I GSK 1302/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Piszczek po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku TK o uzupełnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 maja 2023 r. sygn. akt I GSK 1302/19 o orzeczenie w przedmiocie kosztów postępowania w sprawie ze skargi kasacyjnej Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Częstochowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 marca 2019 r. sygn. akt III SA/Gl 1171/18 w sprawie ze skargi TK na decyzję Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Częstochowie z dnia 19 września 2018 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego postanawia: oddalić wniosek.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 31 maja 2023 r., sygn. akt I GSK 1302/19 oddalił skargę kasacyjną Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Częstochowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 marca 2019 r. sygn. akt III SA/Gl 1171/18 w sprawie ze skargi TK na decyzję Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Częstochowie z dnia 19 września 2018 r. w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Wnioskiem z 19 lipca 2023 r. pełnomocnik skarżącego, na podstawie art. 157 § 1 w zw. z art. 204 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2023.259; dalej: p.p.s.a.), wniósł o uzupełnienie przedmiotowego wyroku w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego, poprzez zasądzenie od organu skarżącego kasacyjnie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek strony skarżącej nie znajduje podstaw prawnych, a zatem nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 157 § 1 p.p.s.a. strona może w ciągu czternastu dni od doręczenia wyroku z urzędu - a gdy wyroku nie doręcza się stronie od dnia ogłoszenia - zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. Na podstawie § 2 tego przepisu wniosek o uzupełnienie wyroku co do zwrotu kosztów sąd może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 193 p.p.s.a. powyższe regulacje znajdują odpowiednie zastosowanie również w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. W wyroku 31 maja 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej wniesionej przez Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Częstochowie. Jednocześnie NSA nie orzekł w wyroku o zasądzeniu na rzecz skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego. Wobec tego należało ocenić, czy w niniejszej sprawie zachodziły podstawy do zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego. Jak wynika z art. 204 p.p.s.a., w razie oddalenia skargi kasacyjnej strona, która wniosła skargę kasacyjną, obowiązana jest zwrócić niezbędne koszty postępowania kasacyjnego poniesione przez: 1. organ – jeżeli zaskarżono skargą kasacyjną wyrok sądu pierwszej instancji oddalający skargę albo przez 2. skarżącego – jeżeli zaskarżono skargą kasacyjną wyrok sądu pierwszej instancji uwzględniający skargę. Do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony (art. 205 § 2 p.p.s.a.). Stawki wynagrodzenia pełnomocnika profesjonalnego i katalog czynności, za których wykonanie w postępowaniu sądowoadministracyjnym przysługują koszty postępowania regulują rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości. W rozpoznawanej sprawie skarżąca spółka była reprezentowana przez adwokata, a zatem rozporządzeniem, które znalazłoby zastosowanie jest rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U.2015.1800 ze zm.; dalej rozporządzenie) w stanie prawnym obowiązującym od dnia 27 października 2016 r., z uwagi na to, iż skarga kasacyjna strony została złożona w 15 maja 2019 r. (data stempla pocztowego na kopercie – k. 66). Z § 14 ust. 1 rozporządzenia wynika, że stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi: 1) w pierwszej instancji: a) w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna – stawkę obliczoną na podstawie § 2, b) za sporządzenie skargi i udział w rozprawie w sprawie skargi na decyzję lub postanowienie Urzędu Patentowego – 1200 zł, c) w innej sprawie – 480 zł; 2) w drugiej instancji: a) za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym – 75% stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli w drugiej instancji nie prowadził sprawy ten sam adwokat – 100% tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 240 zł, b) za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej – 50% stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam adwokat w drugiej instancji – 75% tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 240 zł, c) za udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym – 50% stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy w drugiej instancji ten sam adwokat, nie sporządził i nie wniósł kasacji – 75% tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 240 zł, d) w postępowaniu zażaleniowym – 240 zł. Z przywołanych powyżej przepisów wynika, że na gruncie postępowania kasacyjnego koszty postępowania obejmują poniesione przez stronę koszty sądowe oraz wynagrodzenie pełnomocnika strony, który wykonał czynność określoną w § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a-c rozporządzenia, to znaczy stawił się na rozprawie lub w terminie sporządził skargę kasacyjną. Ponadto, możliwe jest zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego za sporządzenie i wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną w terminie (zob. uchwała siedmiu sędziów NSA z 19 listopada 2012 r., sygn. akt II FPS 4/12; publ. ONSA WSA 2013/3, poz. 38). W uchwale tej sąd stwierdził, że "art. 204 i art. 205 § 2–4 w zw. z art. 207 § 1 p.p.s.a. wraz z właściwymi przepisami odrębnymi, do których odsyła art. 205 § 2 i 3 tej ustawy, stanowią podstawę do zasądzenia zwrotu kosztów za wniesienie sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika odpowiedzi na skargę kasacyjną". W takim przypadku zasądzenie zwrotu kosztów postępowania będzie obejmowało zatem koszt zastępstwa procesowego strony związanego ze sporządzeniem odpowiedzi na skargę kasacyjną. Bezspornym jest, że w sprawie niniejszej skarżący nie poniósł kosztów sądowych, do których należą opłaty sądowe (np. wpis od pisma wszczynającego postępowanie) i wydatki, więc nie ma podstaw do zasądzenia ich zwrotu. Jeżeli zaś chodzi o zwrot wynagrodzenia pełnomocnika profesjonalnego skarżącego, NSA stwierdza, że żadnej z czynności przewidzianych w rozporządzeniu pełnomocnik ten nie dokonał. Wątpliwości skarżącego wnoszącego o uzupełnienie wyroku NSA budzi brak uwzględnienia okoliczności sporządzenia przez profesjonalnego pełnomocnika pisma procesowego z 12 maja 2022 r. (omyłka pisarska), w którym skarżący wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej, przedstawił argumenty uzasadniające żądanie oddalenia skargi kasacyjnej, sformułował w nim wniosek o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, a także zwrócił się o przesłanie linku do wideokonferencji na adres mailowy pełnomocnika. Poza sporem jest, że sprawa została skierowana na rozprawę w trybie stacjonarnym i nie ma możliwości uczestnictwa w niej za pomocą środków komunikacji elektronicznej, o czym pełnomocnik skarżącego został poinformowany przed rozprawą. A zatem koszty dla pełnomocnika z tytułu stawiennictwa na rozprawie, były jedynymi które mogły zostać zasądzone. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą podstawy do zwrotu wynagrodzenia pełnomocnika za sporządzenie pisma z 12 maja 2022 r., będącego wyrazem stanowiska skarżącego odnośnie do złożonej przez organ skargi kasacyjnej, i w którym sformułowano wniosek o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Należy bowiem stwierdzić, że pismo to zostało wniesione do sądu po terminie określonym w art. 179 zd. 1 p.p.s.a., który stanowi, że strona, która nie wniosła skargi kasacyjnej, może wnieść do wojewódzkiego sądu administracyjnego odpowiedź na skargę kasacyjną w terminie czternastu dni od doręczenia jej skargi kasacyjnej. Odpis skargi kasacyjnej doręczono skarżącemu wraz z pouczeniem o treści art. 179 p.p.s.a. 5 czerwca 2019 r. (vide: zwrotne potwierdzenie odbioru – k. 69 akt sądowych), a zatem 14-dniowy termin na wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną upływał 19 czerwca 2019 r. Skarżący w terminie złożył odpowiedz na skargę kasacyjną w której wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości i wyznaczenie rozprawy. Tymczasem jak wynika z akt sprawy pismo procesowe, na podstawie którego skarżący domaga się zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego jak za odpowiedź na skargę kasacyjną złożono 12 maja 2023 r. (vide: data stempla pocztowego – k. 111 akt sądowych), załączając do niego pełnomocnictwo procesowe z 9 maja 2023 r. Skoro więc pełnomocnik skarżącego złożył spóźnioną odpowiedź na skargę kasacyjną (pismo procesowe zawierające wniosek o zasądzenie kosztów postępowania), to za jej sporządzenie nie przysługuje zwrot kosztów postępowania na mocy art. 204 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 i w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w wyroku NSA z 31 maja 2023 r. orzeczono o całości sprawy, a brak orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego wynikał z tego, że nie zachodziły podstawy do ich przyznania. Tym samym wniosek skarżącego o uzupełnienie wyroku w tym zakresie nie mógł zostać uwzględniony. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 157 § 1 i 2 w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji