I GSK 1477/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Michał Kowalski Sędzia NSA Joanna Wegner Sędzia del. WSA Grzegorz Dudar (spr.) Protokolant asystent sędziego Katarzyna Domańska po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 stycznia 2023 r. sygn. akt V SA/Wa 766/22 w sprawie ze skargi K. P. na postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia 23 lutego 2022 r. nr DRP.WPAI.411.1681.2022.TGR w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 stycznia 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 766/22 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie: Dz. U. 2024 poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę K. P. (dalej powoływany także jako skarżący) na postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej powoływany także jako Prezes PFRON, organ) z dnia 23 lutego 2022 r. nr DRP.WPAI.411.1681.2022.TGR w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Skarżący nie złożył w terminie przewidzianym w § 4 ust. 1 oraz ust. 4 rozporządzenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 23 grudnia 2020 r. w sprawie miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (Dz.U. 2021 r. poz. 1), zwanego dalej: "rozporządzeniem w sprawie dofinansowania" tj. do 25 dnia miesiąca następującego po miesiącu, którego wniosek dotyczy, wniosków o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (Wn-D) za okres od lipca do września 2021 r. Pismem z dnia 29 października 2021 r. skarżący przekazał do Funduszu wnioski Wn-D za okres od lipca do września 2021 r. jednocześnie wnosząc o przywrócenie terminu na złożenie dokumentu Wn-D za okres od lipca do września 2021 r. wyjaśniając, iż: "W związku z nadzwyczajną sytuacją, związaną z epidemią wirusa SARS-CoV-2, ze względu na ograniczenia wynikające z wprowadzonego stanu zagrożenia epidemicznego i stanu epidemii, w tym konieczność pozostawiania w domu z obawy o zdrowie własne i innych osób, złożyłem powyższe wnioski z uchybieniem terminów na ich złożenie. W związku z powyższym oraz informacjami podanymi na oficjalnej stronie internetowej PFRON proszę o przywrócenie każdego z terminów na złożenie odpowiednich wniosków." Postanowieniem z dnia 14 grudnia 2021 r. Prezes PFRON odmówił stronie przywrócenia terminu do złożenia wniosków o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (Wn-D) za okres od lipca do września 2021 r. W wyniku rozpoznania wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, postanowieniem z dnia 23 lutego 2022 r. Prezes PFRON utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Prezes PFRON podniósł, iż w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego analiza zgromadzonej dokumentacji wykazała, że strona występując z wnioskiem o przywrócenie terminu na złożenie dokumentów Wn-D za okres od lipca do września 2021 r. nie spełniła przesłanek zawartych w art. 58 § 1 k.p.a. warunkujących jego przywrócenie. Strona nie uprawdopodobniła, że powstałe opóźnienie w przekazaniu przedmiotowych wniosków Wn-D nastąpiło bez jej winy. Organ stwierdził, iż strona mając świadomość panującej epidemii, która może mieć wpływ na terminowe przekazanie wniosków oraz faktu, iż termin do złożenia wniosku Wn-D za lipiec 2021 r. był do dnia 25 sierpnia 2021 r., wniosku Wn-D za sierpień 2021 r. do dnia do 27 września 2021 r., natomiast wniosku Wn-D za wrzesień 2021 r. do dnia 25 października 2021 r. powinna zachować należytą staranność przy złożeniu ww. wniosków do Funduszu. Zdaniem Prezesa PFRON strona nie uprawdopodobniła ani nie wskazała jakichkolwiek działań w celu wysłania dokumentów za poszczególne okresy sprawozdawcze, pomimo posiadanej od lipca 2021 r. wiedzy na temat składania wniosków Wn-D do PFRON-u. Organ, odnosząc się do argumentów strony dotyczących komunikatu na stronie internetowej Funduszu wyjaśnił, iż okoliczność ta sama w sobie nie stanowiła bowiem przeszkody do terminowego nadania wniosków, albowiem od czasu ogłoszenia stanu epidemii w Polsce, jak również od czasu zamieszczenia na stronie Funduszu przedmiotowego komunikatu obostrzenia dotyczące ograniczeń wywołanych rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 zmieniały się wielokrotnie, a sam komunikat ma wartość archiwalną i dotyczy sytuacji z czasu początku pandemii na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Stan epidemii nie stanowi siły wyższej, która zaistniała nagle, uniemożliwiając w sposób niekontrolowany dochowanie należytej staranności w dokonaniu czynności. Podniósł, iż jedynie nagłe nadzwyczajne zdarzenie całkowicie uniemożliwiające podmiotowi procesowemu dokonanie czynności może uzasadniać przywrócenie terminu. Zaznaczył, iż sytuacja epidemiologiczna w kraju występująca w okresie biegu terminu do złożenia ww. wniosków nie wiązała się z żadnymi obostrzeniami w zakresie przemieszczania się osób, czy też ograniczenia działalności instytucji, ewentualnie związanych z doręczeniem czy przesłaniem dokumentów do Funduszu. Wskazanym na wstępie wyrokiem, sąd pierwszej instancji oddalając skargę skarżącego uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Wskazując na treść art. 58 § 1 – 3 k.p.a. regulującego instytucję przywrócenia terminu stwierdził, że w sprawie sporna jest wyłącznie kwestia winy skarżącego w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o wypłatę dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (Wn-D) za lipiec – wrzesień 2021 r. WSA w Warszawie podkreślił, że zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem orzecznictwa, brak winy wiąże się z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Jedynie bowiem gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, można mówić o braku winy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W konsekwencji, brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, przy zastosowaniu obiektywnego miernika staranności, jakiej należy wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. W ocenie sądu pierwszej instancji, stanowisko organu co do tego, że skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminowi, co do zasady zasługiwało na akceptację. Należy bowiem zgodzić się, że stan epidemii jaki w tym czasie istniał na terenie Polski sam w sobie nie uzasadnia przywrócenia terminu. Wszystkie instytucje państwowe, inne organy i podmioty gospodarcze funkcjonowały właściwie normalnie (z zachowaniem reżimu sanitarnego). Istniejące ograniczenia związane z przestrzeganiem zasad sanitarnych nie wpływały w znaczącym stopniu na funkcjonowanie Państwa. Skarżący powołuje się na komunikat ze strony internetowej PFRON z 24 marca 2020 r., a więc z początku wprowadzenia stanu epidemii, gdy rzeczywiście urzędy, poczty i inne instytucje były zamknięte. Do 25 sierpnia 2021 r. (końcowa data złożenia wniosku za lipiec) sytuacja zmieniła się całkowicie i nie można oceniać stanu pandemii jako siły wyższej, która zawiesza bieg wszystkich terminów. Każda sprawa musi być rozpatrywana indywidualnie i należy wskazać te indywidualne powody, które usprawiedliwiają uchybienie terminu. Na marginesie należy zauważyć, że skarżący nie wyjaśnił dlaczego było możliwe wysłanie wniosków w dniu 29 października było możliwe, a wcześniej nie. Liczba zachorowań na COVID-19 była w tym czasie wyższa niż w miesiącach wcześniejszych. W realiach sprawy niniejszej oznacza to, że skarżący w dobrze pojętej trosce o swoje prawa winien dokonać aktów staranności – upewnić się czy komunikat umieszczony 24 marca 2020 r. zachowuje aktualność w sierpniu 2021 r. , zwłaszcza że musiał zdawać sobie sprawę ze zmian jakie zaszły w funkcjonowaniu instytucji państwowych od tamtego okresu. Sąd pierwszej instancji uznał, że wbrew twierdzeniom skarżącego organ nie naruszył art. 8, art. 9, art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. i art. 10 k.p.a. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący, zaskarżając go w całości. A. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to: 1. art. 133 § 1 p.p.s.a. oraz art. 106 § 4 p.p.s.a. i art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z § 1 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 roku w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. z 2022 r. poz. 340) polegające na niewzięciu pod uwagę przy wydawaniu wyroku wszystkich okoliczności wynikających z akt sprawy oraz dokonaniu wybiórczej oceny materiału dowodowego i pominięciu okoliczności znanej Sądowi z urzędu poprzez: a) nieuwzględnienie przy analizie materiału dowodowego pisma skarżącego z dnia 6 grudnia 2021 roku i pominięcie, że skarżący w tym piśmie odpowiedział na zawiadomienie organu z dnia 24 listopada 2021 roku i szczegółowo opisał przyczyny uchybienia terminowi oraz przyczyny zastosowania się przez skarżącego do komunikatu PERON umieszczonego w Biuletynie Informacji Publicznej, który widnieje jako aktualny do dnia dzisiejszego, b) pominięcie, że w chwili składania wniosku tj. 29 października 2021 roku oraz w dniu zakończenia postępowania przed Prezesem PERON (postanowienie z dnia 23 lutego 2022 roku) na terytorium RP był ustanowiony stan epidemii zgodnie z § 1 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 roku w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. z 2022 r. poz. 340) oraz określone zakazy zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 6 maja 2021 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. 2021 poz. 861 z zm.), co było okolicznością znaną Sądowi z urzędu, c) brak rozstrzygnięcia wniosku dowodowego skarżącego z pkt III skargi i niewzięcie pod uwagę treści komunikatu organu na stronie https://www.pfron.org.pl/aktualnosci/szczegoly-aktualnosci/news/wnioski-wn-d-wn-u-g-i-wn-u-a-stan-zagrozenia-epidemicznego-i-stan-epidemii/, d) pominięcie, że komunikat organu na stronie https://www.pfron.org.pl/aktualnosci/szczegoly-aktualnosci/news/wnioski-wn-dwn-u-g-i-wn-u-a-stan-zagrozenia-epidemicznego-i-stan-epidemii/ w którym wskazano wprost, że ma on zastosowanie w okresie obowiązywania okresu zagrożenia epidemicznego oraz stanu epidemii, a wniosek o przywrócenie terminu składa się na formularzu udostępnionym przez organ oraz, że wystarczy wskazanie przyczyn niedotrzymania terminu i nie jest konieczne ich uprawdopodobnienie, e) pominięcie, że komunikat organu na stronie https://www.pfron.org.pl/aktualnosci/szczegoly-aktualnosci/news/wnioski-wn-dwn-u-g-i-wn-u-a-stan-zagrozenia-epidemicznego-i-stan-epidemii/ nadal widnieje jako aktualny i nie ma zamieszczonej nigdzie informacji o jego odwołaniu lub nieobowiązywaniu, f) pominięcie, że organ nie dopełnił obowiązków wobec skarżącego wyrażonych w komunikacie na stroniehttps://www.pfron.org.pl/aktualnosci/szczegoly-aktualnosci/news/wnioski-wn-d-wn-u-g-i-wn-u-a-stan-zagrozenia-epidemicznegoi-stan-epidemii/ oraz w art. 15zzzzzn2 ust. 1-3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (dalej zwana u.z.p.z.c.) co doprowadziło Sąd do nieprawidłowego uznania, iż komunikat nie miał zastosowania w niniejszej sprawie, pomimo że stan zagrożenia epidemicznego obowiązuje do dnia dzisiejszego, a w dniu składania wniosku i rozstrzygania sprawy przez organ obowiązywał stan epidemii i nieprawidłowych wniosków w przedmiocie niedopełnienia przez skarżącego obowiązków wynikających z art. 58 § 1 i 2 k.p.a., a w konsekwencji nieprawidłowego oddalenia skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.; 2. art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez pominięcie przez Sąd przy rozpoznaniu sprawy, że: a) organ nie uwzględnił podczas rozpoznania sprawy w ogóle stanowiska skarżącego wyrażonego w piśmie z dnia 6 grudnia 2021 roku, w którym skarżący odpowiedział na zawiadomienie z dnia 24 listopada 2021 roku, a w którym szczegółowo opisywał przyczyny uchybienia terminowi, w szczególności konieczność pozostania w domu z obawy o swoje zdrowie i innych osób uwarunkowanej epidemią koronawirusa oraz fakt zastosowania się przez skarżącego do komunikatu PEFRON umieszczonego w Biuletynie Informacji Publicznej, który widnieje jako aktualny do dnia dzisiejszego, a z którego wynika, że wniosek o przywrócenie terminu składa się na formularzu udostępnionym przez organ oraz, że wystarczy wskazanie przyczyn niedotrzymania terminu i nie jest konieczne ich uprawdopodobnienie, przy czym organ w komunikacie informował, że zasady te miały być stosowane w okresie obowiązywania okresu zagrożenia epidemicznego oraz stanu epidemii; b) w sprawie winien znaleźć zastosowanie art. 15zzzzzn2 ust. 1 - 3 u.z.p.z.c. oraz, że organ uchybił obowiązkom wynikającym z tego przepisu i nie zawiadomił skarżącego o uchybieniu przez niego terminu do złożenia wniosków o dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych oraz nie wyznaczył skarżącemu terminu 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu oraz nie pouczył o konieczności uprawdopodobnienia okoliczności, które były przyczyną uchybienia terminowi, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż zaniechanie organu naruszało zasady z art. 7, 8 § 1 i 2 i 9 k.p.a., a przez to nieprawidłowe oddalenie skargi; 3. art. 141 § 4 p.p.s.a w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie przez sąd stanu faktycznego i prawnego rozpoznawanej sprawy polegające na ograniczeniu się do powielenia stanowiska zajętego w sprawie przez organ administracyjny, co nie zrealizowało celów sądowej kontroli administracji publicznej, w szczególności poprzez brak wskazania w wyroku sądu a) przyczyn nieuwzględnienia przez sąd oraz przez organ w postępowaniu administracyjnym stanowiska skarżącego wyrażonego w piśmie z dnia 6 grudnia 2021 roku oraz braku zastosowania do wniosku skarżącego zasad wyrażonych w art. 15zzzzzn2 ust. 1 - 3 u.z.p.z.c. tj. podstaw do odstąpienia przez organ od zawiadomienia skarżącego o uchybieniu przez niego terminu do złożenia wniosków o dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych oraz niewyznaczenia skarżącemu terminu 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu i braku pouczenia o konieczności uprawdopodobnienia okoliczności, które były przyczyną uchybienia terminowi, b) podstaw do przerzucenia na skarżącego ciężaru dbania o aktualność komunikatów PERON i ograniczeniu się w wyroku do zbadania przesłanki winy w uchybieniu terminu wyłącznie na podstawie przepisów ogólnych k.p.a., z wyłączeniem przepisów szczegółowych tj. art. 15zzzzzr2 u.z.p.z.c., c) przyczyn braku uwzględnienia wniosku dowodowego skarżącego wskazanego w III skargi z dnia 28 marca 2022 roku, co powoduje brak możliwości poddania kontroli instancyjnej w pełnym zakresie wyroku sądu; 4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 i 5, ust. 2 i ust. 3 u.z.p.z.c. w zw. z art. 58 § 1 k.p.a. w zw. z § 1 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 roku w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. z 2022 r. poz. 340) w zw. z art. 7, 8 § 1 i 2, 9 k.p.a. w zw. z art. 79a § 1 i 2 k.p.a. i art. 10 § 1 k.p.a. i art. 11 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i pominięcie przez Sąd, że w stanie epidemii, który obowiązywał w chwili złożenia wniosku - 29 października 2021 roku organ zobowiązany był do wezwania w terminie 30 dni skarżącego do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do czynności oraz uprawdopodobnienia okoliczności związanych z uchybieniem terminu, czemu organ uchybił, pomimo że przepis art. 15zzzzzn2 miał również na celu zniweczenie skutków prawnych uchylenia art. 15 zzr u.z.p.z.c., a co wobec niezastosowania przepisów ww. ustawy naruszyło zasady równości, informowania i przekonywania wyrażone w art. 7, 8 § 1 i 2, 9 k.p.a. i przerzucanie na skarżącego obowiązków, które ciążą na organie tj. aktualizowania komunikatów w BIP PERON i dbanie o ich aktualność oraz informowanie o ewentualnych zmianach lub uchyleniach komunikatów, aby komunikaty te nie wprowadzały w błąd obywatela, podczas gdy komunikat na stronie https://www.pfron.org.pl/aktualnosci/szczegolyaktualnosci/news/wnioski-wn-d-wn-u-g-i-wn-u-a-stan-zagrozenia-epidemicznego-i-stanepidemii/ nadal występuje i nie jest na nim zamieszczona informacja o jego nieaktualności lub uchyleniu, co naruszało w postępowaniu administracyjnym art. 79a k.p.a. i art. 10 k.p.a. i art. 11 k.p.a.; 5. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z § 1 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 roku w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. z 2022 r. poz. 340) w zw. z art. 7a § 1, art. 8, 9, 11 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i oddalenie skargi, pomimo że organ naruszył art. 7a § 1, art. 8, 9,11 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosków skarżącego pomimo, wprowadzenia przez organ w błąd skarżącego poprzez zamieszczenie na stronie internetowej https://www.pfron.org.pl/aktualnosci/szczegolyaktualnosci/news/wnioski-wn-d-wn-u-g-i-wn-u-a-stan-zagrozenia-epidemicznego-i-stanepidemii/ informacji, że wnioski papierowe złożone do PFRON po terminie przewidzianym w przepisach prawa (odwołanie do rozporządzeń), ze względu na ograniczenia wynikające z wprowadzonego stanu zagrożenia epidemicznego i stanu epidemii, w tym konieczność pozostawania w domu z obawy o zdrowie własne i innych osób, będą uznawane za wnioski złożone terminowo. W takiej sytuacji Wnioskodawca powinien przesłać, w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, do czego skarżący się zastosował, co narusza zasadę udzielania właściwych informacji o prawach i obowiązkach stron postępowania, pogłębiania zaufania do organu oraz rozstrzygania wątpliwości na korzyść obywatela; 6. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77, 80, 107 § 3 i 138 § 1 pkt 1 i 58 § 1 k.p.a. w zw. z art. 15zzzzzn2 ust. 1 - 3 u.z.p.z.c. w zw. z § 1 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 roku w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. z 2022 r. poz. 340) polegające na ich niezastosowaniu i oddaleniu skargi, pomimo że organ nie dokonał należytego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy i wydał postanowienia pomimo braku rozważenia argumentacji i dowodów przedstawionych przez skarżącego, w szczególności argumentacji z pisma z dnia 6 grudnia 2021 roku, a co doprowadziło do wydania postanowienia na podstawie dowolnej i nieprawidłowej ocenie materiału dowodowego, pomimo istnienia podstawy do uchylenia zaskarżonego postanowienia z dnia 14 grudnia 2021 roku wobec uprawdopodobnienia przez skarżącego braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu; 7. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 124 § 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i oddalenie skargi, pomimo że organ sporządził niepełne uzasadnienie zaskarżonego postanowienia, zawierające nieścisłości w zakresie stanu faktycznego oraz ustaleń czynionych przez organ, w szczególności nie odniósł się do stanowiska skarżącego z pisma z dnia 6 grudnia 2021 roku oraz przyczyn braku zastosowania do skarżącego zasad wynikających z komunikatu ze strony https://www.pfron.org.pl/aktualnosci/szczegolyaktualnosci/news/wnioski-wn-d-wn-u-g-i-wn-u-a-stan-zagrozenia-epidemicznego-i-stanepidemii/, a także nie wskazał należytego uzasadnienia prawnego postanowienia w szczególności w zakresie przyczyn braku zastosowania przez organ art. 15zzzzzn2 ust. 1 – 3 u.z.p.z.c., pomimo obowiązku jego zastosowania. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie sprawy przez NSA oraz zasądzenie w obu przypadkach od organu kosztów postępowania kasacyjnego. Skarżący pismem z 23 sierpnia 2023 r. wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Prezes PFRON nie skorzystał z możliwości złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionej podstawy. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 40). Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny (dalej także jako: NSA) rozpoznając sprawę związany był granicami skargi kasacyjnej, czyli wnioskami skargi kasacyjnej i jej podstawami. Zaznaczenia wymaga, że zakres kontroli instancyjnej dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny jest ograniczony w tym sensie, że jest wyznaczony zarzutami i żądaniami strony zawartymi w skutecznie wniesionej skardze kasacyjnej. Innymi słowy, NSA może uwzględnić tylko te zarzuty kasacyjne, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej. Nie może natomiast zastępować strony i uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych oraz badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów. Zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: – naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.); – naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna, mimo wskazania w podstawie zarówno art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. została oparta jedynie na zarzutach naruszenia przepisów postępowania. Z zarzutów skargi kasacyjnej wynika, że zasadniczy spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska sądu pierwszej instancji, który kontrolując zgodność z prawem postanowienia Prezesa PFRON w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosków Wn-D za okresy od lipca do września 2021 r. stwierdził, że postanowienie to jest zgodne z prawem, co uzasadniało oddalenie skargi wniesionej na te postanowienie na podstawie art. 151 p.p.s.a. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że niewadliwie przeprowadzone przez organ administracji ustalenia faktyczne uzasadniały przyjęcie ich za podstawę wyrokowania oraz oceny, że skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminowi na złożenie wniosków Wn-D. Z kolei zdaniem skarżącego, z uwagi na obowiązywanie w Polsce, w okresie kiedy wnioski powinny być złożone stanu epidemii Covid-19 oraz treść komunikatu organu na stronie internetowej www.pefron.org.pl, z którego wynikało, że także wnioski papierowe składane po terminie będą uznawane za złożone terminowo, wystarczającym było wskazanie przyczyn uchybienia termowi bez potrzeby ich uprawdopodobniania i wykazywania braku winy w niedochowaniu terminu na złożenie wniosku. Ponadto, zdaniem skarżącego, organ winien był zastosować art. 15zzzzzn2 ust. 1 – 3 ustawy Covid – 19, czyli poinformować go o uchybieniu terminowi i pouczyć o możliwości złożenia wniosku o jego przywrócenie, czego nie uczynił. Na tym tle zostały sformułowane zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w stopniu zdaniem skarżącego, mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze tak zarysowany spór w sprawie, za niezasadne należało uznać zarzuty skargi kasacyjnej oparte na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. W tym miejscu zaznaczyć należy, że art. 174 pkt 2 p.p.s.a. stawia wymóg wykazania, że zarzucane uchybienie przepisom postępowania mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Wnoszący skargę kasacyjną jest zatem obowiązany uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, że miały wpływ na treść kwestionowanego orzeczenia, ponieważ gdyby do tych uchybień nie doszło, wyrok sądu pierwszej instancji mógłby być inny. Nie wystarczy przytoczenie w petitum skargi kasacyjnej formuły o naruszeniu przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy, lecz konieczne jest wykazanie, który przepis postępowania został naruszony, w jaki sposób, a także uzasadnienie wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. O skuteczności zarzutów, postawionych w oparciu o podstawę kasacyjną określoną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., nie decyduje bowiem każde stwierdzone uchybienie przepisom postępowania, lecz tylko takie, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W pierwszej kolejności oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego objęty został trzeci z postawionych zarzutów - naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a., jego zasadność bowiem wykluczałaby możliwość merytorycznego odniesienia się do pozostałych, podniesionych w skardze kasacyjnej nieprawidłowości. Przypomnieć należy, że ustawodawca w art. 141 § 4 p.p.s.a. określił niezbędne elementy uzasadnienia wyroku, tj. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną w dwóch przypadkach: po pierwsze, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, po drugie, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny (por. uchwała NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 39). W rozpoznawanej sprawie nie mamy do czynienia z żadnym z tych przypadków. Wbrew stanowisku skarżącego, zaskarżony wyrok poddaje się kontroli instancyjnej bowiem z jego uzasadnienia w sposób jasny i zrozumiały wynika dlaczego sąd pierwszej instancji nie podzielił argumentów skarżącego i oddalił jego skargę na postanowienie organu o odmowie przywrócenia terminu. To że skarżący się z nim nie zgadza nie oznacza jeszcze naruszenia wskazanych przepisów. Za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można natomiast kwestionować naruszenia przez wojewódzki sąd administracyjny przepisów postępowania, czy też prawa materialnego, do czego zmierza w istocie autor skargi kasacyjnej wskazując w tychże zarzutach na rzekomy związek naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. czy to z art. 15zzzzzn2 ust. 1-3 ustawy Covid-19 czy też przepisami k.p.a. Skarżący powiązał naruszenie wskazanej regulacji z brakiem merytorycznej oceny stanowiska skarżącego zawartego w piśmie z 6 grudnia 2021 r. oraz braku zastosowania w sprawie art. 15zzzzzn2 ust. 1-3 ustawy Covid-19 co jest nieprawidłowe, bowiem zarzutem naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można zwalczać błędów popełnionych przez sąd pierwszej instancji przy merytorycznej ocenie zaskarżonego postanowienia. Za niezasadne należało również uznać zarzuty naruszenia przepisów postępowania wskazane w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej. Jej autor zarzucił sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 4 i 5 p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. poprzez pominięcie przez sąd przede wszystkim komunikatu opublikowanego na stronie internetowej organu, wyjaśnień strony w piśmie z 6 grudnia 2021 r. oraz nie uwzględnienie okoliczności powszechnie znanej w postaci istnienia stanu epidemii Covid – 19 w Polsce w chwili składania wniosku i wydawania zaskarżonych postanowień. Zarzucenie naruszenia wskazanych przepisów było o tyle nieskuteczne, że po pierwsze sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego w sprawie a jedynie kontroluje, czy ten stan został prawidłowo ustalony przez organy a po drugie sąd nie przeprowadzał w niniejszej sprawie uzupełniającego postępowania dowodowego. Skoro sąd pierwszej instancji nie stosował art. 106 § 5 p.p.s.a. to oczywistym jest, że nie mógł go naruszyć. Z kolei odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 106 § 4 p.p.s.a., zgodnie z którym fakty powszechnie znane sąd bierze pod uwagę nawet bez powołania się na nie przez strony, podkreślić należy że wbrew twierdzeniom skarżącego, sąd pierwszej instancji nie pominął okoliczności powszechnie znanej jakim było istnienie w 2021 r. stanu epidemii Covid-19 w Polsce, a jedynie przyjął, że stan epidemii sam w sobie, z uwagi na znaczny już czas jego występowania (od marca 2020 r.) nie mógł stanowić wyłącznej przesłanki przywrócenia terminu. W tym zakresie słusznie wskazał, że w okresie upływu terminów na złożenie wniosków Wn-D (sierpień – październik 2021 r.) instytucje państwowe funkcjonowały normalnie, z zachowaniem reżimu sanitarnego. Niezasadne okazały się również pozostałe zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Wbrew stanowisku skarżącego organ nie miał obowiązku stosowania art. 15 zzzzzn2 ust. 1 – 3 ustawy Covid-19 bowiem opisana w tych przepisach instytucja odnosi się do obowiązku organu poinformowania strony o uchybieniu terminowi i wyznaczenia 30 dniowego terminu na złożenie wniosku o jego przywrócenie. W niniejszej sprawie skarżący sam wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu a zatem miał świadomość, że składając wnioski Wn-D w dniu 29 października 2021 r. za okresy od lipca do września 2021 r. uchybił terminowi na ich złożenie, przewidzianym w § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z 23 grudnia 2020 r. w sprawie miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych. Tym samym organ nie musiał informować skarżącego o uchybieniu terminowi i prawie do złożenia wniosku o jego przywrócenie, skoro skarżący sam złożył taki wniosek. Z kolei zarzut braku ustosunkowania się do pisma skarżącego z 6 grudnia 2021 r. w którym rzekomo wskazuje on przyczyny uchybienia terminowi do złożenia wniosków, nie miał wpływu na wynik sprawy a zatem nie mógł stanowić podstawy do jego uwzględnienia i uchylenia zaskarżonego wyroku. W piśmie tym skarżący nie wskazuje żadnych indywidualnych okoliczności odnoszących się do jego osoby, zaś sama obawa o swoje zdrowie i zdrowie innych osób, mimo trwającej ponad 1,5 roku epidemii nie mogła stanowić usprawiedliwienia niedochowania terminu na złożenie stosownych wniosków. Pod koniec 2021 r. w kraju zostały praktycznie zniesione obostrzenia związane z epidemią, organy administracji publicznej jak i zakłady pracy pracowały normalnie, osoby mogły swobodnie przemieszczać się i korzystać m.in. z usług pocztowych, dlatego też argumenty wskazane w tymże piśmie, stanowiące w istocie powtórzenie treści komunikatu, nie mogły zmienić podjętego w sprawie rozstrzygnięcia – odmowy przywrócenia terminu z uwagi na nieuprawdopodobnienie, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy skarżącego. Zresztą z uzasadnienia skargi kasacyjnej wprost wynika, że zdaniem skarżącego nie miał on takiego obowiązku, co jest stanowiskiem błędnym i nie znajdującym oparcia w obowiązujących przepisach. Przepisy ustawy Covid-19, w szczególności art. 15 zzzzzn2 ust. 1 – 3 nie wyłączyły stosowania art. 58 § 1 – 3 k.p.a. regulującego zasady przywracania uchybionego terminu, zatem w październiku 2021 r., mimo trwania stanu epidemii Covid-19 strona była zobowiązana do uprawdopodobnienia, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy. NSA podziela stanowisko organów, podzielone przez sąd pierwszej instancji, że treść komunikatu widniejącego na stronie internetowej Funduszu, datowanego na dzień 24 marca 2020 r., a zatem wytworzonego bezpośrednio po wybuchu epidemii nie zwalniała skarżącego z obowiązku uprawdopodobnienia, że nie dochował on terminu na złożenie wniosków bez swojej winy. Powyższy komunikat odnosił się do sytuacji panującej w kraju na początku epidemii – wiosną 2020 r. co znajdowało odzwierciedlenie w obowiązujących wówczas regulacjach prawnych. Jesienią 2021 r. nie był on aktualny, zaś organy zgodnie z zasadą praworządności mają obowiązek działać na podstawie i w granicach prawa, dlatego też prawidłowo, w oparciu o obowiązujące wówczas przepisy prawa rozpoznały wniosek skarżącego o przywrócenie terminu. Figurowanie powyższego komunikatu na stronie internetowej Funduszu nie może być poczytywane jako naruszenie zasady informowania o prawach i obowiązkach stron postępowania, pogłębiania zaufania czy też rozstrzygania wątpliwości na korzyść obywatela bowiem jego treść odnosiła się do ograniczeń wynikających z wprowadzonego stanu zagrożenia epidemicznego i stanu epidemii w związku z koniecznością pozostawania w domu, natomiast skarżący nie wykazał aby w odniesieniu do jego osoby zachodziła taka konieczność, w szczególności że we wskazanym okresie chorował czy też był objęty kwarantanną, co uniemożliwiło mu swobodne przemieszczanie się i złożenie stosowanych wniosków, czy to osobiście w siedzibie organu czy też za pośrednictwem poczty. Tym samym zarzuty podniesione w pkt 2, 4, 5 i 6 petitum skargi kasacyjnej należało uznać za niezasadne. Na uwzględnienie nie zasługiwał także zarzut przedstawiony w pkt 7 petitum skargi kasacyjnej – naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 124 § 2 i art. 107 § 3 k.p.a. Wbrew stanowisku skarżącego, uzasadnienie zaskarżonego postanowienia zawierało uzasadnienie faktyczne i prawne, organ wskazał z jakich przyczyn i na jakiej podstawie prawnej uznał, że wniosek skarżącego o przywrócenie uchybionych terminów na złożenie wniosków Wn-D nie zasługiwał na uwzględnienie. Wskazać wręcz należy, że postanowienie pierwszoinstancyjne zawiera szczegółowe uzasadnienie przepisów mających zastosowanie w sprawie – art. 58 § 1 i 2 k.p.a. z przytoczeniem orzecznictwa sądowoadministracyjnego wskazującego na konieczność uprawdopodobnienia przez stronę braku winy w uchybieniu terminowi, analizę treści art. 15 zzzzzn2 ustawy Covid-19 ze wskazaniem dlaczego w ocenie organu przepis ten nie wpływa na rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu w niniejszej sprawie a także odniesienie się do treści pisma skarżącego z 6 grudnia 2021 r. Tym samym stanowisko skarżącego, jakoby organ sporządził niepełne uzasadnienie zaskarżonego postanowienia, nie znajduje oparcia w aktach sprawy. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, uznając że wszystkie podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty okazały się nieuzasadnione, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.