I GSK 1388/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Wegner (spr.) Sędzia NSA Michał Kowalski Sędzia del. WSA Artur Adamiec Protokolant asystent sędziego Marcin Bubiński po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej B. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 12 marca 2020 r. sygn. akt I SA/Sz 995/19 w sprawie ze skargi B. K. na decyzję Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Szczecinie z dnia 9 października 2019 r. nr 9016.69120.41.2019 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z 12 marca 2020 r., sygn. akt I SA/Sz 995/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) – zwanej dalej "p.p.s.a." oddalił skargę B. K. na decyzję Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 9 października 2019 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za lata 2010 – 2013. Skargę kasacyjną od tego wyroku wniosła skarżąca, zaskarżając to orzeczenie w całości i opierając środek odwoławczy na pierwszej podstawie. Zarzuciła naruszenie art. 54 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78 (WE), nr 165/94 (WE), nr 2799, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 – zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1306/2013" polegające na jego błędnej wykładni, przejawiającej się w uznaniu, że zakres zastosowania przepisu nie wyznacza państwu członkowskiemu terminu na wszczęcie postępowania windykacyjnego, gdy w rzeczywistości – zdaniem skarżącej – przepis ten nakłada na państwo członkowskie obowiązek wszczęcia postępowania windykacyjnego w ciągu 18 miesięcy po zatwierdzeniu, bądź uzyskaniu sprawozdania z kontroli lub innego dokumentu potwierdzającego nieprawidłowość, którego skutkiem jest brak możliwości wszczęcia postępowania po tym okresie. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i zasądzenie kosztów postępowania. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, dlatego że podniesiony zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego jest nieuzasadniony. Jak trafnie bowiem wywiódł Sąd pierwszej instancji, przepis art. 54 ust. 1 rozporządzenia nr 1306/2013 adresowany jest do państw członkowskich. Nie można wywodzić z jego treści roszczeń jednostkowych, w tym w zakresie maksymalnego terminu, w którym organ administracji obowiązany jest podjąć czynności zmierzające do wyegzekwowania nienależnie pobranych płatności. Sąd pierwszej instancji nie dopuścił się zatem błędu w wykładni tego przepisu. Został on zamieszczony w rozdziale "Rozliczanie rachunków" znajdującym się w Tytule IV "Zarządzanie finansami funduszy" rozporządzenia. Z kolei w punkcie 37 preambuły do rozporządzenia – odwołując się do art. 54 – wskazano, że ""(...) państwa członkowskie powinny zwrócić się do beneficjenta o zwrot stosownych kwot w ciągu 18 miesięcy po zatwierdzeniu, a w stosownych przypadkach - otrzymaniu przez agencję płatniczą lub podmiot odpowiedzialny za odzyskiwanie takich płatności, sprawozdania z kontroli lub podobnego dokumentu potwierdzającego, że zaistniała nieprawidłowość. Należy wprowadzić przepis dotyczący systemu odpowiedzialności finansowej w przypadku gdy dopuszczono się nieprawidłowości i w przypadku gdy pełna kwota nie została odzyskana.". Z kolei w motywie 39 napisano, że "(...) Państwa członkowskie powinny ponadto zapobiegać wszelkim nieprawidłowościom lub niewywiązywaniu się z obowiązków przez beneficjentów, wykrywać je i skutecznie zwalczać. W tym celu zastosowanie ma rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 2988/95.". Zagadnienie przedawnienia zobowiązania do zwrotu takich płatności uregulowane zostało w art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U.UE.L. 1995.312.1), ustanawiającym – jako zasadę – czteroletni termin w tym zakresie. Na to także zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji. Stanowisko powyższe nie budzi wątpliwości w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. np. wyrok NSA z 6 lipca 2023 r., I GSK 1387/19, LEX nr 659338). Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.