I GSK 1391/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Michał Kowalski Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia del. NSA Jacek Surmacz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej skargi kasacyjnej K.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 sierpnia 2021 r. sygn. akt V SA/Wa 1308/21 w sprawie ze skargi K.G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 9 grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od K.G. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ( dalej: WSA), wyrokiem z dnia 24 sierpnia 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 1308/21, po rozpoznaniu sprawy ze skargi K.G. (dalej: skarżący) na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ( dalej: organ) z 9 grudnia 2020r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek, oddalił skargę. Powyżej opisany wyrok skargę kasacyjną zaskarżył skarżący i domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenia od organu zwroty kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, zarzucił naruszenie prawa materialnego: a) art. 31 zo ust. 1 w związku z art. 31 zq ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (dalej: ustawa COVID-19) poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że uzupełnienie przez skarżącego zgłoszenia ubezpieczonego do ubezpieczeń społecznych w dniu 9 czerwca 2020r., lecz przed dniem 30 czerwca 2020r., w przypadku gdy skarżący był płatnikiem składek i faktycznie zatrudniał pracownika w okresie od 1 marca 2020r. do 31 maja 2020r. pozbawia skarżącego prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od 1 marca do 31 maja 2020r., b) art. 31 zo ust. 1 w związku z art. 31 zp ust.. 1 pkt 1 ustawy COVID-19 poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że skarżącemu nie przysługuje zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od 1 marca do 31 maja 2020r., pomimo spełnienia przez skarżącego ustawowych przesłanek zwolnienia oraz złożenia wniosku w terminie przypadającym przed dniem 30 czerwca 2020r. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie od skarżącego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie jest uzasadniona. Z mocy art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi ( Dz. U. z 2023r. poz 1634; dalej p.p.s.a.).Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznanie sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, która w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła. Zgodnie z art. 31 zo ust. 1 ustawy COVID-19 na wniosek płatnika zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należnych za okres od dnia 1 marca 2020r. do dnia 31 maja 2020r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek: 1) przed dniem 1 lutego 2020r. i na dzień 29 lutego 2020r., 2) w okresie od dnia 1 lutego 2020r. do dnia 29 lutego 2020r. i na dzień 31 marca 2020r., 3) w okresie od dnia 1 marca 2020r. do dnia 31 marca 2020r. i na dzień 30 kwietnia 2020r. - zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych. Trafnie zauważono w orzecznictwie NSA ( wyrok NSA z 26 stycznia 2020r., sygn. akt I GSK 1161/21), że konstrukcja omawianego przepisu jest złożona i można z niego wyinterpretować normę prawną właściwą dla danego okresu i w deklaracji rozliczeniowej za ten okres. Prawidłowa wykładnia zaprezentowana przez WSA, dokonana w oparciu o literalne brzmienie przepisu wsparta wykładnią systemową pozwala przyjąć, że zwolnienie z obowiązku uiszczenia składek będzie przysługiwało: 1. za marzec 2020r. – jeżeli płatnik był zgłoszony przed dniem 1 lutego 2020r. i na dzień 29 lutego 2020r. zgłosił do ubezpieczeń społecznych nie mniej niż 10 ubezpieczonych; 2. za kwiecień 2020r. – jeżeli płatnik był zgłoszony w okresie od dnia 1 lutego 2020r. do dnia 29 lutego 2020r. i na dzień 31 marca 2020r. zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych; 3. za maj 2020r. – jeżeli płatnik był zgłoszony w okresie od dnia 1 marca 2020r. do dnia 31 marca 2020r. i na dzień 30 kwietnia 2020r. zgłosił do ubezpieczeń społecznych nie mniej niż 10 pracowników. Z niekwestionowanego stanu faktycznego wynika, że skarżący zgłosił jednego pracownika w dniu 9 czerwca 2020r. Trafnie WSA podkreślił, że gdyby ustawodawca chciał objąć zwolnieniem osoby zgłoszone do ubezpieczenia później użyłby słów "podlegał ubezpieczeniu społecznemu" lub " był objęty ubezpieczeniem społecznych" przed dniem 1 lutego 2020r., a użył kategorycznego jednoznacznego zwrotu – " zgłosił do ubezpieczeń społecznych". Z powodów wyżej przywołanych zarzut naruszenia prawa materialnego tj. art. 31 zo ust. 1 ustawy COVID-19 jest nieuzasadniony. Skarżący kasacyjne formułując naruszenie prawa materialnego wskazał na powiązanie tego przepisu z art. 31 zq ust. 3 i art. 31 zp ust. 1 pkt 1 ustawy COVID-19. Nie ma to jednak znaczenia dla oceny tego zarzutu, gdyż pierwszy z powołanych przepisów stanowi że warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek, o którym mowa art. 31 zo jest przesłaniem deklaracji rozliczeniowych lub innych raportów miesięcznych należnych za marzec kwiecień i maj 2020 nie później niż do dnia 30 czerwca 2020r. w przypadku, o którym mowa w art. 31 zo ust. 8, zaś drugi z wymienionych przepisów, że wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek o których mowa art. 31 zo płatnik składek przekazuje do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie później niż do dnia 30 czerwca 2020r. – w przypadku składek należnych za okres od dnia 31 marca do dnia 31 maja 2020r. Przepisy te dotyczą kwestii odrębnych od zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych ubezpieczonych, a ta kwestia stanowiła spór pomiędzy skarżącym a organem. Wobec jednoznacznej normy przewidzianej w art. 31 zo ust. 1 ustawy COVID-19, należycie zinterpretowanej prawidłowo przez WSA, za pozbawione podstawy należy uznać twierdzenie skarżącego kasacyjnie, że zgłoszenie w dniu 9 czerwca 2020r. miało charakter uzupełnienia dokumentacji i wobec tego spełnione zostały przesłanki do zastosowania wspomnianego przepisu. Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265).