I GSK 1683/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Michał Kowalski (spr.) Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc Sędzia del. WSA Jacek Boratyn po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A Sp. z o.o. w Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 maja 2024 r. sygn. akt VI SA/Wa 3563/23 w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. w Z. na decyzję Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 6 kwietnia 2023 r. nr DGK-WP.771.14.2.2023.MH w przedmiocie rozłożenia na raty opłaty podwyższonej za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A Sp. z o.o. w Z. na rzecz Ministra Klimatu i Środowiska 4050 (słownie: cztery tysiące pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 maja 2024 r., sygn. akt VI SA/Wa 3563/23 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie: Dz. U. 2026 poz. 143, dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę A Sp. z o.o. z siedzibą w Z. na decyzję Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 6 kwietnia 2023 r. nr DGK-WP.771.14.2.2023.MH w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległej opłaty podwyższonej za wydobywanie piasku bez wymaganej prawem koncesji. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Minister Klimatu i Środowiska zaskarżoną decyzją z dnia 6 kwietnia 2023 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., zwanej dalej: k.p.a.) po ponownym rozpatrzeniu sprawy w wyniku odwołania skarżącej utrzymał w mocy decyzję Prezesa Zarządu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej z dnia 10 lutego 2023 r., którą organ ten na podstawie art. 67b § 1 pkt 2 w związku z art 67a § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm.) i art. 142 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. – Prawo geologiczne i górnicze (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 1072 ze zm.) odmówił rozłożenia na raty opłaty podwyższonej ustalonej decyzją Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w Rybniku z 30 czerwca 2017 r., w części należnej Narodowemu Funduszowi Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej to jest w kwocie 191 137,20 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając zaskarżonym wyrokiem skargę stwierdził, że analiza akt sprawy, a także uzasadnienia zaskarżonej decyzji i argumentów skargi wskazują na to, że skarżąca skutecznie nie wykazała, by w jej przypadku zaistniały okoliczności, które uzasadniałyby zastosowanie ulgi, o jaką wnosiła. Podkreślił, że ustawodawca pozostawił uznaniu organu podatkowego ustalenie istnienia lub nieistnienia w konkretnej sprawie szczególnych okoliczności uzasadniających zastosowanie instytucji odroczenia lub rozłożenia na raty zaległości podatkowej. W ocenie Sądu, organy w tej sprawie prawidłowo oceniły i w sposób uprawniony przyjęły, że jej okoliczności, zgromadzony materiał dowodowy, w szczególności zaś dokumenty złożone przez skarżącą, wskazują, że mimo przejściowych trudności finansowych, jakie skarżąca miała w latach 2021 - 2022 w chwili obecnej posiada ustabilizowaną sytuację finansową, uzyskiwane przychody wskazują na rentowność spółki, a jednocześnie brak jest okoliczności wskazujących na zagrożenie upadłością, czy utratę zysków. Wykazała to sama skarżąca w dokumencie złożonym do sprawy, tj. Formularzu informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis, że takie zagrożenia nie istnieją. W skardze kasacyjnej zaskarżono powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisu art. 67b § 1 pkt 2 w związku z art. 67a § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 - dalej zwaną Ordynacją podatkową) w związku z art. 145 § 1 pkt 1 pkt a i c p.p.s.a. poprzez dowolną ocenę, że w sprawie nie zachodzi ważny interes strony, w szczególności poprzez przyjęcie, że strona posiada zdolność finansową do jednorazowej spłaty opłaty podwyższonej wraz z odsetkami, ewentualnie może pozyskać środki finansowe do uiszczenia opłaty podwyższonej wraz z odsetkami, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Strona przeciwna w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionej podstawy. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 40). Przystępując do rozważań na tle zarzutów kasacyjnych oraz ich uzasadnienia należy wskazać, że istota sprawy sprowadza się do oceny prawidłowości stanowiska zawartego w zaskarżonym wyroku zgodnie z którym na gruncie rozpatrywanej sprawy prawidłowo oceniono brak przesłanek do odmowy rozłożenia na raty zaległej opłaty podwyższonej za wydobywanie piasku bez wymaganej prawem koncesji. Odnosząc się merytorycznie do tej kwestii należy wskazać, że okoliczności rozpatrywanej sprawy oraz zgromadzony w niej materiał dowodowy wskazują, że pomimo przejściowych trudności finansowych skarżącej kasacyjnie w latach 2021-2022, obecnie posiada ona ustabilizowaną sytuację finansową, uzyskiwane przychody wskazują na rentowność spółki, a jednocześnie brak jest okoliczności wskazujących na zagrożenie upadłością czy utratę zysków. Skarżąca trudni się głównie najmem pomieszczeń magazynowych, a wskazała jako główną przyczynę swoich problemów finansowych utratę dwóch najemców jednej z posiadanych hal. Nie można jednak tracić z pola widzenia, że ryzyko prowadzenia działalności gospodarczej co do zasady obciąża przedsiębiorcę i nie powinno być przenoszone na Skarb Państwa, a mając na uwadze obecną sytuację finansową skarżącej prawidłowo nie stwierdzono zaistnienia w rozpatrywanej sprawie przesłanek uzasadniających udzielenia ulgi. W sprawie nie występują także przesłanki interesu publicznego. Sytuacja objęta przedmiotem postępowania nie zaistniałaby, gdyby nie działanie samej skarżącej kasacyjnie, która podjęła się świadomie działalności polegającej na wydobywaniu kopaliny bez wymaganej prawem koncesji. Spółka, jako profesjonalista posiadający stałą obsługę prawną, nie powinna mieć problemu z ustaleniem, że takie działanie jest bezprawne i może skutkować nałożeniem dotkliwej opłaty podwyższonej, stanowiącej 40-krotność zwykłej opłaty eksploatacyjnej za wydobytą kopalinę. Przy czym należy pamiętać, że opłata podwyższona ma za zadanie wyrównać stratę poniesioną przez Skarb Państwa w wyniku bezprawnego działania podmiotu oraz ma pełnić funkcję sankcji która powinna być dla podmiotu dotkliwa by osiągnąć dwa podstawowe skutki każdej sankcji: ukarać podmiot za działanie bez poszanowania obowiązującego porządku prawnego i zniechęcić go do podobnych zachowań w przyszłości. Ulga podatkowa ma stanowić wyjątek od reguły ponoszenia opłat i podatków w terminie i wysokości określonej przepisami prawa. Stanowisko to należy rozumieć w ten sposób, że organ podatkowy, mimo braku okoliczności nadzwyczajnych czy losowych w sprawie, i tak ma obowiązek zbadać czy interes podatnika jest ważny w ujęciu obiektywnym, tj. czy sytuacja podatnika jest na tyle poważna, że nie jest on według obiektywnych kryteriów w stanie ponieść nałożonych na niego opłat czy podatków oraz dlaczego nie może ich ponieść. Na gruncie niniejszej sprawy żadna z przytoczonych przez skarżącą okoliczności nie przemawia za udzieleniem jej ulgi, w sprawie zaś nie występują przesłanki ani ważnego interesu podatnika ani interesu publicznego, co zostało prawidłowo ocenione w zaskarżonym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Sąd I instancji dokonał prawidłowej kontroli postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organy oraz prawidłowości wydanej przez organy decyzji w sprawie odmowy rozłożenia na raty zaległej opłaty podwyższonej za wydobywanie piasku bez wymaganej prawem koncesji. W okolicznościach rozpatrywanej sprawy trudno uznać, że opłata podwyższona jest następstwem okoliczności, na które skarżąca niemiała wpływu i które zaszły na skutek nieprzewidzianych czy nadzwyczajnych zdarzeń. Zasada sprawiedliwości społecznej i równości wobec prawa wymaga by przedsiębiorca odpowiadał za nietrafione decyzje w prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej i ponosił ryzyko z tym związane oraz nie przerzucał konsekwencji swoich błędnych decyzji na Skarb Państwa i innych obywateli rzetelnie rozliczających się z budżetem państwa. Stąd za chybiony należało uznać zarzut naruszenia art. 67b § 1 pkt 2 w związku z art. 67a § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej w związku z art. 145 § 1 pkt 1 pkt a i c p.p.s.a. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną Strony jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, po uprzednim rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie art. 182 § 2 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 6 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).