednimi przepisami dotyczącymi postępowania dowodowego. Organ orzekające oceniły wyniki postępowania dowodowego na podstawie wiedzy i zasad doświadczenia życiowego, a ocena ta opierała się o zasady logicznego myślenia co prawidłowo zaakceptował Sąd I instancji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w tym stanie brak podstaw do stwierdzenia, że organy w toku postępowania naruszyły art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., zaś Sąd I instancji przez brak dostrzeżenia tych naruszeń niewłaściwie zastosował art. 151 p.p.s.a. Niepodzielenie argumentacji strony nie świadczy o niewłaściwej ocenie materiału dowodowego dokonanej w sprawie. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ szczegółowo omówił dowody, na których oparł się ustalając naruszenia i określił zasadność zwrotu dofinansowania projektu pn. "Z.", w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020 współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego. Organ szczegółowo odniósł się też do argumentacji skarżącej i uznał, że nie jest ona wystarczająca dla wykazania, iż w sprawie niniejszej nie doszło do naruszenia warunków przyznania dotacji, a w konsekwencji konieczności jej zwrotu. Sąd I instancji stanowisko to podzielił i wskazał, że uzasadnienia decyzji organów administracji odpowiadają wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. i stanowisko to w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest prawidłowe. Zarząd Województwa Śląskiego przed wydaniem decyzji określającej kwotę podlegającą zwrotowi prawidłowo ustalił, że środki przeznaczone na realizację programu finansowanego z udziałem środków europejskich wykorzystane zostały z naruszeniem procedur, uzasadniając ustalenie kwoty zwrotu, co słusznie zaakceptował za organem Sąd I instancji. Należy uznać, że Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający i pozwalał na przyjęcie przez organy, że zaistniały okoliczności do nałożenia na skarżącą obowiązku zwrotu środków na realizację projektu, a w konsekwencji zarzuty naruszenia przepisów postępowania należało uznać za bezzasadne. Sposób sformułowania zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego, prowadzi do oceny również i tych zarzutów jako bezpodstawnych. Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że ustawa o finansach publicznych normuje zasady wydatkowania środków publicznych, w tym środków z funduszy europejskich. W myśl art. 184 u.f.p. wydatki związane z realizacją programów i projektów z ww. środków są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu. Z kolei zgodnie z art. 207 ust. 1 u.f.p. w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są: 1. wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem; 2. wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184; 3. pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości – podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Pod pojęciem "inne procedury obowiązujące przy wykorzystaniu środków", o których mowa w art. 184 u.f.p. należy rozumieć reguły postępowania obowiązujące przy wykorzystywaniu środków pomocowych zawarte zarówno w umowie jak i Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego raz Funduszu Spójności na lata 2014-2020. Sąd I instancji prawidłowo zaakceptował stwierdzone przez organy zrealizowanie projektu niezgodnie z zapisami umowy. Zgodnie z zapisami § 3 ust. 3 umowy o dofinansowanie projektu Beneficjent zobowiązał się do realizacji projektu w zakresie określonym i zatwierdzonym we wniosku o dofinansowanie, w sposób, który zapewni osiągnięcie i utrzymanie celów, w tym wskaźników produktu i rezultatu zakładanych we wniosku w trakcie realizacji oraz w okresie trwałości projektu. Organy wykazały a Sąd I instancji zaakceptował, że Beneficjent nie wypełnił dyspozycji ww. paragrafu umowy, bowiem nie zrealizował projektu zgodnie z założeniami określonymi we wniosku o dofinansowanie, zapisami Regulaminu konkursu nr [...] oraz deklaracją wskazaną w formularzu negocjacyjnym niniejszego projektu. Zgodnie z zapisami wniosku o dofinansowanie realizacji projektu celem projektu była: "Poprawa dostępności do usług wychowawczo-opiekuńczych nad dziećmi do lat 3 dla osób, które w związku z urodzeniem lub wychowaniem dziecka ograniczyły swoją aktywność zawodową (np. bierne zawodowo), w celu ułatwienia im powrotu na rynek pracy: stworzenie i utrzymanie funkcjonowania 42 nowych miejsc opieki w Niepublicznym Z. oraz zapewnienie wsparcia 42 rodzicom/ opiekunom dzieci do lat 3 związanego z pokryciem kosztów bieżącego świadczenie usług opieki nad dzieckiem do lat 3 (od 1 sierpnia 2016 r. do 31 lipca 2018 r.). Przez co najmniej 2 lata od daty zakończenia realizacji projektu (określonej w umowie o dofinansowanie) utrzymana miała być gotowość do funkcjonowania tych miejsc (koszty pokrywane z opłat w pełnej wysokości, z dotacji). Przypomnieć należy w szczególności, że Beneficjent utworzył dodatkowe miejsca opieki nad dziećmi do lat 3 na dwa i pół miesiąca przed zakończeniem realizacji projektu, co było niezgodne z zapisami wniosku o dofinansowanie projektu oraz założonym celem głównym projektu, a wskaźnik kluczowy produktu (Liczba utworzonych miejsc opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 - 42 miejsca), nie został zrealizowany. Przedstawiając do rozliczenia we wnioskach o płatność wydatki dotyczące realizacji projektu niezgodnie z postanowieniami wniosku oraz umowy o dofinansowanie projektu, naruszono § 3 ust. 3 umowy oraz zapisy Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020 - Rozdział 6, Podrozdział 6.2 pkt 3 lit. c oraz e. Niedotrzymanie powyższych wymagań powoduje wystąpienie w niniejszej sprawie nieprawidłowości, bowiem Beneficjent nie dochował wymogów realizacji projektu, a opisane działanie przekłada się na szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej poprzez sfinansowanie nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego. W przypadku zaistnienia nieprawidłowości, w rozumieniu omawianego rozporządzenia ogólnego, obowiązek zwrotu dofinansowania powstaje z chwilą zaistnienia takiej nieprawidłowości. W związku z brzmieniem art. 207 ust. 1 u.f.p., pierwotne zobowiązanie Beneficjenta do zwrotu środków wykorzystanych z naruszeniem procedur powstaje z mocy prawa, po zaistnieniu przesłanek określonych w art. 207 ust. 1 u.f.p., w tym w razie naruszenia procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p., co nastąpiło w niniejszej sprawie. Ocena Sądu I instancji była prawidłowa, że organ wykazał, że doszło do nieprawidłowości. W przypadku stwierdzenia, że na skutek działania lub zaniechania beneficjenta doszło do nieprawidłowości lub innego wydatkowania środków dofinansowania niezgodnie z zapisami umowy, IZ wszczyna procedurę odzyskania środków zgodnie z przepisami rozporządzenia ogólnego, ustawy wdrożeniowej oraz ustawy o finansach publicznych (§ 15 umowy). Niezgodność z zapisami umowy to również niewypełnienie zobowiązania zawartego w § 17 umowy, do utrzymania trwałości projektu zgodnie z art. 71 rozporządzenia ogólnego, czego wydaje się nie zauważać skarżąca kasacyjnie. Należy podkreślić, że wszczęcie postępowania, jest obowiązkiem, a nie prawem organu. Oocena prawna i faktyczna Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach jest prawidłowa, zaś sam fakt, że Sąd I instancji doszedł na podstawie kompleksowej oceny sprawy do odmiennych wniosków niż podnosi skarżąca kasacyjnie, nie może być poczytywane w kategoriach naruszania wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, co skutkowało jej oddaleniem na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a, w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a, w związku z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1860).