Sygnatura
I GSK 1449/23
Wyrok NSA z 21 listopada 2025 r., I GSK 1449/23
Wynik
Oddalono skargę kasacyjną
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Data orzeczenia
- 21 listopada 2025
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia del. WSA Jacek Boratyn (spr.) Protokolant asystent sędziego Marta Górniak po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej B. Sp. z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 maja 2023 r. sygn. akt V SA/Wa 1839/22 w sprawie ze skargi B. Sp. z o.o. w W. na rozstrzygnięcie Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Warszawie z dnia 18 maja 2022 r. nr FGŚP.III.4220.1321.2020.MM w przedmiocie przyznania świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od B. Sp. z o.o. w W. na rzecz Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Warszawie 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 9 maja 2023 r., sygn. V SA/Wa 1839/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej WSA w Warszawie) po rozpoznaniu skargi B. sp. z o. o. z siedzibą w W. (dalej zwanej skarżącą lub spółką) na rozstrzygnięcie Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy (WUP) w Warszawie z dnia 18 maja 2022 r., nr FGŚP.III.4220.1321.2020.MM, w przedmiocie odmowy przyznania świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy, oddalił skargę. W stanie faktycznym sprawy spółka, wnioskiem z 12 maja 2020 r., zwróciła się o przyznanie jej dofinansowania do wynagrodzeń pracowników objętych przestojem ekonomicznym lub obniżonym wymiarem czasu pracy, o którym mowa w art. 15g ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o przeciwdziałaniu zwalczaniu i zapobieganiu COVID- 19 oraz innym chorobom zakaźnym oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. 2021 r. poz. 2095 ze zm., dalej: ustawa COVID-19) za maj i czerwiec 2020 r. Organ pismem z 25 sierpnia 2020 r. poinformował spółkę, że je wniosek rozpatrzył negatywnie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wyjaśnił, że zgodnie z art. 15g ust. 1 ustawy COVID-19 z wnioskiem o przyznanie świadczenia ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (FGŚP) może wystąpić przedsiębiorca w rozumieniu art. 4 ust. 1 lub 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2019 r. poz. 1292 ze zm., dalej: "Prawo przedsiębiorców"). Dyrektor WUP stwierdził, że prowadzenie placówek przedszkolnych i szkolnych, nawet jeżeli mają one charakter niepubliczny, nie jest prowadzeniem działalności gospodarczej (art. 170 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe – Dz.U. z 2018 r. poz. 1082 ze zm., dalej: "P.o.") i w związku z tym osoba prowadząca takie placówki nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 ust. 1 Prawa przedsiębiorców, a z załączonego wykazu pracowników wynika, że osoby tam wymienione są pracownikami przedszkola. WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 16 listopada 2021 r., V SA/Wa 4280/21, uchylił zaskarżony akt z dnia 25 sierpnia 2020 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że materialnoprawną podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia był art. 15g ust. 1 ustawy COVID-19, zgodnie z którym: przedsiębiorca w rozumieniu art. 4 ust. 1 lub 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (...), u których wystąpił spadek obrotów gospodarczych w następstwie wystąpienia COVID-19, (..), może zwrócić się z wnioskiem o przyznanie świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy, o wypłatę ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych świadczeń na dofinansowanie wynagrodzenia pracowników objętych przestojem ekonomicznym albo obniżonym wymiarem czasu pracy, w następstwie wystąpienia COVID-19, na zasadach określonych w ust. 7 i 10. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców, przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonująca działalność gospodarczą. Zatem wymogiem koniecznym uznania danego podmiotu za przedsiębiorcę jest, obok posiadania przymiotu osoby fizycznej lub formy organizacyjnej określonej w analizowanym przepisie, prowadzenie przez ten podmiot działalności gospodarczej. Tym samym sam wpis spółki do rejestru przedsiębiorców w KRS nie przesądza o byciu przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 ust. 1 Prawa przedsiębiorców, gdyż do tego konieczne jest faktyczne wykonywanie przez tę spółkę działalności gospodarczej. Zgodnie z zasadą ustanowioną w art. 3 Prawa przedsiębiorców, działalnością gospodarczą jest zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły. Jednak przepisy szczególne przewidują wyłączenia od zasady ogólnej określonej w art. 3 ustawy Prawo przedsiębiorców. Takim przepisem szczególnym jest art. 170 ust. 1 P.o. stanowiący, że prowadzenie szkoły lub placówki, zespołu, o którym mowa w art. 182, oraz innej formy wychowania przedszkolnego nie jest działalnością gospodarczą. Zgodnie z art. 170 ust. 2 P.o. działalność oświatowa nieobejmująca prowadzenia szkoły, placówki, zespołu, o którym mowa w art. 182, lub innej formy wychowania przedszkolnego może być podejmowana na zasadach określonych w przepisach Prawa przedsiębiorców. Sąd zauważył, że z treści wniosku i dołączonego do niego dokumentu "Porozumienia w sprawie obniżenia wymiaru czasu pracy w związku z COVID-19" z 8 kwietnia 2020 r. oraz załącznika nr 1 do tego porozumienia wynika, że wniosek o przyznanie dofinansowania dotyczy także wynagrodzeń pracowników niebędących nauczycielami wychowania przedszkolnego czy pomocami przedszkolnymi, w tym między innymi logopedy. Z akt sprawy nie wynika, by w toku postępowania administracyjnego skarżąca została wezwana przez organ do wyjaśnienia, które wynagrodzenia zgłoszone do dofinansowania są związane z prowadzeniem form wychowania przedszkolnego, o jakich mowa w z art. 170 ust. 1 P.o., a które z wykonywaniem innego rodzaju działalności gospodarczej, w tym działalności o jakiej mowa w art. 170 ust. 2 P. o. O zatrudnieniu danego pracownika przez skarżącą w ramach wykonywania działalności gospodarczej może świadczyć opłacanie przez nią za tego pracownika składek na FGŚP. Należy mieć bowiem na uwadze, że świadczenie przyznawane na podstawie art. 15g ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu COVID-19 jest finansowane ze środków FGŚP. Art. 9 ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 7, dalej: u.o.ś.p.), określa, że obowiązek opłacania składek za pracowników na FGŚP ma: przedsiębiorca, o którym mowa w art. 2 ust. 1, prowadzący działalność gospodarczą wyłącznie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą również na terytorium innych państw członkowskich Unii Europejskiej lub państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym w odniesieniu do działalności prowadzonej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, oddział banku zagranicznego, oddział instytucji kredytowej lub oddział zagranicznego zakładu ubezpieczeń, a także oddział lub przedstawicielstwo przedsiębiorcy zagranicznego. Natomiast w art. 2 ust. 1 u.o.ś.p. jest odesłanie do definicji przedsiębiorcy, o którym mowa w art. 4 ust. 1 Prawa przedsiębiorców i podobne odesłanie znajduje się w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 11 października 2013 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z ochroną miejsc pracy (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 669, dalej: u.o.m.p.). Należy więc przyjąć, że w przypadku gdy skarżąca na gruncie przepisów u.o.ś.p. była zobowiązana do opłacania składek za określonych pracowników na FGŚP, to wynagrodzenia tych pracowników należy uznać za zawiązane z wykonywaniem działalności gospodarczej przez spółkę. Sąd uznał również, że w rozpoznawanej sprawie organ nie podjął wszelkich niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Całkowicie pominięto, że porozumienie dotyczyło również pracowników niebędących nauczycielami, w tym specjalisty z zakresu logopedii. Ma to szczególne znaczenie w świetle stanowiska strony zawartego w skardze, że prowadzi ona pozostałą działalność w formie m.in.: prowadzenia zajęć z logopedii. Brak ustaleń w tym zakresie stanowi naruszenie art. 7 K.p.a. Ze wskazanych wyżej powodów Sąd podzielił zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 7 K.p.a. w związku z art. 75 § 1 K.p.a., 77 K.p.a. i z art. 80 K.p.a. Wydając zaskarżone rozstrzygnięcie Dyrektor WUP był bowiem zobowiązany do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, tj. wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, zgodnie z art. 77 § 1 K.p.a. oraz do przeprowadzenia postępowania dowodowego co do wszystkich okoliczności, z którymi przepisy wiążą określone skutki prawne (art. 75 § 1 K.p.a.). Następnie organ był zobowiązany do dokonania wszechstronnej oceny zebranego materiału dowodowego, - zgodnie z art. 80 K.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, zaskarżonym rozstrzygnięciem z dnia 18 maja 2022 r. Dyrektor WUP odmówił spółce przyznania wnioskowanych świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy w łącznej kwocie 40 315,76 zł, na dofinansowanie wynagrodzeń za okres 2 miesięcy dla 13, konkretnie wskazanych pracowników (jednocześnie organ wypłacił świadczenie dla 3 pracowników). Organ wyjaśnił, że zasadnicze znaczenie dla rozpoznania sprawy miało ustalenie, czy wniosek spółki dotyczy pracowników, którzy są zatrudnieni w obrębie działalności przedszkolnej lub szkolnej czy innych pracowników zatrudnionych w innego rodzaju działalności. Zauważył, że stosownie do wyroku WSA w Warszawie przeprowadzono szczegółową analizę całości zebranego materiału i stwierdzono, że wniosek nie zasługuje w całości na uwzględnienie. Z dokumentacji nadesłanej przez stronę wynika, że w spółce byli zatrudnieni pracownicy na stanowiskach związanych z obsługą placówki opiekuńczo-oświatowej, których praca nie polegała na świadczeniu usług oświatowych. Pracownicy ci mają prawo do dofinansowania do wynagrodzeń, o którym mowa w art. 15g ustawy CO\/ID-19. Z uwagi na fakt, że u pracodawcy są również zatrudnione osoby na stanowiskach polegających na wykonywaniu usług oświatowych, którzy zdaniem organu podlegają wyłączeniu wynikającemu z art. 170 P.o. (co nie zostało zakwestionowane przez sąd), tym samym nie nabyli prawa do uzyskania dofinansowania na podstawie art. 15g ustawy Covid-19. Dyrektor WUP stwierdził, że wskazane wyżej osoby były zatrudnione w spółce na stanowiskach odpowiednio: nauczyciel wychowania przedszkolnego, pomoc przedszkolna, nauczyciel wspomagający, nauczyciel języka angielskiego, nauczyciel główny. Natomiast z przekazanej dokumentacji nie wynika, aby pracownicy ci wykonywali jeszcze inne czynności. Tym samym organ stwierdził, że 13 wskazanych osób było zatrudnionych na stanowiskach związanych z wykonywaniem usług oświatowych, a więc zgodnie ze stanowiskiem zawartym w wyroku WSA w Warszawie dofinansowanie na ww. pracowników nie przysługuje. WSA w Warszawie po rozpoznaniu skargi spółki, wyrokiem z 9 maja 2023 r., przedmiotową skargę oddalił. W uzasadnieniu Sąd podkreślił związanie poprzednio wydanym w sprawie wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 16 listopada 2021 r. V SA/Wa 4280/21. W tym wyroku Sąd stwierdził, że zasadnicze znaczenie dla sprawy miało ustalenie czy wniosek skarżącej dotyczy pracowników, którzy są zatrudnieni w obrębie działalności przedszkolnej lub szkolnej czy innych pracowników zatrudnionych w innego rodzaju działalności spółki, którą w świetle prawa można uznać za prowadzenie działalności gospodarczej. Sąd nakazał, aby organ uwzględnił, że porozumienie dotyczy także osób niebędących nauczycielami, którzy nie byli zatrudnieni w obrębie działalności przedszkolnej, a w innym rodzaju działalności skarżącej, którą w świetle prawa można uznać za prowadzenie działalności gospodarczej. Sąd rozpoznając sprawę stwierdził, że w sprawie wyrażona uprzednio ocena prawna została zastosowana przez Dyrektora WUP. Prowadzenie szkoły lub placówki, zespołu, o którym mowa w art. 182, oraz innej formy wychowania przedszkolnego nie jest działalnością gospodarczą, o czym stanowi wprost przepis zawarty w art. 170 ust. 1 Prawa oświatowego. W toku postępowania organ ustalił (co nie było kwestionowane), że przedmiotem przeważającej działalności gospodarczej przedsiębiorcy jest wychowanie przedszkolne. Strona wskazała w oświadczeniu z dnia 15 lipca 2020 r., że prowadzi także pozostałą działalność w formie m.in.: produkcji i sprzedaży materiałów edukacyjnych, sprzedaży zdjęć, jedzenia, gabinetu logopedii, pozostałej działalności gastronomicznej (PKD 56.29). WSA we wskazanym wyżej wyroku wprost nakazał organowi ustalenie pracowników, którzy są zatrudnieni przy innego rodzaju działalności spółki niż działalność szkolna, tj. w działalności którą w świetle prawa można uznać za prowadzenie działalności gospodarczej. co do których przysługuje ww. pomoc publiczna. Z tego kręgu podmiotów wyłączył nauczycieli. W świetle powołanych regulacji oraz stanowiska WSA w Warszawie z dnia 16 listopada 2021 r. uzasadnione jest stanowisko organu wykluczające ze wsparcia pracowników, którzy są zatrudnieni w ramach prowadzonej przez spółkę działalności oświatowej (nauczycieli), a uwzględniające wniosek dotyczący pracowników zatrudnionych w innego rodzaju działalności skarżącej niż działalność przedszkolna, którą w świetle przepisów prawa uznano za prowadzenie działalności gospodarczej. Dyrektor WUP w wyniku przeprowadzonego postępowania precyzyjnie ustalił, którzy pracownicy spółki są zatrudnieni przy działalności stricte oświatowej, do której ze względu na treść art. 170 ust. 1 p.o. nie stosuje się Prawa przedsiębiorców, w tym jego art. 4 ust. 1, a którzy pracownicy są zatrudnieni w związku z prowadzoną przez stronę działalnością, którą można uznać za działalność gospodarcza i do której zastosowanie znajduje m.in. art. 4 ust. 1 Prawo przedsiębiorców. Obecnie skarżąca nie może kwestionować powyższego stanowiska organu, gdyż organ zastosował się wprost do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania zawartych w wyroku z dnia 16 listopada 2021 r. Skarżąca nie złożyła skargi kasacyjnej od ww. wyroku, zatem obecnie utraciła prawo do skutecznego kwestionowania oceny prawnej zawartej w prawomocnym wyroku. Skoro sąd w wyroku z dnia 21 listopada 2021 r. przywołał przepisy prawne, dokonał ich wykładni i nakazał określone działanie przez organ w celu ustalenia stanu faktycznego i na podstawie tego stanu wydania rozstrzygnięcia obejmującego innych pracowników innych niż osoby zatrudnione stricte w oświacie, to obecnie strona nie może skutecznie podważać działania organu i rozszerzać pomocy na inne podmioty niż wskazane w powołanym wyroku. Skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie wniosła spółka zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła: a) na postawie art. 174 pkt. 1 P.p.s.a., naruszenie przepisów prawa materialnego tj. naruszenie przepisu art. 153 P.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym przyjęciu, że zarówno organ jak i Sąd I Instancji są związani w niniejszej sprawie oceną prawną, wyrażoną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w orzeczeniu w sprawie o sygn. akt: V SA/Wa 4280/21, podczas gdy ocena taka w ogóle nie została wyrażona jak również, że ta rzekoma ocena prawna, sprowadzała się do tego, że skarżącej nie przysługują wnioskowane środki na podstawie art. 15g Tarczy Antykryzysowej w zakresie prowadzonej działalności oświatowej, b) na postawie art. 174 pkt. 1 P.p.s.a., naruszenie przepisów prawa materialnego tj. naruszenie przepisu art. 153 P.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na niezastosowaniu zarówno przez organ jak i Sąd I Instancji oceny prawnej, wyrażonej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w orzeczeniu w sprawie o sygn. akt: V SA/Wa 4280/21, sprowadzającej się do tego, że jeśli skarżąca na gruncie stosownych przepisów była zobowiązana do opłacania składek za określonych pracowników na FGŚP, to wynagrodzenia pracowników należy uznać za zawiązane z wykonywaniem działalności gospodarczej przez spółkę, a tym samym wnioskowane świadczenia w stosunku do tych pracowników, powinny zostać przyznane co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia przepisów powołanych w pkt c)-e) c) na postawie art. 174 pkt. 1 P.p.s.a., naruszenie przepisów prawa materialnego tj. naruszenie przepisu art. 15g ust 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020.374 z poźn.zm.) (dalej również jako: "Tarcza Antykryzysowa ) w zw. z przepisami art. 3 i art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 roku Prawo przedsiębiorców (tj. Dz. U. 2019.1292 z poźn.zm.) i przepisem art. 170 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 14 grudnia 2016 roku – Prawo oświatowe (t.j. Dz. U. 2019.1148 z poźn.zm) poprzez błędną ich wykładnię, skutkującą: • nieprawidłowym przyjęciem, że skarżąca częściowo nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu ww. przepisów, a w konsekwencji nie może skutecznie ubiegać się o dofinansowanie wynagrodzeń pracowniczych pomimo, że szczegółowa analiza sytuacji prawnej przedsiębiorstwa prowadzonego przez skarżącą prowadzi do wniosku, że bez wątpienia posiada ona status przedsiębiorcy w rozumieniu ww. przepisów, przede wszystkim z uwagi na okoliczność, że jest podmiotem wpisanym od lat do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, prowadzi działalność w celach zarobkowych, w sposób zorganizowany i ciągły jak również odprowadza stosowne podatki z tytułu prowadzonej działalności jak również składki na ubezpieczenie społeczne oraz na FGŚP zarówno za pracowników związanych stricte z prowadzoną działalnością oświatową jak i pozostałe zatrudnione osoby, a oprócz niepublicznej placówki szkolnej, prowadzi inną regularną działalność gospodarczą, a tym samym nie zachodzą żadne negatywne przesłanki do tego by odmówić przyznania jej wnioskowanej pomocy, • błędnym przyjęciem, że skarżąca jednocześnie jest podmiotem będącym jednocześnie przedsiębiorcą i niebędącym przedsiębiorcą, co w konsekwencji doprowadziło do wykreowania nieznanego polskiemu prawu hybrydowego podmiotu oraz do odmowy wypłaty dofinansowań w zakresie, w którym zdaniem organu skarżąca nie jest przedsiębiorcą, d) na postawie art. 174 pkt. 1 P.p.s.a., naruszenie przepisu prawa materialnego tj. przepisu art. 15g ust. 1 Tarczy Antykryzysowej poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że znaczenie dla rozpoznania sprawy tj. dla przyznania skarżącej wnioskowanych świadczeń ma ustalenie czy wniosek skarżącej dotyczy pracowników, którzy są zatrudnieni w obrębie działalności oświatowej, podczas gdy wymogu takiego nie sposób wywodzić z art. 15g ust. 1 Tarczy Antykryzysowej tj. kryterium takie nie wynika z Tarczy Antykryzysowej, a w konsekwencji w praktyce wykreowanie dodatkowego, nieznanego ustawie kryterium przyznania świadczeń, e) na podstawie art. 174 pkt. 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy tj.; art. 6 K.p.a. oraz art. 7 Konstytucji RP (zasada legalizmu), art. 32 Konstytucji RP (zasada równości wobec prawa) jak również art. 7 i 7a K.p.a. i 81a, poprzez przyjęcie dodatkowego kryterium nieznanego ustawie przy rozstrzyganiu skargi skarżącej i w konsekwencji oddalenia skargi na odmowę wypłaty wnioskowanych środków pomimo przyjęcia, że skarżąca posiada status przedsiębiorcy oraz poprzez nierozstrzygnięcie wszelkich wątpliwości na korzyść skarżącej. Na tej podstawie skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, na podstawie art. 188 P.p.s.a. Oprócz tego skarżąca kasacyjnie wniosła o zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że WSA w Warszawie w poprzednio wydanym w sprawie prawomocnym wyroku przyznał rację skarżącej i potwierdził, że skarżąca jest przedsiębiorca, a ponadto wyjaśnił, że znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma opłacanie przez skarżąca składek na FGŚP, za określonych pracowników. Jednocześnie Sąd w wyżej powołanym postępowaniu nie wyraził oceny prawnej dotyczącej korelacji posiadania przez nią statusu przedsiębiorcy oraz uprawnienia do uzyskania świadczeń z art. 15g Tarczy Antykryzysowej. Dyrektor WUP w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie i zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. (ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. Jak stanowi zaś art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1), bądź na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). W odniesieniu do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego, w postaci dopuszczenia się błędu wykładni, nadmienić należy, że na autorze skargi kasacyjnej ciąży obowiązek wskazania konkretnych przepisów prawa materialnego, które jego zdaniem zostały przez sąd naruszone zaskarżanym orzeczeniem, a także podania na czym polegała ich błędna wykładnia (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.). Innymi słowy skarżący kasacyjnie, formułując tego rodzaju zarzut, nie może się jedynie ograniczyć do wskazania przepisu, który został według niego błędnie zinterpretowany, ale winien również podać na czym ten błąd polegał. Najpełniejszą formą wskazania błędnego rozumienia przez sąd konkretnego przepisu jest zaś podanie, jak dany przepis winien być prawidłowo wykładany. Tak samo w przypadku zarzucenia naruszenia prawa materialnego, poprzez jego błędne zastosowanie, zarzut skargi kasacyjnej winien zawierać jednoznaczne stwierdzenie na czym miał polegać w konkretnym przypadku błąd subsumpcji. Zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego, w formie pozytywnej, wiąże się z zarzuceniem zastosowania normy prawnej, która nie powinna być w danej sprawie zastosowana, zaś w formie negatywnej, z zarzuceniem niezastosowania normy prawnej, która w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną powinna być zastosowana w sprawie ze względu na ustalenia jej stanu faktycznego (zob. np. wyrok NSA z dnia z 14 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 2735/15 – dost. w CBOSA – orzeczenia.nsa.gov.pl). W przypadku zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania podkreślić należy, że prawidłowo sformułowany zarzut tego typu winien wskazywać konkretne regulacje procesowe, którym uchybił sąd pierwszej instancji, a także to, że naruszenie tego rodzaju regulacji mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Skarżący kasacyjnie nie może więc ograniczyć się tylko do wskazania, że do naruszenia określonych przepisów faktycznie doszło, ale musi wykazać, co najmniej potencjalny, związek przyczynowy pomiędzy tym naruszeniem, a wynikiem sprawy, tj. treścią zapadłego orzeczenia. O skuteczności zarzutów, postawionych w oparciu o podstawę kasacyjną określoną w art. 174 pkt 2 P.p.s.a., nie decyduje bowiem każde stwierdzone uchybienie przepisom postępowania, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżąca kasacyjnie w niniejszej sprawie sformułowała pod adresem zaskarżonego wyroku WSA w Warszawie łącznie pięć zarzutów, cztery spośród których określiła jako oparte na podstawie z art. 174 pkt 1 P.p.s.a., tj. naruszeniu prawa materialnego, jeden zaś na podstawie z art. 174 pkt 2 P.p.s.a., a więc naruszeniu przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Niemniej jednak pierwsze dwa zarzuty (oznaczony lit. a) i b)) określiła jako główne, gdyż wyraźnie wskazała, że pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej są następstwem naruszenia prawa, które podniosła w zarzutach a) i b). Z tego więc względu Sąd w pierwszej kolejności odnieście się do tych dwóch zarzutów, opartych przede wszystkim na twierdzeniach odnośnie naruszenia przez WSA w Warszawie art. 153 P.p.s.a., jednakże różniących się co do postaci uchybienia wyżej wymienionemu przepisowi. W ramach pierwszego zarzutu skargi kasacyjnej (materialnoprawnego jak określiła go sama spółka) spółka podniosła naruszenie przez Sąd art. 153 P.p.s.a., w związku z przyjęciem związania wyrokiem WSA w Warszawie z 16 listopada 2021 r., sygn. V SA/Wa V SA/Wa 4280/21, w zakresie oceny prawnej, co do wykładni art. 15g ustawy COVID-19, która to w tym wyroku, w jej ocenie, nie została wyrażona. Odnosząc się do tego zarzutu stwierdzić należy, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Otóż w tym wyroku z 16 listopada 2022 r. sygn. V SA/Wa 4280/21 WSA w Warszawie, analizując przesłanki udzielenia wsparcia, o którym mowa w art. 15g ustawy COVID-19, stwierdził, że istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy miało ustalenie przez organ w jakiej części wniosek skarżącej dotyczy pracowników zatrudnionych w ramach prowadzenia przedszkola, a w jakiej części pracowników zatrudnionych w ramach prowadzenia innej działalności zarobkowej, którą w świetle art. 4 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców należy uznać za prowadzenie działalności gospodarczej. Tak więc stanowisko Sądu, w zakresie wynikających ze wskazanego wyżej przepisu art. 15g ustawy COVID-19 podstaw przyznania wsparcia, choć nie zostało klarownie i dobitnie wyeksponowane w uzasadnieniu wydanego wyroku, to jednak zostało wyrażone. Świadczy o tym zaakcentowanie przez Sąd pierwszej instancji potrzeby rozróżnienia sytuacji pracowników skarżącej zajmujących się stricte działalnością oświatową, od tych wykonujących na jej rzecz innego rodzaju czynności, a także wyrażona we wskazaniach Sądu, co dalszego prowadzenia postępowania, potrzeba przeprowadzenia dodatkowych ustaleń odnośnie zakresu obowiązków konkretnych osób. Zakres tych ustaleń wpisuje się bowiem w przyjętą przez Sąd wykładnię art. 15g ustawy COVID-19, która nie była kwestionowana przez spółkę w ramach przysługującego jej środka odwoławczego, od zaskarżonego wyroku. Tak więc pomimo pewnych niedoskonałości uzasadnienia, raczej natury redakcyjnej, w związku z niezawarciem w nim odpowiednio wyeksponowanej oceny prawnej, brak jest podstaw do przyjęcia, że Sąd nie wyraził jakiejkolwiek prawnej oceny, jak sugeruje spółka. W tej sytuacji przedmiotowy zarzut uznać należy za niezasadny. Przechodząc do drugiego z zarzutów skargi kasacyjnej, oznaczonego w jej treści lit. b), w którym spółka również zarzuciła WSA w Warszawie naruszenie art. 153 P.p.s.a., w związku z związku z zaakceptowaniem przez niego niezastosowania się przez Dyrektora WUP do wskazań wynikających z wyroku z 16 listopada 2022 r. sygn. V SA/Wa 4280/21, w których to powiązano fakt opłacania składek za konkretnych pracowników na FGŚP z uprawnieniem do otrzymania na nich wsparcia, o które spółka wystąpiła, stwierdzić należy, że również w tym wypadku nie sposób jest uznać, że ten zarzut może stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonego wyroku. Odnosząc się do przedmiotowego zarzutu w pierwszej kolejności zauważyć należy, że wbrew deklaracjom spółki, przedmiotowy zarzut ma nie materialny, ale procesowy charakter. W tym bowiem przypadku zarzucane przez skarżącą kasacyjnie niezastosowanie się do wskazań wynikających z prawomocnego wyroku odnosiło się nie do samej istoty i treści przesłanek przyznawania wnioskowanego przez nią wsparcia, ale sposobu ustalenia ich zaistnienia. Jak to bowiem już wyżej zaznaczono, odnosząc się do przesłanek przyznania świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy WSA w Warszawie, w wyroku z 16 listopada 2021 r., przyjął konieczność rozróżnienia pracowników skarżącej zajmujących się stricte działalnością oświatową, od tych wykonujących na jej rzecz innego rodzaju czynności, jako że pomoc może być przyznania jedynie na rzecz tych drugich. W tym zakresie Sad pierwszej instancji stwierdził, że o zatrudnieniu danego pracownika przez skarżącą w ramach wykonywania działalności gospodarczej, a więc działalności kwalifikującej do otrzymania wsparcia, może świadczyć opłacanie przez nią za tego pracownika składek na FGŚP. W tym stwierdzeniu Sąd wyraził pogląd odnośnie możliwego sposobu określania uprawnienia do otrzymania wsparcia na konkretne osoby, prezentując stanowisko, że pomocne w tym względzie może być ustalenie czy za konkretnego pracownika opłacane są składki na FGŚP. WSA w Warszawie w motywach wyroku z 16 listopada 2021 r. nie był jednak konsekwentny, gdyż pomimo tego że najpierw wskazał opisane wyżej kryterium opłacania składek na FGŚP, jako jeden z możliwych sposobów pozwalających na ustalenia zatrudniania danego pracownika w ramach działalności pozaoświatowej wnioskującego o wsparcie podmiotu, w tym wypadku spółki, to następnie kategorycznie stwierdził, że należy przyjąć, że w przypadku gdy skarżąca na gruncie przepisów u.o.ś.p. była zobowiązana do opłacania składek za określonych pracowników na FGŚP, to wynagrodzenia tych pracowników należy uznać za zawiązane z wykonywaniem działalności gospodarczej przez spółkę. Mając na względzie powyższe zauważyć należy, że tego rodzaju stanowisko Sądu, wyrażone w prawomocnym wyroku, było wewnętrznie sprzeczne. W tej sytuacji przyjąć więc należy, że niezależnie od kategorycznego stwierdzenia w zakresie znaczenia na gruncie niniejszej sprawy faktu opłacania składek na FGŚP, Sąd w istocie nie dokonał, za organ, wiążącej go oceny dowodów, do czego nie był uprawniony, a jedynie wskazał jeden ze środków dowodowych mogących mieć znaczenie w tym przypadku. Poza tym, przy takiej postaci wskazań Sądu, co do dalszego kierunku prowadzenia postępowania nie można zgodzić się ze spółką, że w zaskarżonym wyroku, ponownie orzekając w sprawie, Sąd pierwszej instancji uchybił art. 153 P.p.s.a. Odniósł się on bowiem do zakresu zebrania przez organ dowodów oraz sposobu ich oceny, pod kątem ustalenia spełnienia przez spółkę przesłanek uzyskania wnioskowanego przez nią wsparcia. Na marginesie dodać jedynie należy, że nie sposób jest rozpatrywać omawianego zarzutu pod kątem naruszenia regulacji prawa materialnego, tj. w odniesieniu do samych przesłanek uzyskania wsparcia, jako że w jego podstawie prawnej nie wymieniono ani art. 15g ust. 1 ustawy COVID, w oparciu o który to przepis wniosek spółki był procedowany ani art. 9 u.o.ś.p., regulującego obowiązek opłacania składek na FGŚP. W odniesieniu do zarzutu oznaczonego lit. c stwierdzić należy, że przyjęcie braku podstaw do zakwestionowania stanowiska Sądu pierwszej instancji, odnośnie związania wyrokiem WSA w Warszawie z 16 listopada 2021 r., sygn. V SA/Wa 4280/21, przesądza o niezasadności tego zarzutu. Dodać jednakże należy, że w tym wypadku spółka podnosząc naruszenia przez WSA w Warszawie art. 15g ust. 1 ustawy COVID-19, poprzez jego błędną wykładnię, nie wskazała na czym w istocie błąd Sądu w tym zakresie miałby polegać. Dąży ona bowiem do wykazania błędu wykładni przepisów prawa materialnego, poprzez jego skutek, urzeczywistniony na gruncie konkretnych i zindywidualizowanych okoliczności sprawy. Tego rodzaju argumenty mogą jednak zostać przytoczone wyłącznie na uzasadnienie zarzutu wadliwej subsumpcji, a nie nieprawidłowej wykładni przepisów prawa. Na marginesie niniejszych rozważań zauważyć także należy, że wsparcie, o którym mowa w art. 15g ust. 1 ustawy COVID-19, adresowane jest do przedsiębiorców, realizujących konkretne rodzaje działalności i status podmiotu ubiegającego się o nie może być rozpatrywany jedynie w kontekście tego rodzaju ich aktywności. Ocenie nie podlegają zaś żadne aspekty wykraczające poza ten zakres. Innymi słowy w takim przypadku badaniu nie podlega ogólnie pojmowany status podmiotu aplikującego o wsparcie (wynikający z ogólnych celów jego funkcjonowania i działania), w kontekście posiadania przez niego lub nie cech warunkujących uznanie go za przedsiębiorcę. Analogiczne uwagi należy poczynić w odniesieniu do zarzutu d). W tym wypadku również związanie wykładnią, przyjętą w wyroku z 16 listopada 2021 r., sygn. V SA/Wa 4280/21, wyklucza możliwość zmiany przyjętej w nim interpretacji art. 15g ust. 1 ustawy COVID-19, zgodnie z którą wsparcie o którym przepis ten traktuje przysługuje jedynie na pracowników, którzy nie są bezpośrednio i wyłącznie zaangażowani w działalność oświatową. W tym wypadku nadmienić też należy, że w stanowisku Sądu pierwszej instancji nie sposób dopatrywać się wykreowania dodatkowego warunku uzyskania wsparcia, jako że opierało się ono na systemowej wykładni art. 15g ust. 1 ustawy COVID-19, dokonywanej między innymi w kontekście art. 170 P.o., który to przepis skarżąca kasacyjnie całkowicie pomija w swoich zarzutach. Podobne twierdzenia, co do rodzaju naruszenia prawa, skarżąca kasacyjnie wyraziła w przypadku zarzutu e), który określiła jako zarzut dotyczący naruszenia prawa procesowego. Mając na względzie, że w tym zakresie zaakcentowała ona przede wszystkim przyjęcie przez Sąd dodatkowego, pozaustawowego, kryterium przyznania wsparcia, to nie sposób jest przyjąć, że zarzut ten odnosi się do naruszenia regulacji procesowych. Te bowiem, choć również zostały wskazane w prawnej podstawie zarzutu, to jednak nie przystają do twierdzeń omawianego zarzutu. Te bowiem, odnoszące się bezpośrednio do postaci naruszenia prawa przez WSA w Warszawie, w żadnym zakresie nie korespondują z materią regulowaną przepisami postępowania. W związku z tym przedmiotowy zarzut uznać należy za nieskuteczny. Mając więc na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną jako niezasadną. Mając więc na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną jako niezasadną. Na podstawie art. 209, art. 204 pkt 1 P.p.s.a. oraz art. 207 § 1 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 z późn. zm.) Naczelny Sąd Administracyjny zasądził od skarżącej kasacyjnie na rzecz Dyrektora WUP 360 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Kwota ta obejmuje zwrot kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego, który sporządził odpowiedź na skargę kasacyjną i reprezentował organ na rozprawie.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 1 grudnia 2023
- Symbol z opisem
- 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
- Skarżony organ
- Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy
- Sędziowie
- Henryk Wach Jacek Boratyn /sprawozdawca/ Małgorzata Grzelak /przewodniczący/
Inne orzeczenia w tej sprawie
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny