I GSK 150/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia NSA Piotr Piszczek (spr.) po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej AB od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 30 sierpnia 2022 r. sygn. akt I SA/Rz 112/22 w sprawie ze skarg AB na decyzje Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie z dnia 26 listopada 2021 r. nr 9009-2021-79 z dnia 29 listopada 2021 r. nr 9009-2021-80 w przedmiocie płatności rolnych oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie (dalej: WSA, Sąd I instancji) wyrokiem z 30 sierpnia 2022 r., sygn. akt I SA/Rz 112/22 oddalił skargę A.B. (dalej: strona, rolnik, skarżący) na decyzję Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie (dalej: Dyrektor ARiMR, organ) z 26 listopada 2021 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych (PROW 2014–2020), a także z 29 listopada 2021 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Skargę kasacyjną – stosownie do treści art. 173 § 1, art. 175 § 1, art. 176 i art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2022.329 ze zm., dalej p.p.s.a.) – wniósł rolnik, a zaskarżając wyrok w całości zażądał jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, a także zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucono "naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wydanie zaskarżonego wyroku, tj. art. 18 ust. 4 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i art. 20 ust. 4 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w Ramach Programu Obszarów Wiejskich na lata 2014 -2020 - poprzez jego błędne zastosowanie i stwierdzenie, że w dacie 31 maja 2017 r. skarżący nie posiadał tytułu prawnego do działek zgłoszonych we wnioskach, w sytuacji, gdy skuteczność złożonego przez Agencję Nieruchomości Rolnych rozwiązania umowy dzierżawy nr A1816P013/0/00192/94 z 31 sierpnia 1994 r. jest sporna i do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd Rejonowy w Ropczycach, skarżący posiada tytuł prawny do użytkowania działek oznaczonych numerami 582/3, 585/1, 2155/1, 2155/2, 2155/3". W motywach wskazano argumenty przemawiające za uwzględnieniem wniesionego środka odwoławczego. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie i wydanie orzeczenia o kosztach postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. (por. wyroki NSA: z 25 listopada 2016 r., sygn. akt I FSK 1376/16; z 17 stycznia 2017 r., sygn. akt I GSK 1294/16; z 8 lutego 2017 r., sygn. akt I GSK 1371/16; z 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt I GSK 91/17; z 27 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 1869/17; baza orzeczeń nsa.gov.pl). Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej, albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji, mimo nieprawidłowego uzasadnienia. Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. dotyczy naruszenia przepisów postępowania, ale tylko takiego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W pierwszej kolejności dostrzec wypada – o czym świadczy treść zarzutu, a także uzasadnienie skargi kasacyjnej – że skarżący neguje ustalenia faktyczne wskazując, że błędnie "Sąd podzielił stanowisko organu I jak i II instancji, że skarżący na dzień 31 maja 2017 r. nie posiadał tytułu prawnego do użytkowania działek objętych złożonymi wnioskami...", a dalej dodał, że rozwiązanie "umowy jest sporne, albowiem przed SO w Rzeszowie ma zostać rozpoznana apelacja dotycząca wydania przedmiotowych nieruchomości. Podczas tego postępowania Sąd ma obowiązek zbadania skuteczności rozwiązania umowy dzierżawy." Kwestie te nie mogą być negowane w trybie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Warto jednak wskazać, że SO w Rzeszowie wyrokiem z 25 października 2022 r., sygn. akt V Ca 1048/21 oddalił apelację A.B. i E.B. od wyroku SR w Ropczycach z 29 lipca 2021 r., sygn. akt IC 141/17, co oznacza, że rozwiązanie umowy dzierżawy było zgodne z prawem, a więc ustalenia faktyczne poczynione przez organy obu instancji, a także Sądu I instancji były prawidłowe. Powyższe orzeczenia załączono – z inicjatywy NSA – do akt sądowych. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut mający oparcie w treści art. 174 pkt 1 p.p.s.a., albowiem autor skargi kasacyjnej przywołuje w zarzucie dwa przepisy, a jednocześnie wskazuje, że naruszenie przepisów prawa materialnego nastąpiło "poprzez jego błędne zastosowanie". Naczelny Sąd Administracyjny – nawet z uwzględnieniem treści uzasadnienia – nie jest w stanie określić, który przepis stanowi podstawę tak sformułowanego zarzutu, a na dodatek – wbrew art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. – nie uzasadniono treści stawianego zarzutu, wskazując jak winny być prawidłowo zastosowane (całkowity brak takiego odniesienia). Mając powyższe na względzie – stosownie do art. 184 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.