I GSK 1303/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia del. WSA Krzysztof Dziedzic (spr.) po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej E. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 stycznia 2021 r. sygn. akt V SA/Wa 972/20 w sprawie ze skargi E. K. na rozstrzygnięcie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – Komisji Odwoławczej z dnia (...) stycznia 2020 r. nr (...) w przedmiocie oceny wniosku o dofinansowanie projektu 1. oddala skargę kasacyjną 2. zasądza od E. K.na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – Komisji Odwoławczej 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 stycznia 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 972/20 oddalił skargę E. K.na rozstrzygnięcie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – Komisji Odwoławczej z dnia (...) stycznia 2020 r. nr (...)w przedmiocie oceny wniosku o dofinansowanie projektu. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przypisanych. W skardze kasacyjnej na podstawie art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) zarzucono: I. naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci art. 37d ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1205, dalej: ustawa wypadkowa) przez: a. jego błędną wykładnię, która polegała na: - przyjęciu, że widniejąca systemie niedopłata, mimo jej konwalidacji w rozumieniu art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm., dalej: ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych), stanowi zaległość z opłacaniem składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne (wykładnia systemowa); -przyjęciu, że zaleganie z opłacaniem składem jest tożsame z formalnym istnieniem zaległości (wykładnia językowa), i ze jest to niezależne od przyczyny i od tego, czy zaległość może wynikać z zaniedbań Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w zw. z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą ochrony zaufania obywateli do Państwa (wykładnia prokonstytucyjna); b. jego błędne zastosowanie i stwierdzenie przez organ, że skarżąca zalega z zapłatą składek, mimo że niezgodność wynikała z faktu prowadzenia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych dwóch kont dla ubezpieczonego, wobec czego faktycznie nie istniał stan niedopłaty wyłączający legitymację skarżącej do wystąpienia z wnioskiem. II. naruszenie przepisów postępowania mającą wpływ na wynik sprawy w postaci: a. art. 90 p.p.s.a. w zw. z art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez odmowę rozpoznania sprawy na rozprawie, mimo konieczności przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego i zgłoszenia takiego żądania przez stronę, co skutkowało pozbawieniem skarżącej prawa do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy; b. 106 § 3 p.p.s.a. przez odmowę przeprowadzenia dowodów uzupełniających mimo, że było to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, które wynikały z uzasadnionego podejrzenia, iż sporna zaległość w płatności składek, która skutkowała odmową rozpoznania wniosku o dofinansowanie, nie wynikała z winy skarżącej: c. art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 228 § 2 k.p.c. przez nieuwzględnienie znanego sądowi z urzędu dokumentu w postaci pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 3 stycznia 2020 r., w którym wyrażona został zgoda na opłacenie spornej składki po terminie, co skutkowało automatyczną konwalidacją zaległości (w rozumieniu art. 14 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych) w wyniku czego należało uznać ją za niebyłą; d. art. 135 p.p.s.a. przez jego niezastosowanie mimo, że istniała konieczność usunięcia naruszenia prawa w stosunku do rozstrzygnięcia Komisji Odwoławczej, które zostało wydane z naruszeniem art. 37c ust. 1 i 2 w zw. z art. 37e ust. 1 ustawy wypadkowej w zw. z § 4 ust. 1 i 2 Regulaminu Konkursu na projekty dotyczące utrzymania zdolności do pracy przez cały okres aktywności zawodowej realizowane w 2020 r., które przejawiało się w sprzecznościach w ocenie formalnej wniosku o dofinansowanie projektu, wynikających z: 1) braku informacji o zaległości w miesiącu lipcu 2019 r. w płatności składek przez płatnika na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i nieistnieniu po stronie płatnika jakiejkolwiek zaległości do chwili formalnej oceny wniosku, 2) pominięciu we wnioskach wynikających z oceny okoliczności, że rzekoma zaległość płatnika w zapłacie składek była powodem prowadzenia przez ZUS dwóch kont ubezpieczonego na rzecz P. P. pomimo że Zakład z urzędu miał dostęp do przedmiotowej informacji i winien był ustalić, że zaległość w opłacie składek nie występuje, 3) niewyczerpującej ocenie spełniania warunków określonych w art. 37d ustawy wypadkowej przez organy I i II instancji. skutkującej uznaniem, że po stronie skarżącej występuje niedopłata, podczas gdy składki na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne opłacane na rzecz P. P. zostały opłacone w terminie, a błędne ustalenie wynikało z pominięcia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych okoliczności prowadzenia dwóch kont ubezpieczonego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., który stanowi, że uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od przedstawienia stanu sprawy, ograniczając uzasadnienie do rozważań mających znaczenie dla oceny zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Istota zarzutów kasacyjnych, mających komplementarny charakter uzasadniający łączne ich rozpoznanie, sprowadza się do kwestionowania aprobującego stanowiska Sądu pierwszej instancji odnośnie do przyjęcia przez rozstrzygający sprawę organ, że na dzień dokonywania oceny formalnej wniosku skarżącej o dofinasowanie przedstawionego przez nią projektu, zalegała ona z opłacaniem składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne, co skutkowało pozostawieniem wniosku skarżącej bez rozpatrzenia na podstawie art. 37d ust. 1 pkt 1 ustawy wypadkowej. Zgodnie z art. 37d ust. 1 pkt 1 ustawy wypadkowej, w konkursie może brać udział płatnik składek, który nie zalega z opłacaniem składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne. Warunek ten został powtórzony w § 4 ust. 1 Regulaminu konkursu. Odnosząc się do powyższej kwestii należy podkreślić, że jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, na etapie postępowania administracyjnego nie było przez skarżącą kwestionowane, że na dzień dokonywania oceny formalnej wniosku skarżącej tj. 9 września 2019 r. , na koncie płatnika (skarżącej) widniała zaległość w opłacaniu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i FPiFGŚP za lipiec 2019 r. w kwocie 178 zł. W odwołaniu wskazano, że zaległość powstała na skutek niezamierzonej pomyłki, tzw. "czeskiego błędu". Wymagana wysokość składek za lipiec 2019 r. wynosiła 43 422,30 zł, natomiast skarżąca zapłaciła 43 244,30 zł. Dopiero w skardze strona wystąpiła z twierdzeniami, ponowionymi następnie w skardze kasacyjnej, że zaległość płatnika w zapłacie składek wynikała z prowadzenia przez ZUS dwóch kont ubezpieczonego na rzecz P. P.. W związku z tymi twierdzeniami należy podkreślić, iż w żaden sposób nie podważają one ustalenia, że na dzień dokonywania oceny formalnej wniosku skarżącej na jej koncie płatnika istniała zaległość w opłacaniu składek w kwocie 178 zł. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. przez odmowę przeprowadzenia dowodów uzupełniających z dołączonych do skargi dokumentów należy zauważyć, że z pisma J. z 18 lutego 2020 r. (k. 9 akt sądowych) wynika wyłącznie potwierdzenie poczynionego przez organy i zaaprobowanego przez Sąd pierwszej instancji ustalenia, że w sierpniu 2019 r. na skutek błędu biura rachunkowego dotyczącego wysokości składek za lipiec 2019 r. wystąpiła niedopłata. Skarżąca zapłaciła 43 244,30 zł, zamiast należnej kwoty składek - 43 422,30 zł i w związku z tym powstała na dzień 31 sierpnia 2019 na koncie skarżącej niedopłata w kwocie 178 zł. Istnienie niedopłaty w takiej właśnie wysokości – 178 zł wynika też z drugiego dokumentu - wydruku z elektronicznego zestawienia sald ZUS (k 10 akt sądowych). Przeprowadzenie przez Sąd dowodu z tych dokumentów, jako wyłącznie potwierdzających ustalenia poczynione przez organ, nie było zatem niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w rozumieniu art. 106 § 3 p.p.s.a. Nie był zasadny zarzut skargi kasacyjnej dotyczący nieuwzględnienia dokumentu w postaci pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 3 stycznia 2020 r., w którym wyrażona został zgoda na opłacenie spornej składki po terminie, co skutkowało zdaniem skarżącej kasacyjnie automatyczną konwalidacją zaległości w rozumieniu art. 14 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z tym przepisem Zakład Ubezpieczeń Społecznych na wniosek ubezpieczonego może wyrazić zgodę na opłacenie składki po terminie. Wyrażenie takiej zgody sprawia, że pomimo iż składka nie została opłacona w terminie, dobrowolne ubezpieczenia emerytalne i rentowe albo dobrowolne ubezpieczenie chorobowe nie ustają. Jednak, wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej, wyrażenie zgody w trybie art. 14 ust. 2 pkt 2 na opłacenie należnej składki po terminie nie oznacza, że zaległość wcześniej nie istniała. Dotyczy to także istniejącej na dzień dokonywania oceny formalnej wniosku skarżącej kasacyjnie zaległości w kwocie 178 zł. W świetle powyższego w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia przepisów postępowania były nieusprawiedliwione, gdyż stan faktyczny ustalony w tej sprawie w toku postępowania administracyjnego, a następnie w pełni zaakceptowany przez Sąd pierwszej instancji, nie budzi wątpliwości. Wobec braku podważania ustalenia, że w dacie oceny formalnej wniosku strona posiadała zaległość w kwocie 178 zł, o której mowa w art. 37d ust. 1 pkt 1 ustawy wypadkowej, nie doszło również do naruszenia tego przepisu prawa materialnego. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 września 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.).