I GSK 1773/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo Sędzia NSA Joanna Wegner Sędzia del. WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Karolina Mamcarz po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 29 czerwca 2022 r. sygn. akt I SA/Ol 269/22 w sprawie ze skargi A.M. na decyzję Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie z dnia 28 lutego 2022 r. nr 35/OR14/2022 w przedmiocie płatności ekologicznej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A.M. na rzecz Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wyrokiem z 29 czerwca 2022 r., sygn. akt I SA/Ol 269/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę A.M. na decyzję Dyrektora Warmińsko - Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie z 28 lutego 2022 r., nr 35/OR14/2022 w przedmiocie odmowy przyznania płatności ekologicznej (PROW 2014-2020) na rok 2020. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. 15 czerwca 2020 r. A.M. złożyła wniosek o przyznanie płatności ekologicznej na 2020 r., który został zmieniony 15 lipca 2020 r., co nie miało jednak wpływu na treść rozstrzygnięcia. Decyzją z 30 września 2021 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Giżycku odmówił przyznania stronie płatności ekologicznej na rok 2020 wskazując w uzasadnieniu, że w niniejszej sprawie zostały sztucznie stworzone warunki do otrzymania korzyści niezgodnych z celami pomocy finansowej przyznawanej w ramach płatności ekologicznej, ponieważ strona nie prowadzi samodzielnego gospodarstwa rolnego, odrębnego od gospodarstwa D.D., E.D., A. oraz B. Dyrektor ARiMR utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję podał, że stworzenie przez stronę sztucznych warunków dotyczy wszystkich wnioskowanych płatności w 2020 r., tj.: płatności bezpośrednich, płatności ONW oraz płatności ekologicznej. Wskazał, że pierwszorzędne znaczenie w przedmiotowej sprawie ma ocena, czy strona prowadzi samodzielne, odrębne gospodarstwo rolne, czy w powiązaniu z innymi producentami (tj. D.D., E.D., A. oraz B), którzy również w tym samym roku kalendarzowym wnioskowali o przyznanie płatności bezpośrednich, płatności ONW, płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych oraz płatności ekologicznych i byli reprezentowani przez D.D. W tym zakresie organ odwoławczy ustalił, że w okresie od 27 marca 2009 r. do 28 lipca 2021 r. D.D. był pełnomocnikiem strony przed organami ARiMR, a od 7 czerwca 2016 r. – nadal, jest także pełnomocnikiem swojej żony – E.D., która jest siostrą skarżącej. Podał, że D.D. jest również właścicielem A, a także reprezentantem i wspólnikiem B. Dyrektor ARiMR uznał, że ww. powiązania w kontekście uzyskiwanych dochodów, ubieganie się o te same płatności, posiadanie tego samego adresu oraz osoby pełnomocnika pozwalają na uznanie, ze strona, jak i powiązani producenci w istocie stanowią jeden podmiot gospodarczy, a D. D. jako osoba powiązana ze wskazanymi podmiotami, może sprawować nad nimi kontrolę i może mieć wpływ na składane wyjaśnienia i wnioski. Z wyliczeń Dyrektora ARiMR wynika, że wskutek złożenia odrębnych wniosków przez każdego z powiązanych producentów, uzyskaliby dodatkową kwotę płatności ekologicznej w wysokości 63 028,37 zł, tj. 220 375,99 zł (suma płatności po zadeklarowaniu przez kilka podmiotów) – 157 347,62 zł (suma płatności w przypadku jednego wniosku). Dyrektor ARiMR zauważył także, że poprzez sztuczny podział gospodarstwa również większe byłyby płatności bezpośrednie w roku 2020 o kwotę 17 503,30 zł oraz płatności ONW o kwotę 21 782,80 zł. Podsumował, że poprzez pozorne prowadzenie przez pięć podmiotów gospodarstw wszystkie płatności w roku 2020 byłyby większe o kwotę 102 276,72 zł (tj. 17 503,30 zł + 21 782,80 zł + 62 990,62 zł), co zdaniem Dyrektora ARiMR dowodzi, że zostały stworzone sztuczne warunki celem uzyskania większej płatności. Dyrektor ARiMR ustalił ponadto, że pomiędzy ww. podmiotami dochodziło do swobodnego przekazywania działek rolnych, w wyniku czego te same działki w różnych latach były deklarowane do płatności przez innego producenta. Swobodne przekazywanie działek rolnych na potrzeby dopłat następowało także pomiędzy ww. podmiotami a innymi producentami rolnymi, których pełnomocnikiem był D. D., tj. D.P., C oraz P.D. W ocenie organu odwoławczego o braku prowadzenia przez stronę odrębnego gospodarstwa rolnego od gospodarstw podmiotów powiązanych przemawia także fakt, że działki deklarowane przez stronę oddalone są od siebie o kilkadziesiąt kilometrów (np. D i E około 60 km), a zatem nie tworzą spójnej powierzchni. Strona nie wskazała, gdzie przetrzymuje zbiory plonów, gdzie przetrzymuje swój sprzęt rolniczy, a nie jest możliwym, aby przetrzymywała go pod adresem siedziby, tj. (...). Odnosząc się natomiast do wyjaśnień strony i przedłożonych w toku postępowania dokumentów, Dyrektor ARiMR stwierdził, że świadectwo uzyskania tytułu zawodowego (strona ukończyła kurs rolny i zdobyła kwalifikacje do prowadzenia gospodarstwa) potwierdza jedynie nabyte kwalifikacje, nie świadczy natomiast w żaden sposób o samodzielnym prowadzeniu gospodarstwa rolnego. Podobnie organ zakwalifikował faktury VAT, wystawione przez firmę I w latach 2017-2020, które świadczą jedynie o uprawie ekologicznej do której producent zobowiązał się i które są wymagane w programie rolno-środowiskowo-klimatycznym. Zdaniem organu odwoławczego, także pokwitowanie za usługi doradcze nie świadczą o samodzielnym prowadzeniu gospodarstwa rolnego, podobnie jak przedstawiony rachunek nr 2/6/2019 z 1 czerwca 2019 r. dotyczący zakupu owsa, ponieważ w strukturze zasiewów na rok 2020 strona nie wykazała owsa. Organ odwoławczy nie dał także wiarygodności oświadczeniu T.B. dotyczącego współpracy wskazując, że z uwagi na brak daty nie można stwierdzić jakiego okresu dotyczyła ta współpraca. Podniósł natomiast, że strona nie przedstawiła żadnego dowodu zakupu oleju napędowego, podczas gdy sam D.D. przedstawił takich faktur ponad 300. Zaznaczył, że dostarczone przez stronę dokumenty świadczą o prowadzeniu gospodarstwa przez stronę, jednak nie w sposób samodzielny i odrębny od gospodarstw podmiotów powiązanych. Dyrektor ARiMR stwierdził, że w sprawie istnieje sieć wzajemnych powiązań pomiędzy osobami, która w kontekście uzyskiwanych dochodów, ubiegania się o te same płatności, tego samego pełnomocnika, czy też tego samego adresu prowadzenia działalności, swobodnego przekazywania działek rolnych na potrzeby deklaracji, pozwala na uznanie, że strona nie prowadzi działalności rolniczej na własny rachunek i niezależnie od innych podmiotów. Formalnoprawne wyodrębnienie podmiotowe gospodarstwa jest wyodrębnieniem sztucznym, które miało na celu uzyskanie płatności nienależnych w świetle art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 i art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Płatność przysługuje za rolnicze użytkowanie działek rolnych, a nie samą możność władania gruntami rolnymi, co oznacza, że nie można otrzymać płatności za grunty rolne, których w roku objętym płatnością się nie posiada i nie prowadzi na nich samodzielnej działalności (upraw). Poprzez samodzielne prowadzenie gospodarstwa, należy rozumieć: prowadzenie gospodarstwa osobiście oraz prowadzenie gospodarstwa na własny rachunek i we własnym imieniu. Wskazał, że osoba fizyczna prowadzi gospodarstwo rolne osobiście, jeżeli pracuje w tym gospodarstwie oraz podejmuje wszelkie decyzje dotyczące prowadzenia tego gospodarstwa. Gospodarstwo przestaje stanowić zorganizowaną całość, jeżeli brak jednego z elementów tego systemu uniemożliwia prowadzenie normalnej działalności w zakresie produkcji rolnej lub hodowlanej. W skardze skierowanej do WSA w Olsztynie A.M. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wskazanym na wstępie wyrokiem z 29 czerwca 2022 r. WSA w Olsztynie oddalił skargę wskazując na wstępie, że spór w niniejszej sprawie dotyczy zasadności odmowy przyznania skarżącej płatności w 2020 r., z uwagi na stwierdzenie stworzenia sztucznych warunków do uzyskania płatności przez skarżącą i podmioty z nią powiązane. Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania sąd wskazał, że skarżąca kwestionując ustalenia faktyczne nie podważyła faktów, w oparciu o które je poczyniono. Zdaniem sądu w ramach przeprowadzonych postępowań organy obu instancji zgromadziły materiał dowodowy uprawniający do stwierdzenia zaistnienia sztucznie stworzonych warunków do uzyskania płatności. Sąd zwrócił uwagę, że 28 października 2020 r. organ wystosował do skarżącej (reprezentowanej przez D.D.) wezwanie do złożenia dokumentów w postaci m.in.: umowy sprzedaży lub dzierżawy gruntów rolnych, dowodów ponoszenia kosztów związanych z prowadzeniem działalności rolniczej w latach 2017 – 2020, np. na zakup paliwa wykorzystywanego do prac polowych, dowodów zlecania wykonania prac polowych, faktur i rachunków za lata 2017-2020 potwierdzających wykonanie usług, prac polowych, faktur i rachunków za lata 2017-2020 potwierdzających założenie i utrzymanie uprawy (np. zakup materiału siewnego, zakup nawozów i środków ochrony roślin, itp.), faktur i rachunków lub inne dokumentów potwierdzających zagospodarowanie plonów w latach 2017-2020, w tym dotyczących sprzedaży, ewentualnie wyjaśnienia dotyczące zagospodarowania plonów, wskazanie maszyn i urządzeń rolniczych oraz właściciela sprzętu. Jeśli sprzęt był wynajmowany, należy przedstawić dokumenty potwierdzające ten fakt, wskazanie osób wykonujących prace potowe w lalach 2017-2020 w gospodarstwie, wskazanie osób zatrudnionych, bądź podmiotów wykonujących prace w gospodarstwie producenta, ze wskazaniem wysokości wynagrodzenia i przedstawienie umów na wykonanie prac w latach 2017-2020, rejestru stosowanych środków ochrony roślin, dowodów potwierdzających ponoszenie kosztów w latach 2017-2020 związanych np. ze świadczeniem usług księgowych, doradczych itp., dowodów potwierdzających dokonywanie zapłaty podatku rolnego lub czynszu dzierżawnego za lata 2017-2020 lub innych dokumentów mających istotny wpływ w sprawie. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, w piśmie z 28 kwietnia 2021 r. skarżąca wyjaśniła m. in., że posiada kwalifikacje do prowadzenia gospodarstwa rolnego, posiada grunty własne i dzierżawione oraz że obecnie jej głównym ośrodkiem życiowym jest Anglia, gdzie wraz z mężem stara się o obywatelstwo i prowadzi gospodarstwo ekologiczne, jako rolnik ryczałtowy nie musi prowadzić ewidencji, nie odlicza akcyzy, dlatego paliwo kupuje na paragony, podobnie nasiona, które kupuje od podobnych rolników, sama podejmuje decyzje, konsultowane z biurem doradczym. W dniu 23 lipca 2021 r., po zapoznaniu się przez pełnomocnika z aktami sprawy, skarżąca przedłożyła kopie umowy dzierżawy gruntów rolnych zawarte z A.K. i Z.B. oraz E. i D. D., umowę przeniesienia własności, 5 faktur za lata 2017 – 20 wystawionych przez I w związku z usługą certyfikacji oraz 5 faktur wystawionych przez F za usługę doradczą i dowód zapłaty za usługę doradczą w 2020 r., świadectwo uzyskania tytułu zawodowego rolnika. Dodatkowo skarżąca 30 lipca 2021 r. przedłożyła oświadczenie T. B. dotyczące współpracy ze skarżącą, nie opatrzone datą. Są to wszystkie dowody, jakie przedłożyła skarżąca w postępowaniu administracyjnym. Zdaniem sądu przedstawione przez A.M. dowody zostały w zaskarżonej decyzji prawidłowo ocenione w kontekście przepisów określających zasady przyznawania płatności. Sąd podzielił stanowisko organu, że świadectwo uzyskania tytułu zawodowego rolnika potwierdza posiadanie kompetencji zawodowych lecz nie potwierdza faktu prowadzenia gospodarstwa. Faktury wystawione przez I wskazują na prowadzenie gospodarstwa ekologicznego, jednak niekoniecznie przez skarżącą, podobnie jak faktury za usługi doradcze. Skarżąca nie uszczegółowiła, czego konkretnie miałyby dotyczyć te usługi, kto i kiedy i w jakich okolicznościach je wykonał. Faktury dokumentują wykonanie usługi, lecz nie stanowią dowodu niepodważalnego. W kontekście pozostałych zgromadzonych w sprawie dowodów, zdaniem sądu prawidłowo uznano, że wymienione faktury nie potwierdzają samodzielnego prowadzenia przez skarżącą gospodarstwa rolnego. Trafnie, w ocenie sądu zauważył również Dyrektor ARiMR, że skarżąca nie wykazała w strukturze zasiewów na 2020 r. uprawy owsa, wobec czego rachunek dokumentujący nabycie owsa też nie potwierdza samodzielnego prowadzenia gospodarstwa. Prawidłowo również stwierdził organ, że oświadczenie T.B. o współpracy ze skarżącą nie posiada daty i nie wskazano w nim okresu ewentualnej współpracy i ma bardzo ogólny charakter. Oceniając przedłożone przez skarżącą dowody WSA uznał, że jedynie w niewielkim zakresie, szczątkowo zrealizowane zostało wezwanie organu. Skarżąca nie wykazała m. in. ponoszenia kosztów prac wykonywanych w gospodarstwie, nie wskazała, w jaki sposób są te prace organizowane i jak podejmowane są decyzje w tym zakresie, biorąc pod uwagę jej nieobecność, w jaki konkretnie sposób i na czyją konkretnie rzecz miałaby przekazywać plony, skoro nie posiada miejsca do ich przechowywania. W zasadzie wiele kwestii poruszonych w wezwaniu z 28 kwietnia 2021 r. pozostało niewyjaśnionych lub zostały wyjaśnione na tyle ogólnie, że organ słusznie nie przyjął tezy skarżącej. Przy czym to właśnie skarżąca była jedyną osobą, która dysponowała szeregiem potencjalnie określonych w wezwaniu możliwych do złożenia dowodów na okoliczność samodzielnego prowadzenia gospodarstwa, w tym dysponowania miejscem przechowywania plonów, posiadania maszyn i urządzeń lub ich wynajmu, nabycia paliwa. Oczywiście, skarżąca nie miała obowiązku przedłożenia dowodów w powyższym zakresie, lecz ich brak oraz nieprzekonujące wyjaśnienia, w tym m. in., że plonów nie przechowuje lecz albo oddaje je nieodpłatnie, albo sprzedaje; że nie posiada maszyn ani urządzeń, bo wszelkie prace zleca innym podmiotom – nie wskazując nikogo innego poza T.B.; że nie posiada faktur na zakup paliwa oraz nasion, bo jako rolnik ryczałtowy nie odlicza podatku z faktur i nie musi prowadzić ewidencji; że jej centrum życiowe jest za granicą - stanowiły dla organu wystarczającą podstawę do wyrażenia oceny, że w istocie skarżąca nie wykazała prowadzenia samodzielnie odrębnego gospodarstwa rolnego. Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego, że łączna analiza dowodów przedłożonych przez skarżącą oraz podmioty powiązane prowadzi do wniosku, że to nie skarżąca lecz D.D. prowadził rzeczywistą działalność rolniczą, jest jako osoba fizyczna, zarejestrowanym producentem rolnym. W zaskarżonej decyzji opisano, w jaki sposób D.D. łączy organizacyjnie wszystkie gospodarstwa rolne zgłoszone do płatności przez podmioty powiązane. Na szczególną uwagę zasługuje fakt, że skarżąca nie dostarczyła ani jednej faktury dotyczącej zakupu paliwa do maszyn rolniczych, zaś faktury takie w ilości 300 sztuk przedstawił D.D. Paliwo zakupione przez niego zostało wykorzystane również do prowadzenia produkcji rolnej na działkach zgłoszonych przez pozostałe podmioty powiązane. To z kolei wskazuje, że gospodarstwa rolne ww. podmiotów stanowią jedną całość pod względem ekonomicznym. W ocenie sądu organ trafnie poddał szczegółowej analizie dostarczony materiał dowodowy, oceniając zgromadzone dowody we wzajemnej łączności i porównując z materiałem dotyczącym podmiotów powiązanych. Odnosząc się do zarzutów skarżącej dotyczących niedostatecznego wyjaśnienia okoliczności sprawy sąd wskazał, że skarżąca została skutecznie zawiadomiona o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Organ poinformował stronę, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego wystąpiły przesłanki mogące skutkować wydaniem decyzji niezgodnych z żądaniem strony wskazując jednocześnie, że strona może przedłożyć dowody celem wykazania przesłanek uprawniających do przyznania płatności. Z akt sprawy wynika, że reprezentujący skarżącą D.D. 23 lipca 2021 r. zapoznał się z aktami sprawy i złożył w tym zakresie oświadczenie. Zdaniem sądu poszczególne okoliczności sprawy takie, jak ta sama siedziba wszystkich podmiotów powiązanych, ten sam adres, czy ten sam pełnomocnik – same w sobie nie świadczą o naruszeniu prawa. Jednak poddanie tych okoliczności ocenie łącznej, obejmującej także inne ustalenia, w tym m.in. brak maszyn i urządzeń lub dowodów zlecania prac, brak miejsca przechowywania plonów lub dowodów sprzedaży, brak dowodów zakupu paliwa do maszyn, brak wykazania sposobu podejmowania decyzji w sprawie gospodarstwa – upoważniało organ do stwierdzenia, że skarżąca nie wykazała samodzielnego prowadzenia gospodarstwa rolnego. W związku z powyższym zarzuty dotyczące naruszenia art. 27 ustawy PROW oraz przepisów postępowania, tj. art. 8, art. 11, art. 107 § 3, art. 7 i art. 77 i art. 80 k.p.a. sąd uznał za nieuzasadnione. Sąd podkreślił, że istotą rozpatrywanej sprawy była ocena, czy wystąpiły podstawy do zastosowania wobec skarżącej klauzuli obchodzenia prawa zawartej w art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013, polegającej na odmowie przyznania korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa, a przyczyną zastosowania tej klauzuli, jak wynika z zaskarżonej decyzji, było stwierdzenie wystąpienia okoliczności stypizowanych w art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95. W ocenie sądu w zaskarżonej decyzji zawarto rozważania w powyższym zakresie. Dyrektor ARiMR prawidłowo ocenił poszczególne okoliczności faktyczne składające się na opis stanu faktycznego, zaś analiza stwierdzonych zależności występujących pomiędzy skarżącą i pozostałymi producentami rolnymi doprowadziła do prawidłowych wniosków, że chociaż formalnie funkcjonowało pięć gospodarstw rolnych (w tym gospodarstwo skarżącej), to w istocie były prowadzone przez jedną osobę – D.D., a motywem działania skarżącej (i pozostałych producentów rolnych) było dążenie do osiągnięcia maksymalnych wpływów z tytułu płatności. Zdaniem sądu dokonana przez organ odwoławczy ocena prawna została oparta o prawidłowo ustalony stan faktyczny i mieści się w granicach prawnych wyznaczonych przez wyżej przytoczone przepisy prawa materialnego, w tym przepisy dotyczące sztucznego tworzenia warunków, tj. art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 i art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył pełnomocnik A. M. Zaskarżając wyrok w całości, wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy WSA w Olsztynie do ponownego rozpoznania, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego według norm przepisanych, rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie i przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów na okoliczność prowadzenia przez skarżącą samodzielnie i niezależnie od pozostałych podmiotów gospodarstwa rolnego i realizowaniu celów Wspólnej Polityki Rolnej (UE), które z uwagi na zwolnienie lekarskie pełnomocnika zostaną przedłożone w terminie późniejszym. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: I. Na podstawie 174 pkt 1 p.p.s.a naruszenie przepisów prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: - art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, Euroatom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów Wspólnot Europejskich (dalej: rozporządzenie nr 2988/95) poprzez nieuzasadnione zastosowanie przepisu, w sytuacji, gdy w sprawie nie doszło do wytworzenia sztucznych warunków uzyskania wnioskowanej płatności, skierowanego na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z celami prawa wspólnotowego, - art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 485/2008 (dalej: rozporządzenie nr 1306/2013), poprzez błędne uznanie, że skarżąca wytworzyła sztuczne warunki uzyskania płatności, w sytuacji gdy w stanie sprawy nie został spełniony łącznie element obiektywny i subiektywny, których jedynie jednoczesne wystąpienie pozwala na odmowę przyznania płatności na tej podstawie, gdyż w sprawie nie zachodzi po stronie ukierunkowanie na obejście prawa w celu uzyskania płatności jako korzyści sprzecznej z celami tego systemu, - art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2017 r., poz. 562), gdyż w sprawie nie można mówić o zaistnieniu sztucznych warunków, gdyż: (1) obiektywne okoliczności danego przypadku pozwalające na stwierdzenie, że skarżąca mogła i osiągała cele zamierzone przez skonkretyzowany system wsparcia (WPR), (2) nie było podstaw do stwierdzenia, że skarżąca ubiegając się o taką płatność zamierzała wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. II. Na podstawie art 174 pkt 2 p.p.s.a, naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: - naruszenie art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi mimo naruszenia przez organ I instancji, a tym samym i organ II instancji następujących przepisów: - naruszenie art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2017 r. poz. 562), gdyż organ był zobowiązany: (1) zweryfikować obiektywne okoliczności danego przypadku pozwalające na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez skonkretyzowany system wsparcia, (2) zweryfikować obiektywne dowody pozwalające na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia, ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu, a tego obowiązku nie wypełnił, ponadto to na organie ciąży obowiązek wykazania utworzenia sztucznych warunków czemu nie sprostał, - art. 8 k.p.a. poprzez brak pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej poprzez wydawanie odmiennych decyzji w przypadku tożsamych stanów faktycznych i prawnych; - art. 107 § 1 i 3 k.p.a. (obligatoryjne elementy uzasadnienia faktycznego decyzji) Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez nieprecyzyjne i wewnętrznie sprzeczne uzasadnienie wydanej decyzji, poprzez pominięcie w uzasadnieniu okoliczności faktycznych wskazujących na brak celowości działania skarżącej, w szczególności faktu, że skarżąca była rolnikiem i prowadziła samodzielnie gospodarstwo rolne jeszcze przed wprowadzeniem zasady modulacji i degresywności płatności, a zatem jej działalność nie miała i nie mogła mieć na celu obejścia przepisów i tym samym nie zaistniał subiektywny czynnik niezbędny dla stwierdzenia stworzenia sztucznych warunków; przez co wypełniona została dyspozycja art. 174 pkt 2 p.p.s.a.; - naruszenie art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., polegające na oddaleniu skargi oraz nieuchyleniu decyzji organów obu instancji pomimo, iż decyzje te zostały wydane bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i rozważenia pełnego materiału dowodowego; gdyż organy obu instancji bezpodstawnie i wbrew logice błędnie uznały, że skarżąca nie prowadziła samodzielnie gospodarstwa rolnego, a prowadziła wspólnie z innymi podmiotami, tj. D.D., E.D., A. oraz B jedno wspólne gospodarstwo rolne i że była od tych podmiotów zależna co jest niezgodne z prawdą i sprzeczne z dokumentacją przedłożoną w ramach postępowania a przede wszystkim z zamiarem i przeświadczeniem, z jakim to A.M. wypełniała wszystkie niezbędne obowiązki prowadząc jednoosobowe gospodarstwo od 2000 r. a jako kwalifikowany rolnik od 2006 r. wypełniając zarówno cel Wspólnej Polityki Rolnej (UE), nie mogłaby nawet złożyć jednego wniosku o płatności z D.D. bo ma oddzielne umowy dzierżawy z rolnikami niezależnie od gruntów posiadanych i uprawianych przez D.D. i inne podmioty. Ponadto, nieprawdą jest, że miejsce zamieszkania/siedziby wszystkich rzekomo powiązanych podmiotów jest [...], gdyż faktycznie jest to jedynie adres do korespondencji dla skarżącej, o czym organ I instancji wiedział z urzędu i jak przeprowadzał kontrole to wiedział, gdzie są uprawy i urządzenia rolne i tam jechał przedstawiciel ARiMR, Ponadto, nieprawdą jest, że organ dopiero w trakcie kontroli administracyjnej wniosku za rok 2020 stwierdził, iż D.D. jest pełnomocnikiem A.M. i innych podmiotów, a wiedzę taką z urzędu organ posiadał od początku, gdyż pełnomocnictwo jest w aktach organu I instancji od 27 marca 2009 r., a więc D.D. był pełnomocnikiem A.M. jeszcze przed wprowadzeniem limitów i degresywności. Skarżąca na podstawie art. 193 p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 3 p.p.s.a., wniosła także o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów na okoliczność (fakt) - prowadzenia przez skarżącą samodzielnie i niezależnie od pozostałych podmiotów gospodarstwa rolnego i realizowaniu celów Wspólnej Polityki Rolnej (UE) – który miał zostać przedłożony w późniejszym terminie. Dyrektor Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej, zasądzenie na jego rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, o ile nie zostanie złożony spis kosztów oraz o oddalenie wniosku dowodowego skarżącej. Pismem z 2 kwietnia 2025 r. uzupełnionym pismami z 23 maja 2025 r. złożonymi na rozprawie skarżąca wniosła o zawieszenie postępowania sądowego na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., jednocześnie uzupełniając uzasadnienie podstaw kasacyjnych i na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. wnosząc o przeprowadzenie dowodu z załączonych do tego pisma dokumentów. Na rozprawie wniosła także o zawieszenie postępowania z uwagi na złożenie przez skarżącą wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego oraz o zadanie pytania prejudycjalnego do TSUE. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna okazała się niezasadna. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. - dalej: "p.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że Sąd jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 p.p.s.a. i wnioskami skargi zawartymi w art. 176 p.p.s.a. Zatem to skarżąca kasacyjnie w terminie 30 dni od dnia otrzymania wyroku Sądu pierwszej instancji wraz z uzasadnieniem zakreśla zarzutami kasacyjnymi zakres tego postępowania. Z urzędu NSA bierze pod uwagę jedynie przesłanki nieważności postępowania, o których mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. W okolicznościach sprawy jednak żadna z tych przesłanek nie zaistniała. Trzeba podkreślić, że zarzuty skargi kasacyjnej należy oprzeć, zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Prawidłowo formułując zarzuty, skarżący kasacyjnie powinien więc jasno wskazać, na której podstawie kasacyjnej opiera zarzuty, czy podnosi naruszenie przepisów prawa materialnego, czy postępowania. Jeżeli zarzuty są postawione w oparciu o pierwszą podstawę kasacyjną, należy również precyzyjnie określić, czy naruszenie nastąpiło poprzez błędną wykładnię przepisu czy jego niewłaściwe zastosowanie albo błędną wykładnię prowadząca w konsekwencji do błędnego zastosowania przepisu. W pierwszym przypadku należy wykazać, jaką interpretację (rozumienie) przepisu przyjął sąd w zaskarżonym orzeczeniu, a jaka jest, zdaniem skarżącego kasacyjnie, prawidłowa. Naruszenie przepisu prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie polega na tzw. błędzie w subsumcji, tj. gdy stan faktyczny ustalony w sprawie błędnie uznano za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w obowiązującej normie prawnej. Strona zobowiązana jest więc do wskazania, dlaczego przyjęty przez sąd pierwszej instancji przepis nie "przystaje" do przepisu, stanowiącego podstawę orzekania. Opierając zarzuty na drugiej podstawie kasacyjnej, strona zobowiązana jest nie tylko wykazać, na czym polegało to naruszenie, lecz również jaki mogło mieć ono wpływ na wynik sprawy (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 446). Skarga kasacyjna nieodpowiadająca tym wymogom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych, uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności (por. wyroki NSA z dnia 17 czerwca 2008 r., sygn. akt II OSK 665/07; z dnia 18 grudnia 2012 r., sygn. akt II GSK 1894/11, z dnia 12 kwietnia 2013 r., sygn. akt I GSK 1795/11, z dnia 16 lipca 2013 r., sygn. akt II FSK 2208/11, z dnia 13 sierpnia 2013 r., sygn. akt II GSK 717/12, opub. orzeczenia.nsa.gov.pl). Sformułowanie podstaw kasacyjnych w prawidłowy sposób jest o tyle istotne, że stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach zakreślonych w zarzutach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki wymienione zostały w § 2 tego przepisu, a która w rozpoznawanej sprawie nie występuje. Określona w art. 183 § 1 p.p.s.a. zasada związania granicami skargi kasacyjnej oznacza również związanie wskazanymi w niej podstawami zaskarżenia, które determinują zakres kontroli kasacyjnej, jaką Naczelny Sąd Administracyjny powinien, a ściślej, może podjąć - działając na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP) - w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia. Przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 p.p.s.a., obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych (por. uchwała Pełnego Składu NSA z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09). Aby Naczelny Sąd Administracyjny mógł uczynić zadość temu obowiązkowi, wnoszący skargę kasacyjną musi poprawnie określić, jakie przepisy jego zdaniem naruszył wojewódzki sąd administracyjny i na czym owo naruszenie polegało. W konsekwencji ocena zasadności, a co za tym idzie skuteczności zarzutów zmierzających do podważenia zgodności z prawem zaskarżonego wyroku nie można pomijać znaczenia powyższych regulacji prawnych. ( vide wyroki NSA z dnia: 28 lipca 2022 r., sygn. akt I OSK 1925/21; 6 listopada 2020, sygn. akt II GSK 742/20; 13 października 2017 r., sygn. akt II FSK 1445/15 oraz wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 2735/15 oraz wyroki NSA z dnia: 11 października 2022 r., sygn. akt II GSK 581/19; 4 sierpnia 2022 r., sygn. akt II FSK 187/20; 8 maja 2018 r., sygn. akt II GSK 289/18, opubl w CBOiS). Naczelny Sąd Administracyjny nie może domniemywać granic zaskarżenia wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego, albowiem te wyznaczają zarzuty skargi kasacyjnej, a nie jest dopuszczalna rozszerzająca wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków, uzupełnianie, konkretyzowanie, uściślanie lub interpretowanie niejasno sformułowanych zarzutów kasacyjnych, czy też nadawanie im innego znaczenia niż wynika to z ich treści i towarzyszącej im argumentacji, czy też stawianie jakichkolwiek hipotez i snucie domysłów w zakresie uzasadnienia podstaw kasacyjnych i domniemywanie tym samym intencji wnoszącego skargę kasacyjną (zob. np. wyroki NSA z dnia: 6 maja 2021 r., sygn. akt I GSK 1542/20; 29 października 2020 r. sygn. akt I GSK 285/18; 16 lipca 2020 r. sygn. akt I GSK 611/20; 4 grudnia 2019 r. sygn. II FSK 2031/18; akt 17 lutego 2015 r. sygn. akt II OSK 1695/13 opubl. W CBOiS). W świetle powyższych uwag, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można uwzględnić zarzutów i argumentacji je wspierającej, zawartych w piśmie z 2 kwietnia 2025 r., do którego odwołała się skarżąca w piśmie z 23 maja 2025 r. i pozostałych pism przedłożonych na rozprawie w dniu 23 maja 2025 r. Skarga kasacyjna została oparta zarówno na zarzutach naruszenia prawa materialnego jak i zarzutach naruszenia prawa procesowego, mających istotny wpływ na wynik sprawy. Biorąc pod uwagę sposób formułowania zarzutów naruszenia prawa materialnego wskazujący na błąd subsumcji, czyli wadliwe zastosowanie przepisów, Naczelny Sad Administracyjny w pierwszej kolejności rozpoznał zarzuty procesowe. Konieczność zachowania tej kolejności oceny zarzutów kasacyjnych wynika z tego, że prawidłowe odniesienie się do zarzutów związanych z naruszeniem prawa materialnego jest możliwe tylko w sytuacji, gdy w postępowaniu kasacyjnym zostanie stwierdzone, że stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości albo, że nie został skutecznie zakwestionowany w skardze kasacyjnej. Do kontroli subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można przejść dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony. Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia art. 151 p.p.s.a w związku z art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi pomimo naruszenia przez organy obu instancji przepisów art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich art. 8 K.p.a. oraz art. 107 § 1 i § 3 K.p.a., podkreślić trzeba, iż naruszenie art. 151 p.p.s.a. mogłoby mieć miejsce jedynie wówczas, gdyby sąd - wydając zaskarżone orzeczenie - stwierdził naruszenie prawa, które powinno skutkować uwzględnieniem skargi, a pomimo powyższego ją oddalił. Taka sytuacja nie zaistniała w sprawie. Także zarzut naruszenia art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich okazał się nieuzasadniony. Wskazać bowiem należy, że stosownie do przepisów ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie stoi na straży praworządności (art. 27 ust. 1 pkt 1), jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 27 ust. 1 pkt 2), udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (art. 27 ust. 1 pkt 3), zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie przed wydaniem decyzji administracyjnej umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 k.p.a. nie stosuje się (art. 27 ust. 1 pkt 4), strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 27 ust. 2). Przekazanie przez ustawodawcę inicjatywy dowodowej na rzecz wnioskodawcy nie pozbawia organu prawa dokonywania kontroli wniosków. Przepis art. 27 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, nakłada zatem na organy obowiązek rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, wprowadzając tym samym odstępstwo od określonej w art. 7 i 77 § 1 k.p.a. zasady podejmowania z urzędu czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Porównanie regulacji dotyczących postępowania w sprawie przyznania pomocy z zasadami ogólnymi wymienionymi w k.p.a. wskazuje, że ustawodawca w omawianej kategorii spraw uczynił pewien wyjątek od zasady inkwizycyjności wyrażonej w art. 7 k.p.a. Zgodnie z tą zasadą organy administracji publicznej, w toku postępowania podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W przypadku pomocy przyznawanej w postaci płatności obowiązek ten został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przy czym chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i ewentualnie innych uczestników postępowania. Organy administracji publicznej nie mają natomiast obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Przy czym wprowadzone w tym przepisie istotne odstępstwa od ogólnych zasad przewidzianych w k.p.a., wskazują na obowiązek (ciężar) aktywnego uczestnictwa w postępowaniu przez wnioskodawcę, w tym przedstawienia dowodów oraz dawania wyjaśnień zgodnie z prawdą. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Nadto, w pozostałych obowiązkach organów, takich jak: udzielanie stronom niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania oraz zapewnienia czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwienie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, ustawodawca uzależnił aktywność organów ARiMR od złożenia przez wnioskodawcę stosownego żądania. Oznacza to, że w postępowaniu w sprawie przyznania płatności, nastąpiło odejście od ogólnych zasad przewidzianych w k.p.a., przenosząc ciężar aktywnego uczestnictwa w tym postępowaniu na wnioskodawcę, który zobowiązany został przedstawić dowody, jak również ograniczenie stosowania przepisów k.p.a. w zakresie informowania stron (art. 9 k.p.a.) jedynie do przypadków, w których strona w powyższym zakresie wystąpiła do organu administracji publicznej z właściwym żądaniem. W tym postępowaniu nie stosuje się art. 81 k.p.a., co oznacza, że można oprzeć rozstrzygnięcie na dowodach, co do których strona się nie wypowiedziała. Takie ograniczenia wynikają z charakteru przyznawanych środków, które są przyznawane bezzwrotnie, jeżeli beneficjenci zrealizują warunki pomocy. Z tych względów ich sytuacja prawna nie może być oceniana przez ten sam pryzmat, co adresata aktu lub czynności administracyjnej realizowanego w zakresie imperium państwa. Wskazane wyżej rozłożenie ciężaru w postępowaniu dowodowym powoduje, że organ nie był zobowiązany do podjęcia wszechstronnych czynności dowodowych w celu załatwienia sprawy, jak tego oczekuje wnosząca skargę kasacyjną, ani też z własnej inicjatywy pouczania strony, czy też informowania strony o przysługujących jej prawach. W tym miejscu należy podkreślić, że sąd pierwszej instancji zasadnie przyjął, iż organy obu instancji zgromadziły materiał dowodowy, uprawniający do stwierdzenia zaistnienia sztucznych warunków do uzyskania płatności. Organ wezwał przy tym 28 października 2020 r. D.D. reprezentującego A. M. w związku z weryfikacją wniosku o przyznanie płatności do złożenia dokumentów potwierdzających m.in. zlecanie wykonania prac polowych, w sytuacji wystąpienia takiego przypadku, faktur, rachunków za lata 2017-2020 potwierdzających wykonanie usług, prac polowych - jeśli dotyczy, faktur, rachunków za lala 2017-2020 potwierdzających założenie i utrzymanie uprawy (np. zakup materiału siewnego, zakup nawozów i środków ochrony roślin, itp.), faktur, rachunków lub inne dokumenty potwierdzające zagospodarowanie plonów w latach 2017-2020 w tym dotyczące sprzedaży, ewentualnie wyjaśnienia dotyczące zagospodarowania plonów, wskazanie maszyn i urządzeń rolniczych oraz właściciela sprzętu. Jeśli sprzęt był wynajmowany należy przedstawić dokumenty potwierdzające ten fakt, wskazanie osób wykonujących prace polowe w lalach 2017-2020 w gospodarstwie, wskazanie osób zatrudnionych, bądź podmiotów wykonujących prace w gospodarstwie producenta, ze wskazaniem wysokości wynagrodzenia i przedstawienie umów na wykonanie tych prac w latach 2017-2020, rejestru stosowanych środków ochrony roślin - jeśli dotyczy oraz dokumentów potwierdzających ponoszenie kosztów w latach 2017-2020 związanych np. ze świadczeniem usług księgowych, doradczych itp., dokonywanie zapłaty podatku rolnego lub czynszu dzierżawnego za lata 2017-2020 oraz innych dokumentów mających istotne znaczenie w sprawie. W odpowiedzi na wezwanie strona wyjaśniła m. in., że posiada kwalifikacje do prowadzenia gospodarstwa rolnego, posiada grunty własne i dzierżawione oraz że obecnie jej głównym ośrodkiem życiowym jest Anglia, gdzie wraz z mężem stara się o obywatelstwo, a także, że prowadzi gospodarstwo ekologiczne, a jako rolnik ryczałtowy nie musi prowadzić ewidencji, nie odlicza akcyzy, dlatego paliwo kupuje na paragony, podobnie nasiona, które kupuje od podobnych rolników, sama podejmuje decyzje, konsultowane z biurem doradczym. Skarżąca przedłożyła również kopie dokumentów: umowy dzierżawy gruntów rolnych zawarte z A. K. i Z. B. oraz E. i D. D., umowy przeniesienia własności, 5 faktur za lata 2017 – 20 wystawionych przez I w związku z usługą certyfikacji oraz 5 faktur wystawionych przez F za usługę doradczą i dowód zapłaty za usługę doradczą w 2020 r., świadectwo uzyskania tytułu zawodowego rolnika. Dodatkowo skarżąca w dniu 30 lipca 2021 r. przedłożyła oświadczenie T. B. dot. współpracy ze skarżącą, nieopatrzone datą. Trafnie sąd pierwszej instancji ocenił, iż mając na względzie specyfikę postępowania dotyczącego ustalenia sztucznych warunków do uzyskania płatności, samo przedstawienie świadectwa uzyskania tytułu zawodowego rolnika potwierdza jedynie posiadanie kompetencji zawodowych, lecz nie potwierdza faktu prowadzenia gospodarstwa. Faktury wystawione przez I wskazują na prowadzenie gospodarstwa ekologicznego, jednak niekoniecznie przez skarżącą, podobnie jak faktury za usługi doradcze. Skarżąca nie uszczegółowiła, czego konkretnie miałyby dotyczyć te usługi, kto i kiedy i w jakich okolicznościach je wykonał. Prawidłowo WSA przyjął, że w kontekście pozostałych zgromadzonych w sprawie dowodów, przedłożone faktury nie potwierdzają samodzielnego prowadzenia przez skarżąca gospodarstwa rolnego. Dodatkowo, skarżąca nie wykazała w strukturze zasiewów na 2020 r. uprawy owsa, wobec czego rachunek dokumentujący nabycie owsa też nie potwierdza samodzielnego prowadzenia gospodarstwa, natomiast oświadczenie T. B. o współpracy ze skarżącą nie posiada daty i nie wskazano w nim okresu ewentualnej współpracy. Zgodzić się trzeba z sądem I instancji, że oceniając przedłożone przez skarżącą dowody należy uznać, że jedynie w niewielkim zakresie, szczątkowo zrealizowane zostało wezwanie organu. Skarżąca nie wykazała (m. in.) ponoszenia kosztów prac wykonywanych w gospodarstwie, nie wskazała, w jaki sposób są te prace organizowane i jak podejmowane są decyzje w tym zakresie, biorąc pod uwagę jej nieobecność, w jaki konkretnie sposób i na czyją konkretnie rzecz miałaby przekazywać plony, skoro nie posiada miejsca do ich przechowywania. Nieprzekonujące wyjaśnienia skarżącej (w tym m. in., że plonów nie przechowuje lecz albo oddaje je nieodpłatnie, albo sprzedaje; że nie posiada maszyn ani urządzeń, bo wszelkie prace zleca innym podmiotom – nie wskazując nikogo innego poza T. B.; że nie posiada faktur na zakup paliwa oraz nasion, bo jako rolnik ryczałtowy nie odlicza podatku z faktur i nie musi prowadzić ewidencji; że jej centrum życiowe jest za granicą) - stanowiły wystarczającą podstawę do wyrażenia oceny przez sąd I instancji, że w istocie skarżąca nie wykazała prowadzenia samodzielnie odrębnego gospodarstwa rolnego. Sąd kasacyjny podziela stanowisko WSA w Olsztynie, że analiza dowodów przedłożonych przez A.M., B, A, E.D. oraz D.D. prowadzi do jednoznacznego wniosku, że rzeczywistą działalność rolniczą prowadził D.D., który jako osoba fizyczna jest zarejestrowanym producentem rolnym. Paliwo zakupione przez D.D. zostało wykorzystane również do prowadzenia produkcji rolnej na działkach zgłoszonych przez A; B.; E. D. oraz A.M. To z kolei świadczy, że gospodarstwa rolne wyżej wymienionych podmiotów stanowią jedną całość pod względem ekonomicznym. Dodać należy, iż w sprawach dotyczących stworzenia sztucznych warunków zastosowanie mają przepisy powołanych przez skarżącą kasacyjnie rozporządzeń unijnych o nr 2988/95 i 1306/2013, które interpretowane są w ten sposób, że na organie spoczywa obowiązek wykazania okoliczności potwierdzających przyjmowaną przez niego tezę, że doszło do stworzenia sztucznych warunków, zaś strona postępowania ma obowiązek przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Wykazanie przez organ stworzenia sztucznych warunków może być kwestionowane przez stronę i wówczas to na niej spoczywa ciężar wykazania materiałem dowodowym niezasadności stanowiska organu. Zdaniem NSA, przeprowadzone w tym zakresie przez organ postępowanie dowodowe potwierdziło w sposób niebudzący wątpliwości fakt stworzenia sztucznych warunków do uzyskania wsparcia. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wykazał, że wzajemne powiązania pomiędzy D. D., a pozostałymi producentami, które w kontekście uzyskiwanych dochodów, ubiegania się o te same płatności, posiadania tego samego adresu i osoby pełnomocnika pozwala na uznanie, że D. D., jak i powiązani producenci w istocie stanowią jeden podmiot gospodarczy. D. D., jak i pozostali producenci są powiązani ze sobą, E. D. jest żoną D. D., a A. M. jest siostrą żony D. D. Ponadto D. D. jako pełnomocnik, może sprawować kontrolę nad tymi podmiotami i może mieć wpływ na składane wyjaśnienia i składane wnioski. Skarżąca nie wskazała natomiast na żadne okoliczności faktyczne, które skutecznie podważałyby wiarygodność ustaleń poczynionych przez organ. Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 8 k.p.a. poprzez wydanie odmiennych decyzji w tożsamym stanie faktycznym i prawnym. Zarzut ten nie został wsparty w uzasadnieniu skargi kasacyjnej jakąkolwiek argumentacją. Przede wszystkim zaś nie wykazano wpływu ewentualnego naruszenia na wynik sprawy. Podobnie niezasadny okazał się zarzut naruszenia art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Sąd pierwszej instancji ocenił zaskarżoną decyzję także pod kątem kompletności jej uzasadnienia. Motywy organu zarówno w zakresie ustalenia stanu faktycznego jak i jego oceny prawnej powinny zostać przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia spełniającym wymogi art. 107 § 3 k.p.a., aby zarówno orzekany, jak i sąd administracyjny mogli poznać drogę dochodzenia przez organ do rozstrzygnięcia. Poddana kontroli sądu pierwszej instancji decyzja zawierała wszystkie wymagane prawem elementy. To, że strona nie zgadza się z zawartymi w niej ustaleniami faktycznymi, ich oceną, wykładnią prawa nie świadczy o brakach uzasadnienia. Wreszcie nie jest zasadny zarzut z pkt II ppkt 2 petitum skargi kasacyjnej - naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a w związku z art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a polegający na oddaleniu skargi zamiast na uchyleniu decyzji organów obu instancji. Zgodnie z powołanym przepisem sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, a kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Zatem norma ta określa zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, tj. zakres i kryterium kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne. Przytoczony przepis wskazuje cele działania sądów administracyjnych oraz zakres ich kognicji i żadna z jednostek redakcyjnych wskazanego przepisu nie odnosi się, przynajmniej wprost, do obowiązku sądu administracyjnego w zakresie sposobu procedowania przed tym sądem (por. wyrok NSA z 4 września 2008 r. sygn. akt I OSK 266/08). Naruszenie art. 3 § 1 p.p.s.a. ma miejsce w sytuacji, gdy sąd rozpoznający skargę uchyla się od obowiązku wykonania kontroli, o której mowa w tym przepisie, a okoliczność, że autor skargi kasacyjnej nie zgadza się z wynikiem kontroli sądowej, jak to ma miejsce w realiach niniejszej sprawy, nie oznacza naruszenia tego przepisu (por. wyrok NSA z 8 grudnia 2017 r. sygn. akt II OSK 635/16; wyrok NSA z 5 kwietnia 2012 r. sygn. akt I OSK 1636/11; wyrok NSA z 7 lipca 2011 r. sygn. akt II OSK 745/11). Przechodząc do oceny zarzutów naruszenia prawa materialnego i biorąc pod uwagę wcześniej poczynione uwagi w kwestii warunków formalnych skargi kasacyjnej, należy podkreślić, że zgodnie z ugruntowanymi poglądami prezentowanymi w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można skutecznie powoływać się na zarzut błędnego zastosowania lub niezastosowania prawa materialnego, o ile równocześnie nie zostaną także skutecznie zakwestionowane ustalenia faktyczne, na których oparto skarżone rozstrzygnięcie (wyrok NSA z 31 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 1171/12). Zwłaszcza w sytuacji, gdy jednocześnie nie zarzuca się błędu w wykładni przepisu prawa materialnego, mającego zastosowanie w sprawie. Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd pierwszej instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (por. wyroki NSA z: 29 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 2747/12; 6 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2327/11). Ocena zarzutu prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżąca uznaje za prawidłowy (por. wyroki NSA z: 6 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2328/11; 14 lutego 2013 r., sygn. akt II GSK 2173/11). Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu (por. wyrok NSA z 13 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2391/11). Naczelny Sąd Administracyjny zauważa także, że skarżąca kasacyjnie, zarzucając niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego posługuje się zwrotami: "poprzez przyjęcie, że skarżąca nie ma prawa do przyznania płatności"; "ma prawo do otrzymania płatności"; "przyjęcie iż skarżąca nie spełnia warunków przyznania wnioskowanej pomocy"; "przyjęcie, iż skarżąca podjęła działanie skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego"; "poprzez przyjęcie, iż skarżąca stworzyła sztuczne warunki w celu uzyskania korzyści, w sprzeczności z celami prawodawstwa rolnego". Analiza językowa tych sformułowań jednoznacznie wskazuje na to, że skarżąca w istocie kwestionuje w ten sposób ustalenia faktyczne, które wojewódzki sąd administracyjny przyjął za podstawę rozstrzygnięcia. Skoro zaś stan faktyczny w niniejszej sprawie nie został skutecznie podważony, to Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że okoliczności sprawy kształtują się w sposób, jak opisał je sąd pierwszej instancji. Z niego zaś wynika, że, wykorzystując różne podmioty, D.D. prowadził przy pomocy najbliższych współpracowników de facto jeden organizm gospodarczy, stanowiący jedno gospodarstwo rolne. W stanie sprawy istniały powiązania organizacyjne pomiędzy podmiotami przejawiające się w swobodnym i niezależnym od miejsca położenia działek, przenoszeniu posiadania działek rolnych, a ponadto istniały powiązania osobowe - poprzez osobę D.D., który we wszystkich podmiotach pełnił funkcję umożliwiającą sprawowanie kontroli nad tymi podmiotami – wspólnika spółki z o.o. i członka zarządu bądź pełnomocnika osoby fizycznej. Powoduje to, że mimo j wielości podmiotów, działalność rolnicza faktycznie prowadzona była przez tę samą osobę. W ocenie Sądu, szczegółowa analiza powiązań pomiędzy poszczególnymi podmiotami tj. skarżącą i pozostałymi producentami ubiegającymi się o płatności ze środków publicznych, łączące owe podmioty więzi osobowe i kapitałowe pozwalają na ustalenie zamierzonej koordynacji działań tych jednostek, polegających na zgłaszaniu gruntów do płatności, w celu uzyskania korzyści wynikających z uregulowań systemu wsparcia. Tym samym Sąd podzielił stanowisko organu, że poszczególne podmioty, w tym strona skarżąca, nie stanowiły odrębnych gospodarstw rolnych. W wyroku z 3 czerwca 2022 r., sygn. akt I GSK 2607/18 (LEX nr 3427594) – Naczelny Sąd Administracyjny skonstatował, że pojęcie sztucznego tworzenia warunków jest pojęciem nieostrym; jego znaczenie ustalić należy w toku wykładni na tle okoliczności konkretnego przypadku. Sztuczny to przymiotnik określający coś, co zostało wytworzone w sposób nienaturalny, w innym celu, niż nastąpiłoby w ramach normalnego porządku rzeczy. Sztuczny charakter czynności prawnych można przypisać takim czynnościom, których sens sprowadza się do wywołania określonego skutku, który nie wystąpiłby, gdyby obrót gospodarczy toczył się swobodnie i uczciwie. Kreowanie w ten sposób przesłanek uzyskania pomocy publicznej jest w świetle art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U.UE.L.1995.312.1, dalej: rozporządzenie nr 2988/95) niedopuszczalne. Stwierdzenie tego rodzaju nieprawidłowości prowadzić bowiem musi – jak stanowi ten przepis – o nieprzyznania lub wycofania już przyznanej korzyści. Dalej NSA zauważył, że z unormowaniem tym koresponduje art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Wbrew stanowisku przyjętemu przez Sąd pierwszej instancji, przepis ten nie odwołuje się do zamiaru kierunkowego wnioskodawcy, a więc nie stanowi o tym, by wyłącznym celem jego działania było uzyskanie nienależnej korzyści. Tak też ten przepis rozumiany jest w najnowszym orzecznictwie TSUE. Wprawdzie wcześniej TSUE zajmował bardziej liberalne dla beneficjentów pomocy stanowisko, bo przyjmował, że o sztucznym tworzeniu warunków w rozumieniu tego przepisu można mówić jedynie wówczas, gdy wyłącznym celem działania wnioskodawcy było uzyskanie nienależnej pomocy (zob. np. wyrok z 12 września 2013 r., nr C-434/12, ZOTSiS 2013/9/I-546 i cytowane tam orzecznictwo), jednak obecnie odstąpiono od tego poglądu. W wyroku z 7 kwietnia 2022 r., nr C-176/20 TSUE wyjaśnił, że ze sztucznymi warunkami w rozumieniu tego przepisu mamy do czynienia wówczas, gdy "z jednej strony z ogółu obiektywnych okoliczności wynika, że pomimo formalnego poszanowania warunków przewidzianych we właściwym uregulowaniu cel realizowany przez to uregulowanie nie został osiągnięty, a z drugiej strony wykazano wolę uzyskania korzyści wynikającej z uregulowania Unii poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych dla jej uzyskania", nie odwołując się już do wyłącznego celu działania wnioskodawcy. Wskazano także w uzasadnieniu tego orzeczenia, że art. 60 rozporządzenia 1306/2013 odpowiada zgodnie z jego brzmieniem co do zasady art. 29 rozporządzenia 1782/2003, dokonującemu kodyfikacji dotychczasowego orzecznictwa Trybunału, zgodnie z którym podmioty prawa nie mogą się w sposób oszukańczy lub stanowiący nadużycie powoływać się na przepisy prawa Unii. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę pogląd ten podziela, pozostaje on wszakże zgodny z literalnym brzmieniem art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Wskazać także należy, że zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej uprawnienia do płatności powinno się przydzielać osobie, która posiada uprawnienia decyzyjne, odnosi korzyści i ponosi ryzyko finansowe w odniesieniu do działalności rolniczej na gruntach, co do których wnioskuje o płatności – motyw 16 rozporządzenia delegowanego Komisji(UE) nr 639/2014 z 11 marca 2014 r. w sprawie uzupełnienia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz zmiany załącznika X do tego rozporządzenia. Powyższe rozważania w konsekwencji czynią bezzasadnym wniosek strony skarżącej, o skierowanie przez Naczelny Sąd Administracyjny pytań prejudycjalnych do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Przypomnieć w tym miejscu należy, że zgodnie art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (wersja skonsolidowana Dz.Urz. UE z 26 października 2012 r., C 326/01; dalej: TFUE), Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej jest właściwy do orzekania w trybie prejudycjalnym: a) o wykładni Traktatów; b) o ważności i wykładni aktów przyjętych przez instytucje, organy lub jednostki organizacyjne Unii. W przypadku, gdy pytanie z tym związane jest podniesione przed sądem jednego z Państw Członkowskich, sąd ten może, jeśli uzna, że decyzja w tej kwestii jest niezbędna do wydania wyroku, zwrócić się do Trybunału z wnioskiem o rozpatrzenie tego pytania. W przypadku, gdy takie pytanie jest podniesione w sprawie zawisłej przed sądem krajowym, którego orzeczenia nie podlegają zaskarżeniu według prawa wewnętrznego, sąd ten jest zobowiązany wnieść sprawę do Trybunału. Literalne brzmienie akapitu trzeciego przytoczonej regulacji wskazuje na bezwzględny obowiązek skierowania pytania prejudycjalnego do TS, gdy w postępowaniu strona występuje z takim wnioskiem. Interpretacja art. 267 akapit 2 i akapitu 3 TFUE prowadzi do wniosku, że sąd ostatniej instancji, przy podejmowaniu decyzji o potrzebie zadania pytania prejudycjalnego, dotyczącego wykładni prawa unijnego (wspólnotowego), dysponuje taką samą autonomią, jak sądy niższych instancji. Nie jest on zatem zobowiązany do zadania pytania, jeżeli uzna, że dana kwestia nie ma zasadniczego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Także w doktrynie podkreśla się, że TS w swojej interpretacji art. 267 TFUE uznał, iż intencją ustawodawcy unijnego było stworzenie możliwości bezpośredniej współpracy pomiędzy sądami krajowymi a Trybunałem Sprawiedliwości, w ramach której stronom postępowania nie przysługuje inicjatywa, a jedynie prawo przedstawienia swojego stanowiska. Wyklucza to wiążący skutek wniosku stron o zadanie pytania prejudycjalnego. Podkreślić należy, że to sąd krajowy, prowadzący postępowanie, samodzielnie podejmuje decyzję, czy orzeczenie dotyczące ważności lub wykładni prawa unijnego jest niezbędne dla rozstrzygnięcia sporu głównego. Nawet, więc sąd ostatniej instancji nie musi zwracać się do Trybunału, jeżeli orzeczenie prejudycjalne nie miałoby znaczenia dla sprawy. Ponadto od reguły określonej w art. 267 akapit 3 TFUE istnieją dwa zasadnicze wyjątki umożliwiające sądowi ostatniej instancji rezygnację z zadania pytania prejudycjalnego, pomimo występowania w danym postępowaniu zagadnienia prawnego z zakresu prawa unijnego. Zostały one sformułowane w orzecznictwie TS (ETS) w postaci tzw. doktryn acte clair oraz acte éclairé. Zgodnie z doktryną acte éclairé sąd, którego orzeczenia nie podlegają zaskarżeniu według prawa krajowego, nie jest zobowiązany do zwrócenia się z pytaniem do TS, jeżeli kwestia będąca przedmiotem wątpliwości została już wyjaśniona we wcześniejszym orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości. Z kolei według doktryny acte clair obowiązek zadania pytania prejudycjalnego przez sąd ostatniej instancji nie ma zastosowania w sytuacji, gdy prawidłowa wykładnia przepisu prawa europejskiego jest tak oczywista, że nie budzi żadnych racjonalnych wątpliwości (por. wyrok ETS w sprawie Costa v. E.N.E.L. z dnia 15 lipca 1964 r., 6/64; wyrok ETS w sprawie Rheinmühlen z dnia 16 stycznia 1974 r., 166/73; wyrok ETS w sprawie CILFIT z dnia 6 października 1982 r., 283/81, wyrok TS sprawie Adeneler i in. v. Ellinikos Organismos Galaktos (ELOG) z dnia 4 lipca 2006 r. C – 212/04). Skoro, na gruncie rozpoznawanej sprawy, kwestia interpretacji normy art. 60 rozporządzenia 1306/2013 nie budzi wątpliwości, zwłaszcza, przy braku zarzutu strony skarżącej, kwestionującego wykładnię dokonaną przez organy obu instancji i Sąd nie był zobowiązany do zadania pytania prejudycjalnego. Jeżeli chodzi o wniosek Fundacji G o dopuszczenie do udziału w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, to wskazać należy, iż nie zasługiwał na on na uwzględnienie, co znalazło odzwierciedlenie w postanowieniu wydanym na rozprawie. Stosownie do art. 33 § 2 p.p.s.a., udział w charakterze uczestnika w postępowaniu przed sądem administracyjnym może zgłosić organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4 powołanej ustawy, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. W myśl zaś art. 9 p.p.s.a., organizacja społeczna, w zakresie swojej działalności statutowej, może brać udział w postępowaniu w przypadkach określonych w niniejszej ustawie. Udział organizacji społecznej w postępowaniu sądowoadministracyjnym na mocy art. 33 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 9 p.p.s.a. ma charakter fakultatywny i jest zależny od uznania sądu. W szczególności, wniosek danej organizacji społecznej o dopuszczenie do udziału w postępowaniu może być przez sąd uwzględniony, jeżeli przemawia za tym interes społeczny (por. postanowienie NSA z 19 sierpnia 2004 r., sygn. akt OZ 340/04, ONSAiWSA 2004/3/52 oraz z 18 września 2023 r., sygn. akt II FSK 425/22 - CBOSA). Ten interes społeczny może polegać przede wszystkim na tym, że w realiach danej sprawy udział organizacji społecznej służy społecznej kontroli postępowania przed sądem administracyjnym (por. postanowienie składu 7 sędziów NSA z 28 września 2009 r., sygn. akt II GZ 55/09, ONSAiWSA 2010/2/23 oraz postanowienie NSA z 25 stycznia 2022 r., sygn. akt II OSK 1642/19 - CBOSA). Ponadto, oceniając zasadność wniosku o dopuszczenie danej organizacji do udziału w postępowaniu należy mieć na uwadze również zasadę szybkości postępowania (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 7 oraz art. 110 p.p.s.a., wyrok NSA z 9 stycznia 2024 r., sygn. akt II OSK 863/23). Przenosząc te ustalenia na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że nie tylko nie został spełniony warunek formalny dotyczący zakresu statutowej działalności Fundacji, ale też okoliczności podane we wniosku z 16 maja 2025 r. nie mogą być zakwalifikowane jako mieszczące się w ramach interesu społecznego (publicznego). Podstawy prawne działania fundacji reguluje ustawa z 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach (t.j. Dz.U. 2023 poz. 166). Według art. 1 tej ustawy fundacja może być ustanowiona dla realizacji zgodnych z podstawowymi interesami Rzeczypospolitej Polskiej celów społecznie lub gospodarczo użytecznych, w szczególności takich, jak: ochrona zdrowia, rozwój gospodarki i nauki, oświata i wychowanie, kultura i sztuka, opieka i pomoc społeczna, ochrona środowiska oraz opieka nad zabytkami. Zgodnie z art. 2 ust. 1 fundacje mogą ustanawiać osoby fizyczne niezależnie od ich obywatelstwa i miejsca zamieszkania bądź osoby prawne mające siedziby w Polsce lub za granicą. W oświadczeniu woli o ustanowieniu fundacji fundator powinien wskazać cel fundacji oraz składniki majątkowe przeznaczone na jego realizację (art. 3 ust. 2). Składnikami majątkowymi mogą być pieniądze, papiery wartościowe, a także oddane fundacji na własność rzeczy ruchome i nieruchomości (art. 3 ust. 3). W myśl art. 5 ust 1 ustawy fundator ustala statut fundacji, określający jej nazwę, siedzibę i majątek, cele, zasady, formy i zakres działalności fundacji, skład i organizację zarządu, sposób powoływania oraz obowiązki i uprawnienia tego organu i jego członków. Statutowa działalność fundacji musi mieć zatem swój konkretnie określony zakres, który będzie obejmował przedmiot danej sprawy sądowoadministracyjnej (por. wyrok NSA z 12 czerwca 2019r., sygn. akt II FSK 1994/17). Tym samym określona w statucie fundacji jej działalność, musi być sprecyzowana, tak aby dawała możliwość ustalenia, że wiąże się ściśle z przedmiotem sprawy, do udziału w której zamierza przystąpić na prawach strony (wyrok NSA z 22 kwietnia 2008r., II OSK 1499/06, LEX nr 490153). Każdy cel działania określony w statucie organizacji społecznej nadanym czy przyjętym zgodnie z obowiązującym prawem może uzasadniać wystąpienie z żądaniem dopuszczenia do postępowania sądowego, jeżeli przedmiot postępowania wkracza w zakres działań organizacji społecznej czy to ze względu na czynności postępowania, czy też ze względu na jego wynik (postanowienie NSA z 30 sierpnia 2011r., I OZ 609/11, LEX nr 1068622). Należy stwierdzić, że celem Fundacji G z siedzibą w Warszawie jest propagowanie idei ochrony środowiska oraz podejmowanie, organizowanie i wspieranie działań na rzecz ochrony środowiska naturalnego, ekologii, ochrony zwierząt, ochrony dziedzictwa przyrodniczego, w tym promocja i rozwój technologii z zakresu ochrony środowiska, jak również wspieranie osób fizycznych oraz prawnych w ramach prowadzonych działalności gospodarczej lub rolniczej, w tym wspieranie tychże podmiotów w zakresie zielonej transformacji. Fundacja przywołując § 2 ust. 5 statutu wskazała, że w ramach realizacji jej celów statutowych może inicjować postępowania i przystępować do postępowań toczących się przed organami wymiaru sprawiedliwości oraz organami administracji publicznej w charakterze organizacji społecznej w sposób i na zasadach określonych w obowiązujących przepisach prawa. Wskazała również, że zgodnie z § 2 ust. 2 pkt. m) statutu realizuje swoje cele poprzez wsparcie prawne w zakresie postępowań sądowych, administracyjnych, karnych oraz cywilnych. Skoro działanie Fundacji dotyczy propagowania idei ochrony środowiska oraz podejmowania, organizowania i wspierania działań na rzecz ochrony środowiska naturalnego, ekologii, ochrony zwierząt, ochrony dziedzictwa przyrodniczego jak również wspierania osób fizycznych oraz prawnych w ramach prowadzonych działalności gospodarczej lub rolniczej, to wszelkie formy jej działalności muszą mieścić się w granicach jej celu. Tym samym w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego żaden z celów statutowych Fundacji nie przekłada się na konkretne postępowanie w sprawie odmowy przyznania płatności z uwagi na stworzenie przez stronę sztucznych warunków w celu otrzymania korzyści niezgodnych z celami pomocy finansowej przyznawanej w ramach wnioskowanej płatności. Dotyczy to również wsparcia prawnego w zakresie postępowań sądowych, administracyjnych, karnych oraz cywilnych. Fundacja uzasadniając wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu zaznaczyła też, że biorąc pod uwagę zakres jej działalności oraz nieprawidłowości w dzianiach Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, które analizowane są przez Rzecznika Praw Obywatelskich, zasadnym jest dopuszczenie jej do udziału w niniejszym postępowaniu, biorąc pod uwagę konieczność społecznej kontroli zapadłych w niniejszej sprawie rozstrzygnięć. Wobec tego, że jak wcześniej wskazano, udział organizacji społecznej w postępowaniu sądowoadministracyjnym na mocy art. 33 § 2 w zw. z art. 9 p.p.s.a. ma charakter fakultatywny i jest zależny od uznania sądu, to w tym kontekście istotne jest w szczególności to, czy dana sprawa ma charakter precedensowy, dotyczy większej grupy obywateli lub budzi duże zainteresowanie społeczne lub medialne. W tym zakresie wskazać należy, że obrona interesów skarżącej przed sądem administracyjnym nie może być uznana za realizację interesu publicznego, ale za realizację interesu indywidualnego. Również wola przedstawienia stanowiska Fundacji w tej sprawie nie determinuje interesu społecznego, tym bardziej, że skarżąca korzysta z profesjonalnej pomocy prawnej. Ponadto w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego niniejsza sprawa nie jest sprawą precedensową, lecz jedną z wielu spraw toczących się na podstawie takiego samego lub zbliżonego stanu faktycznego i tego samego stanu prawnego. W tej sytuacji, jak również z uwagi na nakaz szybkiego załatwienia sprawy, wynikający z art. 7 p.p.s.a. statuujący zasadę szybkości postępowania sądowoadministracyjnego, która ma swoje odniesienie zarówno w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, jak też w art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie 4 listopada 1950 r. (Dz.U. 1993 Nr 61, poz. 284 ze zm.), wniosek Fundacji G nie mógł zostać uwzględniony. Odnosząc się do wniosków dowodowych skarżącej należy zauważyć, że zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym sprawę podziela pogląd wyrażony przez NSA w wyroku z 30 stycznia 2025 r., sygn. akt I GSK 1200/21, że w aktualnym stanie prawnym sąd administracyjny – co do zasady – ani nie orzeka merytorycznie ani też nie prowadzi własnego postępowania dowodowego. Czynności postępowania wyjaśniającego muszą się zatem w zasadzie zakończyć przed wydaniem zaskarżonej do sądu decyzji. Wynikające z przepisu art. 106 § 3 p.p.s.a. uprawnienie do przeprowadzenia dowodów uzupełniających ma charakter odstępstwa od wspomnianych zasad. Nie można też przyjąć, że przepis ten ustanawia jakikolwiek obowiązek, bowiem po pierwsze ustawodawca posłużył się czasownikiem modalnym "może", przyznając sądowi swobodę oceny zasadności takiego działania. Po drugie sąd dysponuje zmultiplikowanym luzem decyzyjnym w tej kwestii, skoro potrzeba przeprowadzenia dowodu uwarunkowana jest stanem niezbędności do wyjaśnienia istotnych wątpliwości sądu i brakiem przeszkody w postaci nadmiernego przedłużenia postępowania. Wszystkie cztery wspomniane czynniki: niezbędność do wyjaśnienia, wystąpienie wątpliwości, ich istotność i brak nadmierności przedłużenia procesu mają charakter ocenny i podlegają rozważeniu przez sąd na podstawie okoliczności danej sprawy oraz charakteru dowodów, które miałyby zostać ewentualnie przeprowadzone. Wobec tego wprawdzie przeprowadzenie dodatkowych dowodów może nastąpić także z urzędu, ale nie można przyjąć, że sąd obciążony jest obowiązkiem w tym zakresie (zob. na ten temat także wyrok NSA z 12 maja 2006 r., I OSK 1124/05, LEX nr 236481, wyrok NSA z 26 czerwca 2024 r., III FSK 1298/22, LEX nr 3759969). W rezultacie sąd administracyjny nie może wbrew materiałom zgromadzonym w aktach postępowania administracyjnego oraz odmiennie niż wynika to z treści zaskarżonej decyzji, dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy. Przyjęcie takiego rozumienia art. 106 § 3 p.p.s.a., które pozwalałoby na przeprowadzanie dowodów nieprzedłożonych przez stronę w toku postępowania przed organami administracji, kłóciłoby się z podstawowymi założeniami dotyczącymi funkcjonowania administracji publicznej i kontroli sądowoadministracyjnej (por. wyroki NSA z dnia: 27 lutego 2019 r., sygn. akt I OSK 699/17; z dnia 24 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 441/08; z dnia 16 kwietnia 2019 r., sygn. akt II FSK 1507/17; z dnia 25 lipca 2019 r., sygn. akt II FSK 2458/17; z dnia 27 czerwca 2019 r., sygn. akt I FSK 467/19; z dnia 19 czerwca 2018 r., sygn. akt I FSK 2078/14, publ.: CBOSA; A. Hanusz, Dowód z dokumentu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Państwo i Prawo 2009, nr 2, str. 42-54). Wobec powyższego skargę kasacyjną, jako niezasadną, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. i w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) i pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.).