I GSK 149/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc Sędzia NSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędzia del. WSA Paweł Janusz Lewkowicz Protokolant asystent sędziego Izabela Kołodziejczyk po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2021 r. sygn. akt V SA/Wa 139/21 w sprawie ze skargi K. A. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 30 czerwca 2020 r. nr 210000/71/227963/2020/ZPWWO w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I Instancji) wyrokiem z 20 kwietnia 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 139/21, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.), po rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym oddalił skargę K. A. (dalej: skarżąca) na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 30 czerwca 2020 r., nr 210000/71/227963/2020/ZPWWO, w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wniosku o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek. Treść uzasadnienia tego wyroku oraz innych przywołanych w niniejszym orzeczeniu dostępna jest w serwisie internetowym CBOSA (orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wynika ze stanu sprawy przyjętego za podstawę orzekania przez Sąd I instancji, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z 30 czerwca 2020 r. umorzył postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku skarżącej z 6 kwietnia 2020 r. o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za okres marzec – maj 2020 r. Organ ustalił, że za marzec 2020 r. skarżąca złożyła "zerową" deklarację rozliczeniową i nie złożyła dokumentów rozliczeniowych za kwiecień i maj 2020 r., wobec czego utworzyły się "zerowe" dokumenty systemowe. W tej sytuacji organ uznał, że postępowanie jest bezprzedmiotowe z powodu braku należności z tytułu składek za okres marzec – maj 2020 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 105 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) w związku z art. 31zo ust. 2 i ust. 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020, poz. 374 z późn. zm., dalej: ustawa o COVID-19) Oddalając skargę Sąd I instancji wskazał, że w rozpoznawanej sprawie organ prawidłowo uznał, iż wystąpiła przesłanka bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego, wobec ustalenia nieistnienia w sposób oczywisty podstaw faktycznych do orzekania, a mianowicie braku w dacie wydawania zaskarżonej decyzji należności o umorzenie których skarżąca wnosi. Zgodnie art. 31zq ust. 4 ustawy o COVID-19, zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, znane na dzień rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek. W tej sprawie nie budzi bowiem wątpliwości, że w momencie rozpoznania wniosku skarżącej, tj. 30 czerwca 2020 r., w systemie informatycznym ZUS znajdowały się deklaracje rozliczeniowe skarżącej za miesiące: marzec 2020 r., kwiecień 2020 r. i maj 2020 r., w których nie zadeklarowano kwoty należnych składek. Sąd I instancji stwierdził, że skarżąca sama doprowadziła do tej sytuacji składając 20 kwietnia 2020 r. korektę deklaracji rozliczeniowej za marzec 2020 r., wygenerowanej wcześniej automatycznie w systemie ZUS z wykazaną kwotą należnych składek, i podając w skorygowanej deklaracji zerowe kwoty należnych składek. Ponieważ skarżąca korzystała ze zwolnienia z obowiązku składania dokumentów rozliczeniowych, deklaracje za kwiecień i maj 2020 r. zostały sklonowane w systemie informatycznym ZUS w oparciu o skorygowaną deklarację za marzec 2020 r., a więc ze wskazaniem zerowej kwoty należnych składek. Korekty dokumentów rozliczeniowych za te miesiące, z podaniem kwoty należnych składek, zostały złożone przez skarżącą dopiero 20 lipca 2020 r., a więc już po wydaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. W skardze kasacyjnej skarżąca na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi postawiła następujące zarzuty: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 3Izo ust. 2 i ust 4 ustawy o COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych poprzez ich błędną wykładnię prowadzącą do uznania, że przepisy te nie znajdują zastosowania w stosunku do skarżącej; 2. naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: a. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. art. 105 § 1 k.p.a. oraz art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 lipca 2020 r. o zmianie ustawy o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1423; dalej: ustawa o delegowaniu) poprzez ich błędne zastosowanie i przyjęcie, że postępowanie w sprawie skarżącej było bezprzedmiotowe w rozumieniu tych przepisów; b. art. 133 § 1 p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a i 80 k.p.a. poprzez oddalenie skargi, pomimo że organy administracji naruszyły wskazane przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, zaś sąd wydał wyrok bez uwzględnienia wszystkich okoliczności sprawy, które były znane sądowi w dacie orzekania; c. art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 z późn. zm.) w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, pomimo że zaskarżona decyzja administracyjna narusza interes prawny i uprawnienia skarżącej, a tym samym wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie odpowiada zasadom słuszności i sprawiedliwości społecznej. W uzasadnieniu podano argumenty na poparcie zarzutów postawionych w petitum wniesionego środka zaskarżenia. Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi a także o zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Odpowiedź organu na skargę kasacyjną została zwrócona w związku z niespełnieniem wymagań określonych w art. 66 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy podkreślić, że w ramach kontroli sądowoadministracyjnej badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury. Zgodnie art. 31zq ust. 4 ustawy o COVID-19, zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, znane na dzień rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek. Warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek było przesłanie dokumentów rozliczeniowych nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 roku. Ubezpieczona za marzec 2020 roku złożyła zerową deklaracje rozliczeniową. Z uwagi na powyższe oraz okoliczność, iż ubezpieczona za miesiące kwiecień-maj 2020 roku nie złożyła dokumentów rozliczeniowych, tworzyły się za te miesiące systemowe dokumenty "zerowe". W momencie rozpoznania wniosku skarżącej, tj. 30 czerwca 2020 r., w systemie informatycznym ZUS znajdowały się deklaracje rozliczeniowe skarżącej za miesiące: marzec 2020 r., kwiecień 2020 r. i maj 2020 r., w których nie zadeklarowano kwoty należnych składek, a więc innymi słowy nie było kwoty składek, którą ewentualnie organ mógłby umorzyć. Art. 105 k.p.a. stanowi, że decyzję o umorzeniu postępowania w całości albo części wydaje organ administracji publicznej, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części. W rozpatrywanej sprawie Sąd I instancji prawidłowo zatem uczynił akceptując stanowisko organu, że wystąpiła przesłanka bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego a to wobec ustalenia nieistnienia w sposób oczywisty podstaw faktycznych do orzekania, a mianowicie braku w dacie wydawania zaskarżonej decyzji należności o umorzenie których skarżąca wnosi. Zgodnie art. 31zq ust. 4 ustawy o COVID-19, zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, znane na dzień rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek. Nietrafny jest również zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia art.10 ust. 1 i 2 ustawy o delegowaniu. Przepis ten bowiem wszedł w życie dopiero 20 września 2020 r., a więc nie miał zastosowania w niniejszej sprawie (decyzja została wydana 30 czerwca 2020 r.). Nie mogą też prowadzić do uwzględnienia skargi kasacyjnej argumenty natury słusznościowej czy celowościowej, na które powołuje się skarżąca kasacyjnie. Decyzja organu jest zgodna z prawem, co Sąd I instancji zasadnie potwierdził oddalając skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.