I GZ 182/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Anna Apollo po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 września 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 2525/23 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi [...] na decyzję Zarządu Województwa Mazowieckiego z dnia 14 września 2023 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z 17 września 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 2525/23 odmówił [...] wstrzymania wykonania decyzji Zarządu Województwa Mazowieckiego z dnia 14 września 2023 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w skardze na ww. decyzję Zarządu Województwa Mazowieckiego [...], dalej: "Strona" lub "Skarżąca" wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku Skarżąca wskazała, że wstrzymanie wykonania decyzji jest uzasadnione z uwagi na wysokość określonej w decyzji kwoty do zwrotu oraz jej wady prawne. Z uwagi na nadwyżkę bieżących zobowiązań finansowych nad posiadanymi środkami finansowymi, znajduje się trudnej sytuacji materialnej. Jedynym źródłem dochodu jest wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę, Skarżąca samotnie wychowuje córkę, zawiesiła prowadzenie działalności gospodarczej. Skarżąca opisała sytuację matek samotnie wychowujących dzieci: ograniczony dostęp do drugiego źródła dochodu i konieczność ponoszenia wszelkich kosztów utrzymania siebie oraz dziecka. Strona nie posiada majątku i oszczędności pozwalających na spłatę powstałego zadłużenia. Prowadzenie postępowania egzekucyjnego może spowodować utratę płynności finansowej. Blokada wolnych środków, zajęcie przedmiotów niezbędnych do codziennego życia uniemożliwi zaspokajanie podstawowych potrzeb rodziny. Skarżąca obawia się, że zablokowanie środków i pozbawienie wszystkich składników majątkowych może przyczynić się do odebrania jej dziecka, ponieważ Strona nie będzie w stanie zapewnić dziecku najpotrzebniejszych rzeczy do utrzymania: leków i leczenia, zbilansowanego pożywienia, sezonowej odzieży. Pozbawienie majątku zablokuje dalsze prowadzenie życia zawodowego, natomiast wstrzymanie wykonania decyzji umożliwi kontynuowanie pracy celem generowania przychodów i zysków. W piśmie z 11 grudnia 2023 r. Strona podtrzymała wniosek i poinformowała Sąd, że otrzymała upomnienie wzywające do zapłaty [...] zł, a urząd skarbowy zajął jej rachunek bankowy. Uzasadniając odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji WSA w Warszawie podkreślił, że wydając orzeczenie w przedmiocie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji Sąd powinien swoje rozstrzygnięcie oprzeć zarówno o ocenę wniosku, jak i materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy w aspekcie wystąpienia bądź też nie wystąpienia przesłanek wskazanych w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej: "p.p.s.a.". Wniosek skarżącej przesłanek tych nie spełnia. Sąd I instancji podniósł, że Skarżąca nie wykazała, że istotnie zaistniały okoliczności świadczące o konieczności wstrzymania wykonania decyzji. Powołała w uzasadnieniu okoliczności, które w jej ocenie uzasadniają wstrzymanie wykonania decyzji, ale uniemożliwiła Sądowi ich weryfikację, poprzez przedstawienie dokumentów na ich potwierdzenie. Jak już podkreślono powyżej, zweryfikowanie przez sąd tego, czy wykonanie decyzji doprowadzi do powstania dla Strony znacznej szkody, bądź spowoduje trudne do odwrócenia skutki musi odbywać się z uwzględnieniem szczegółowych informacji o jej sytuacji majątkowej, mających odzwierciedlenie w dokumentach źródłowych. Skarżąca ograniczyła się do wskazania, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest zasadne z uwagi na wysokość kwoty do zwrotu określonej w zaskarżonej decyzji, wysokość kosztów utrzymania własnego i córki, którą wychowuje samotnie i jej zarobków. Nie wykazała i nie udokumentowała relacji dochodów do wydatków i nałożonego na nią obowiązku zwrotu kwoty [...] zł. W ocenie WSA polskie administracyjne postępowanie egzekucyjne skonstruowane jest m.in. w oparciu o zasadę humanitaryzmu. Jej przejawami są przepisy wprowadzające ograniczenia w zakresie i intensywności stosowanych środków egzekucyjnych. Pieniądze zdeponowane na rachunkach bankowych korzystają z ochrony przed egzekucją, w postaci ograniczenia kwotowego, albo w postaci zwolnienia spod egzekucji (jak to ma miejsce w przypadku środków uzyskanych tytułem świadczenia o charakterze wsparcia społecznego). Wprowadzone w ustawie egzekucyjnej i przepisach szczególnych rozwiązania zabezpieczają zobowiązanego przed nadmiernie uciążliwą egzekucją, prowadzącą do zagrożenia egzystencji zobowiązanego. W samej ustawie egzekucyjnej zamieszczono również przepisy umożliwiające rozszerzenie ochrony, w razie wystąpienia ustawowych ku temu powodów. Uruchomienie wobec Skarżącej postępowania egzekucyjnego nie stanowi zatem samo w sobie nadzwyczajnego zagrożenia dla egzystencji, a przez to trudnej do odwrócenia szkody. Stosowanie środków egzekucyjnych skierowanych do majątku Skarżącej stanowi zwykłą konsekwencję braku dobrowolnego wykonania obowiązku spoczywającego na zobowiązanym. Sąd podniósł, że skoro Strona nie uprawdopodobniła niebezpieczeństwa wystąpienia znacznej szkody, to nie można przyjąć twierdzenia, że wykonanie decyzji spowodowałoby taką szkodę. Strona nie wykazała istnienia argumentów przemawiających za tym, że wykonanie decyzji mogłoby rodzić niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przedstawione we wniosku okoliczności wraz argumentacją są niepełne i daleko niewystarczająca dla uznania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody w związku z wykonaniem decyzji organów administracji. Zażalenie na to postanowienie wniosła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Ewentualnie skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przez Sąd jak i zwolnienie z kosztów i opłat postępowania zażaleniowego. W ocenie autorki zażalenia w sprawie spełnione zostały wszystkie przesłanki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. zaś znaczna kwota dofinansowania do zwrotu tj. [...] zł z odsetkami uzasadniania wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwzględnieniem sytuacji finansowej skarżącej Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. W zaskarżonym postanowieniu Sąd I instancji uznał, że wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji nie mógł zostać uwzględniony, bowiem Skarżąca nie wykazała, że istotnie zaistniały okoliczności świadczące o konieczności wstrzymania wykonania decyzji. Powołała w uzasadnieniu okoliczności, które w jej ocenie uzasadniają wstrzymanie wykonania decyzji, ale uniemożliwiła Sądowi ich weryfikację, poprzez przedstawienie dokumentów na ich potwierdzenie. Naczelny Sąd Administracyjny ocenę tą podziela bowiem autorka zażalenia również do swojego środka zaskarżenia nie załączyła dokumentacji, która pozwalałaby na ocenę, czy w kontekście całokształtu jej sytuacji majątkowej wykonanie wydanej w sprawie decyzji może skutkować wyrządzeniem jej szkody, która byłaby znaczna albo może doprowadzić do skutków, które byłyby trudne do odwrócenia. Strona nie zobrazowała aktualnej sytuacji majątkowej, co jest konieczne dla oceny, czy w przypadku tego konkretnego podmiotu zapłata kwoty objętej zaskarżoną decyzją może prowadzić do szkody, która dla skarżącego byłaby znaczna, czy do skutków, które byłyby trudne do odwrócenia w przypadku ewentualnego późniejszego uwzględnienia skargi. Sama wysokość kwoty przypadającej do zwrotu nie świadczy automatycznie o wystąpieniu przesłanek wstrzymania wykonania decyzji, określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Kwoty te muszą być bowiem odniesione do całokształtu aktualnej sytuacji majątkowej strony, jej płynności finansowej itp. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że podmiot wnioskujący o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego nie musi udowadniać wystąpienia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, lecz ma jedynie uprawdopodobnić, że takie skutki wykonania zaskarżonego aktu mogą realnie w danym przypadku wystąpić. Takie twierdzenie powinno zostać poparte dokumentami źródłowymi wskazującymi na sytuację majątkową i finansową strony oraz realne ryzyko wystąpienia wskazanych skutków. W tej sprawie skarżąca takiego uprawdopodobnienia nie dokonała, wobec czego Sąd I instancji trafnie odmówił wstrzymania wykonania decyzji. Ww. braku nie sanuje również zażalenie. Wskazać jedynie dodatkowo należy, iż postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności sąd może zmienić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności (art. 61 § 4 p.p.s.a.). Podkreślić jednak ponownie trzeba, iż w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami. Jeżeli bowiem w sprawie występują okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji, to sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.