I GSK 1177/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Beata Sobocha-Holc sędzia NSA Henryk Wach sędzia NSA Joanna Wegner (spr.) po rozpoznaniu w dniu 16 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 17 kwietnia 2024 r. sygn. akt III SA/Gd 52/24 w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni z dnia 27 listopada 2023 r. nr 9011-2023-002233 w przedmiocie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 17 kwietnia 2024 r., sygn. akt III SA/Gd 52/24 oddalił skargę M. B. na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni z 27 listopada 2023 r. w przedmiocie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej. Od powyżej wskazanego wyroku Sądu pierwszej instancji skarżący wniósł skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości zarzucając naruszenie przepisów postępowania polegające na niezastosowaniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) – dalej "p.p.s.a." w związku z art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.) - dalej jako "k.p.a.", poprzez nieuwzględnienie skargi w sytuacji, w której decyzja organu wydana została z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., niewłaściwym zastosowaniu art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., poprzez niezasadne oddalenie skargi w sytuacji, w której decyzja organu wydana została z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i niezastosowaniu art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w związku z § 2 ust. 1 pkt 2 i 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno – środowiskowo – klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 - 2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 415 ze zm.) - zwanego dalej "rozporządzeniem RŚK" oraz § 4 ust. 1 pkt 4) lit, i) oraz ust. 2 pkt 5) rozporządzenia RŚK w związku z pkt IV, ust. 9 pkt 2) załącznika do rozporządzenia RŚK nr 2 w związku z § 5 ust 1 pkt 1), § 11 ust. 4 oraz § 15 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 i 3 rozporządzenia RŚK, lit. b) oraz w związku z art. 32 ust. 2 lit a oraz ust. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z 17 grudnia 2013 roku ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U.L.347.2013 ze zm.) - zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1307/2013", a także art. 5 ust. 2 lit. b i ust. 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.Urz.UE.L.181.2014) - zwanego dalej "rozporządzeniem nr 640/2014" - w związku z art. 13 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2022/1172 z dnia 4 maja 2022 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli we wspólnej polityce rolnej oraz stosowania i obliczania wysokości kar administracyjnych w związku z warunkowością (Dz.U.L.183.2022), poprzez to, że Sąd pierwszej instancji nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - nie wyszedł poza ich granice, mimo że w przedmiotowej sprawie powinien był to uczynić. Kolejne zarzuty dotyczyły naruszenia § 2 ust. 1 pkt 2 i 3 rozporządzenia RŚK oraz § 4 ust, 1 pkt 4) lit, i) oraz ust. 2 pkt 5) rozporządzenia RŚK w zw. z pkt IV. ust. 9 pkt 2) załącznika do rozporządzenia RŚK nr 2 w związku z § 5 ust. 1 pkt 1), § 11 ust. 4 oraz § 15 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 i 3 rozporządzenia RŚK, lit. b oraz w zw. z art. 32 ust. 2 lit a oraz ust. 4 rozporządzenia nr 1307/2013, a także w związku z art. 5 ust. 2 lit. b i ust. 3 rozporządzenia nr 640/2014 w związku z art. 13 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2022/1172 z 4 maja 2022 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli we wspólnej polityce rolnej oraz stosowania i obliczania wysokości kar administracyjnych w związku z warunkowością (Dz.U.L.183.2022) - poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że niezrealizowanie przez skarżącego obowiązku wynikającego z normy zrekonstruowanej z tych przepisów, a polegającego na koszeniu powierzchni działki 1030/1 w okresie pomiędzy 15 czerwca 2022 r. a 31 października 2022 r., mogło być wykazane dowodem w postaci zdjęć lotniczych wykonanych w dniu 5 maja 2022 r. i na tej podstawie uznania, że należąca do skarżącego działka nie była w roku 2022 użytkowana rolniczo i wyznaczenia dla niej nowej geometrii i wartości MKO na rok 2022, a co za tym idzie, uznaniu, że ziściła się przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Skarżący wniósł o uchylenie w całości wyroku Sądu pierwszej instancji oraz przekazanie przedmiotowej sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji, zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie, dlatego że wbrew sformułowanej w niej tezie, Sąd pierwszej instancji oddalając skargę nie dopuścił się podnoszonych w środku odwoławczym uchybień. Przeciwnie, przeprowadzona przez Sąd pierwszej instancji kontrola legalności zaskarżonej decyzji jest prawidłowa. Wyjaśnić zatem należy, że – wymienione w skardze kasacyjnej przepisy prawa materialnego statuują podstawę wypłaty rolnikowi świadczeń w ramach wspólnej polityki rolnej. W przypadku płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej przysługują w przypadku spełnienia przez rolnika przewidzianych w tych przepisach warunków i według tam określonych reguł, odnoszących się m. in. do powierzchni zgłoszonych do płatności działek. Ta ostatnia okoliczność należy do faktów podlegających badaniu i ustaleniu w postępowaniu administracyjnym, toczącym się z wniosku rolnika o przyznanie płatności. Wydanie w wyniku tych ustaleń decyzji administracyjnej co do zasady zamyka możliwość ponownego dokonywania ustaleń, o których w tej decyzji przesądzono. Decyzja ostateczna cechuje się przymiotem trwałości, o której mowa w art. 16 § 1 k.p.a. i zasadniczo jest niewzruszalna. Jednakże ustawodawca przewidział pewne sytuacje, w których nawet cechująca się prawomocnością (na skutek na przykład niewniesienia od decyzji żadnego środka prawnego) może podlegać wzruszeniu, ze względu na potrzebę ochrony wartości wyższych niż sama trwałość określonego decyzją stosunku prawnego. Na możliwość tę wskazuje już art. 16 § 1 zdanie drugie k.p.a., a do procedur ją realizujących zaliczyć należy m.in. wznowienie postępowania. Tryb ten zasadniczo służy usuwaniu poważnych uchybień procesowych, które popełniono w prowadzonym postępowaniu, a które czynią wydaną decyzję wadliwą. Wśród tego rodzaju naruszeń ustawa wymienia istnienie okoliczności faktycznych bądź dowodów, istniejących wprawdzie w dniu wydania decyzji, ale mu nieznane. Podstawa wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. pozwala zatem na usuwanie błędów w ustaleniach faktycznych i zarazem na doprowadzenie decyzji do stanu zgodnego z prawem, w tym przypadku przewidzianym przez art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. obiektywnym stanem rzeczy. W sprawie niniejszej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że decyzja, na podstawie której skarżący uzyskał płatność została wydana na podstawie nieaktualnych danych pomiarowych w zakresie powierzchni wykorzystywanych rolniczo działek. Nowe, aktualne dane były już opracowane, choć nie były dostępne organowi prowadzącemu postępowanie. Dlatego skorzystanie przez organ z instytucji wznowienia postępowania w celu dokonania korekty przyznanej skarżącemu płatności było w pełni zasadne. Sąd pierwszej instancji trafnie nie dopatrzył się tu naruszeń prawa. Nie można zgodzić się ze skarżącym, że nowe ortofotomapy nie mogły być wykorzystane w celu oceny zakresu wykorzystywania rolniczego działek, a więc pod względem złożonej przez skarżącego deklaracji. Przeciwnie, dbając o należytą wypłatę środków publicznych organ jest wręcz zobowiązany do weryfikacji deklaracji wnioskodawcy, a dostrzeżenie niezgodności w tym zakresie obliguje organ do uruchomienie dostępnego w ustawie postępowania i korekty uprawnienia skarżącego. Z tego powodu zarzuty skargi kasacyjnej odnoszące się do błędnego zastosowania wskazanych w niej przepisów prawa materialnego. Niezasadny jest także zarzut naruszenia przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a., dlatego że nie można podzielić stanowiska strony skarżącej, zgodnie z którym Sąd pierwszej instancji zaniechał rozpoznania skargi niezależnie od podniesionych przez skarżącego zarzutów. Sąd pierwszej instancji dokonał wszechstronnej analizy zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, zasadnie nie dopatrując się w niej naruszeń. Skarżący zaś nie przywołał przepisów prawa, które powinny wejść w poczet wzorca sądowej kontroli administracji, a których uwzględnienie mogłoby doprowadzić do innego wyniku postępowania sądowego. Wymienione w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego Sąd pierwszej instancji brał bowiem w istotnym zakresie pod uwagę w toku rozpoznania sprawy. Jak już wyjaśniono, kluczową w tej sprawie była kwestia błędu w ustaleniach faktycznych, sanowanego w drodze wznowienia postępowania, nie zaś kształtu przysługujących skarżącemu uprawnień, determinowanych wspomnianą regulacją materialnoprawną. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.