I GSK 1900/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia NSA Piotr Piszczek (spr.) Sędzia del. WSA Grzegorz Dudar po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej MW od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 1 czerwca 2022 r. sygn. akt I SA/Gl 212/22 w sprawie ze skargi MW na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 10 grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od MW na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: WSA, Sąd I instancji) wyrokiem z 1 czerwca 2022 r., sygn. akt I SA/Gl 212/22, oddalił skargę MW (dalej: strona, skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: Organ, DIAS) z 10 grudnia 2021 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Skargę kasacyjną – stosownie do treści art. 173 § 1 i 2, art. 175 § 1 oraz art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2022.329 ze zm., dalej: p.p.s.a.) wniósł pełnomocnik strony, a zaskarżając wyrok w całości, zażądał uchylenia w całości zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, a także zasądzenia od DIAS na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie: I. przepisów postępowania, w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 126 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2021.735 ze zm.; dalej: k.p.a.) poprzez niewyjaśnienie przez organy wszystkich wątpliwości co do treści postanowienia z 4 listopada 2021 r. wydanego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Żorach, co w konsekwencji spowodowało dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, z naruszeniem zasad doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania, w szczególności w odniesieniu do okoliczności przedstawionych w wyjaśnieniach skarżącego, które w ocenie Sądu nie wykazały w sposób dostateczny, że wyzbył się on władztwa fizycznego nad pojazdem, którego postój jest przedmiotem ww. postępowania, w tym również brak ustaleń organu co do tego właścicielem ilu pojazdów jest skarżący; II. przepisów prawa materialnego, to jest art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w zw. z art. 13 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U.2017.2222 ze zm.; dalej: u.d.p.) poprzez błędną wykładnię tych przepisów i tym samym błędne przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie niezasadny jest zarzut błędu co do osoby zobowiązanego, podczas gdy dowody zebrane w toku całego postępowania nie potwierdzają, iż tytuł wykonawczy został wystawiony przeciwko osobie, która powinna być w sprawie uznana za zobowiązanego. W motywach wskazano na argumenty przemawiające za uwzględnieniem skargi kasacyjnej. DIAS wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie od skarżącego na jego rzecz kosztów postępowania, z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego – wg norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku przewidzianych w art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Przystępując do oceny zasadności zarzutów skargi kasacyjnej, należy tę ocenę poprzedzić koniecznym w rozpatrywanej sprawie przypomnieniem i wyjaśnieniem, że prawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych jest o tyle istotne, że zakres kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego wyznaczają sformułowane przez skarżącego kasacyjnie zarzuty, oparte na ustawowych podstawach i uzasadnione w treści skargi kasacyjnej. Konkretne podstawy skargi kasacyjnej, czyli zawarte w niej przyczyny zaskarżenia rozstrzygnięcia, determinują całkowicie kierunek działalności badawczej (kontrolnej) Naczelnego Sądu Administracyjnego, którą musi on podjąć w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia. Z tych względów, skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym, obwarowanym m.in. przymusem adwokacko-radcowskim (art. 175 § 1–3 p.p.s.a.). Ponadto art. 176 p.p.s.a. reguluje elementy składowe skargi kasacyjnej, a zgodnie z § 1 pkt 2 tego przepisu jej obligatoryjnym elementem jest przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Przez przytoczenie podstawy kasacyjnej należy rozumieć podanie konkretnego przepisu (konkretnej jednostki redakcyjnej określonego aktu prawnego), który zdaniem strony został naruszony przez sąd pierwszej instancji (vide postanowienia NSA z 8 marca 2004 r., sygn. akt FSK 41/04; z 1 września 2004 r., sygn. akt FSK 161/04; z 24 maja 2005 r., sygn. akt FSK 2302/04). Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej winno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych. Na autorze skargi kasacyjnej ciąży zatem obowiązek konkretnego wskazania nie tylko, które przepisy prawa materialnego zostały przez Sąd naruszone zaskarżanym orzeczeniem, lecz także na czym polegała ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być prawidłowa wykładnia i właściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.). Zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie zmierzać powinien do wykazania, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. Z kolei w przypadku zarzutu błędnej wykładni konieczne jest wskazanie na czym polega wadliwe rozumienie przez Sąd pierwszej instancji przepisu. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu dlaczego powinien być zastosowany. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy. Podobnie rzecz się ma przy naruszeniu prawa procesowego, gdzie należy wskazać przepisy tego prawa, które zostały naruszone przez Sąd I instancji i wpływ tego naruszenia na wynik sprawy, tj. na rozstrzygnięcie (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Podkreślić bowiem należy, że zamierzony skutek skarga kasacyjna może odnieść tylko wówczas, gdy wykazane zostanie takie naruszenie przez Sąd I instancji przepisów postępowania, któremu można zasadnie przypisać możliwy istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut nr I petitum skargi kasacyjnej, gdyż art. 174 pkt 2 p.p.s.a. odnosi się do naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego i to w kwalifikowanej postaci, tj. jeżeli uchybienie tym regulacjom mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tymczasem ani w zarzucie, ani uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie został przytoczony jakikolwiek przepis p.p.s.a., który został naruszony. W motywach podkreśla się jedynie: "Sąd I instancji naruszył przepisy postępowania w sposób wpływający na jego wynik (...). Tym samym doszło do naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a., a to w szczególności przez pominięcie okoliczności związanych z faktem, iż skarżący wyzbył się władztwa fizycznego nad pojazdem, którego postój jest przedmiotem ww. postępowania". Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że Sąd I instancji nie stosował wskazanych w zarzucie przepisów, a jedynie sprawował kontrolę w ramach art. 3 § 1 i § 2 pkt 3 p.p.s.a. (te zaś przepisy – jak też inne skodyfikowane w p.p.s.a. – nie zostały wskazane w podstawie zarzutu skargi kasacyjnej). Niezrozumiałe jest też podniesione w zarzucie "niewyjaśnienie przez organy wszystkich wątpliwości co do treści postanowienia z 4 listopada 2021 r., wydanego przez Naczelnika US w Żorach" gdy stanowiło ono przedmiot kontroli tylko przez DIAS. Reasumując należy wskazać, że autor skargi kasacyjnej nie podważył skutecznie – z racji wad wyżej wskazanych – dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych. Nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut nr II petitum skargi kasacyjnej gdyż – już na wstępie – należy wskazać na jego błędną konstrukcję. Autor skargi kasacyjnej nie wskazuje bowiem ani daty uchwalenia ustawy o drogach publicznych ani gdzie została opublikowana. Naczelny Sąd Administracyjny pragnie wskazać, że art. 13 u.d.p. zawiera kilkadziesiąt jednostek redakcyjnych i nie sposób – nawet przy uwzględnieniu treści uzasadnienia – ustalić, jaka regulacja została dotknięta zarzutem błędnej wykładni (w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie wskazano także na czym ta wadliwość polegała). Podobnie – wadliwie – został powołany w zarzucie skargi kasacyjnej "art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a.", który zapewne należy utożsamiać z ustawą z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U.2022.479 ze zm.); także tym razem nie wskazano daty uchwalenia ustawy, jak też miejsca jej publikacji. Jako że wskazane w zarzucie skargi kasacyjnej przepisy prawa materialnego pozostają ze sobą w związku i Sąd I instancji – zdaniem kasatora – dopuścił się ich błędnej wykładni, przeto – w sytuacji gdy nie można ustalić obszaru naruszenia art. 13 ustawy, całość zarzutu nie poddaje się kontroli Sądu II instancji.. Mając na względzie treść art. 184 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 204 pkt 1 p.p.s.a.