I GSK 1318/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku A. C. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej A. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 marca 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 528/22 w sprawie ze skargi A. C. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2022 r., nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 2 marca 2023 r., V SA/Wa 528/22 oddalił skargę A. C. (dalej: "skarżący," "wnioskodawca") na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] stycznia 2022 r. w przedmiocie określenia kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej. Od powyższego wyroku skarżący wniósł skargę kasacyjną, w której zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 24 listopada 2023 r., I GSK 1318/23 oddalił wniosek. W uzasadnieniu wskazano, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zawierał żadnego uzasadnienia, na podstawie którego NSA mógłby rozpoznać wniosek w sposób merytoryczny pod kątem zaistnienia przesłanek do udzielenia skarżącemu ochrony tymczasowej. Zaznaczono, że tylko w sytuacji uzasadnienia i przytoczenia stosownej argumentacji, bądź też przedstawienia stosownych dowodów, Sąd mógłby rozpoznać złożony przez skarżącego wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zaś samo jego złożenie nie jest wystarczające do zastosowania instytucji ochrony tymczasowej. Wnioskodawca pismem z 16 kwietnia 2025 r. złożył ponowny wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634). W uzasadnieniu wskazano, że wskutek wykonania zaskarżonej decyzji organ podatkowy, działając na wniosek Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, wszczął postępowanie egzekucyjne, w ramach którego dokonano zajęcia rachunków bankowych skarżącego - przedsiębiorcy prowadzącego działalność gospodarczą. Egzekucja ta obejmuje łącznie kwotę blisko 168 626,68 złotych, na którą składa się należność główna (98 000,00 złotych) i odsetki (70 626,68 złotych). Wnioskodawca zaznaczył, że zajęcie kont skutkuje brakiem dostępu do środków finansowych niezbędnych do prowadzenia działalności gospodarczej, regulowania wynagrodzeń pracowników, składek ZUS i zobowiązań podatkowych. W ocenie skarżącego, prowadzenie egzekucji w tym stadium postępowania grozi nieodwracalnymi skutkami gospodarczymi, w szczególności ogłoszeniem upadłości oraz likwidacją miejsc pracy. Nadto wnioskodawca podniósł, że prowadzenie egzekucji w oparciu o decyzję, która może zostać uchylona, naraża jego na nieodwracalne szkody, a tym samym czyni niecelowym jej wykonanie przed prawomocnym rozstrzygnięciem sprawy. Możliwy zwrot środków po ewentualnym uchyleniu decyzji będzie nieskuteczny z uwagi na upadłość firmy i likwidację działalności. Wnioskodawca pismem z 14 maja 2025 r. złożył uzupełnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu podniósł, że zajęcie środków na rachunkach bankowych skutkuje całkowitym brakiem dostępu do środków finansowych niezbędnych do: - kontynuowania bieżącej działalności gospodarczej, - regulowania wynagrodzeń pracowników, - opłacania składek ZUS i zobowiązań podatkowych, - rozliczeń z kontrahentami, - zakupu surowców i materiałów niezbędnych do prowadzenia działalności. Skarżący wyjaśnił, że nie ma możliwości prowadzenia działalności gospodarczej w dotychczasowym zakresie, a kontynuowanie egzekucji może doprowadzić do: - całkowitej utraty płynności finansowej, - zerwania relacji handlowych z kontrahentami, - trwałego wstrzymania operacji gospodarczych, - ogłoszenia bankructwa, - likwidacji miejsc pracy. W ocenie skarżącego, prowadzenie egzekucji na tym etapie postępowania grozi nieodwracalnymi skutkami gospodarczymi, w tym przede wszystkim trwałym upadkiem przedsiębiorstwa i jego eliminacją z rynku. Na potwierdzenie powyższych twierdzeń skarżący załączył: 1. Księgę Przychodów i Rozchodów (KPiR) za lata 2023 oraz 2024; 2. zeznanie podatkowe PIT-36; 3. statystykę sprzedaży prowadzonej działalności gospodarczy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "p.p.s.a.") sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, przy czym możliwość wstrzymania wykonania dotyczy także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Z przepisu tego wynika, że warunkiem wstrzymania wykonania aktu jest wykazanie we wniosku, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wyniku jego wykonania. Sąd orzeka w kwestii wstrzymania wykonania decyzji na podstawie przytoczonych we wniosku okoliczności, uwzględniając indywidualny charakter każdej sprawy i możliwość wystąpienia dla skarżącego niebezpieczeństw, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Przede wszystkim należy zauważyć, że wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji był już rozpatrywany przez Naczelny Sąd Administracyjny, który prawomocnym postanowieniem z 24 listopada 2023 r., I GSK 1318/23 oddalił wniosek. Z uzasadnienia wspomnianego postanowienia NSA wynika, że skarżący nie uprawdopodobnił, że wykonanie decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] stycznia 2022 r. spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudne do odwrócenia skutki. Sąd uznał, że zbyt ogólnikowe argumenty przytoczone przez skarżącego i nie przedstawienie żadnych szczegółowych danych spowodowały, że NSA nie mógł rozpoznać wniosku w sposób merytoryczny pod kątem zaistnienia przesłanek do udzielenia skarżącemu ochrony tymczasowej. Stosownie do treści art. 61 § 4 p.p.s.a. postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Bez zmiany okoliczności sprawy sąd nie może jednak uchylić i zmienić takiego postanowienia. Muszą to być takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. Tak więc w sytuacji wystąpienia z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji, po prawomocnym rozpoznaniu poprzedniego wniosku o wstrzymanie wykonania danego aktu, żądanie takie powinno zostać potraktowane jako wniosek o zmianę postanowienia Sądu w trybie przewidzianym w art. 61 § 4 p.p.s.a. Postępowanie wpadkowe dotyczące złożonego przez skarżącego ponownego wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji powinno zatem mieć na celu ocenę, czy zmieniły się okoliczności, które były podstawą odmowy zastosowania ochrony tymczasowej w poprzednim, prawomocnie zakończonym postępowaniu wpadkowym dotyczącym tej kwestii. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, podniesione w obecnie ocenianym wniosku i jego uzupełnieniu argumenty wnioskodawcy uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący pismem z 14 maja 2025 r. uzupełnił wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i uprawdopodobnił potrzebę zastosowania przez Sąd ochrony tymczasowej wynikającej z treści art. 61 § 3 p.p.s.a. Powołał się bowiem na fakt, że wykonanie decyzji nakładającej na niego karę pieniężną w wysokości 98 000,00 złotych i 70 626,68 złotych odsetek może spowodować utratę możliwości dalszego wykonywania działalności gospodarczej. Skarżący na potwierdzenie powyższych twierdzeń załączył Księgę Przychodów i Rozchodów (KPiR) za lata 2023 oraz 2024, zeznanie podatkowe PIT-36 oraz statystykę sprzedaży prowadzonej działalności gospodarczej. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że wynikający z przedstawionych przez skarżącego dokumentów obraz jego sytuacji majątkowej świadczy o tym, że wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Prowadzona przez skarżącego działalność gospodarcza jest źródłem dochodów, których wysokość za 2024 rok kształtuje się na poziomie 139 175,34 złotych, a egzekucja obejmuje łącznie kwotę blisko 168 626,68 złotych. Należy zauważyć, że konieczność uiszczenia przez skarżącego kary pieniężnej w wysokości przekraczającej roczne dochody prowadzonej działalności gospodarczej, bez wątpienia może doprowadzić do utraty płynności finansowej, a w konsekwencji konieczności zaprzestania prowadzenia dalszej działalności przez skarżącego. Tego rodzaju okoliczności stanowią, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, przesłankę do zastosowania w niniejszej sprawie instytucji ochrony tymczasowej i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3, § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji