I GSK 1172/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Smoleń Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia del. WSA Marek Krawczak (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Agnieszka Juszyńska po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2026 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 5 lipca 2023 r. sygn. akt I SA/Łd 321/23 w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 17 stycznia 2023 r. nr SKO.4131.2.2023 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu zwrotu niewydatkowanej kwoty dofinansowania ze środków PFRON oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 5 lipca 2023 r., sygn. akt I SA/Łd 321/23 uwzględnił skargę M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 17 stycznia 2023 r. nr SKO.4131.2.2023 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu zwrotu niewydatkowanej kwoty dofinansowania, uchylając zaskarżoną decyzję oraz przyznając i nakazując wypłacić z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat skarżącej kwotę 240 złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło skargę kasacyjną od powyższego wyroku zaskarżając go w części tj. w zakresie punktu 1, domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi. Ponadto, wniesiono o zasądzenie od skarżącej na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego według norm prawem przepisanych. I. Zaskarżonemu wyrokowi SKO zarzuciło naruszenie prawa materialnego tj.: 1) przepisu art. 49f ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r, o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (obecnie tj. Dz.U. z 2023 r., poz. 100 z późn. zm., cyt. dalej jako "ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych") w związku z art. 12a ust. 1 i ust. 2, art. 2 pkt 10, art. 11 ust. 1, art. 45 ust. 1, tytułem Rozdziału 10 ww. ustawy w związku z art. 2 i art. 69 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997 r., Nr 78 poz. 483 z późn. zm., cyt. dalej jako: "Konstytucja RP") i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. - poprzez błędną jego wykładnie i przyjęcie, że jednocześnie przesłanką przyznania jednorazowej pomocy na podjęcie działalności gospodarczej z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych i jednocześnie przesłanką umorzenia nieprawidłowo rozliczonej należności z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych powinien być stan zdrowia strony będącej osobą niepełnosprawną w sytuacji gdy ten stan zdrowia nie może być przesłanką jednocześnie przyznania pomocy i umorzenia nieprawidłowo rozliczonej tej pomocy, gdyż przy takiej wykładni każda osoba niepełnosprawna nigdy nie musiałaby zwracać nieprawidłowo rozliczonej należności z tego tytułu, a więc przy prawidłowej wykładni tego przepisu stan zdrowia osoby niepełnosprawnej nie powinien być przesłanką warunkującą umorzenie nieprawidłowo rozliczonej pomocy z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. II. Zaskarżonemu wyrokowi SKO również zarzuciło naruszenie przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.: 2) art. 134 § 1 w związku art. 138 i art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez błędne oznaczenie jako przedmiotu zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 17 stycznia 2023 r., nr SKO.4131.2.2023 i skargi "odmowy umorzenia należności z tytułu zwrotu niewydatkowanej kwoty dofinansowania" - w sytuacji gdy będąca przedmiotem skargi decyzja dotyczyła "odmowy umorzenia należności z tytułu zwrotu niewydatkowanej kwoty dofinansowania ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na podjęcie działalności gospodarczej przez osobę niepełnosprawną"; 3) art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit c w związku z art. 133 § 1, art. 3 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 7, art 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2020 roku poz. 256 z późn. zm. , obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2021 roku poz. 735 z późn. zm., cyt. dalej jako: "k.p.a.") w związku z art. 49f ust 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - polegające na uchyleniu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 17 stycznia 2023 r., nr SKO.4131.2.2023 z powodu nieuwzględnienia, że postanowieniem z dnia 11 maja 2023 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi umorzył postępowanie egzekucyjne z wniosku Miasta Łódź-Powiatowego Urzędu Pracy w Łodzi wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji a strona korzysta z pomocy społecznej tj. przyznanego jej przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej Łodzi świadczenia pieniężnego na zakup posiłków lub żywności, co zostało ujawnione dopiero na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi w dniu 5 lipca 2023 r., w sytuacji gdy brak było uzasadnionych podstaw do przyjęcia naruszenia tych przepisów prawa gdyż w dniu wydania zaskarżonej decyzji te okoliczności i dowody nie były znane organowi, a miał on obowiązek rozpatrzyć sprawę na podstawie stanu prawnego i faktycznego z daty wydania decyzji, przez co sąd administracyjny nie może dokonywać oceny decyzji z uwzględnieniem stanu prawnego i faktycznego sprawy z daty wydania wyroku; 4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 i art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art.7, art. 77 § 1, art 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 49f ust. 1 ww. ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych związku z art. 67d § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2022 roku, poz. 2651 z późn. zm. , cyt. dalej jako: "Ordynacja podatkowa" lub "O.p.") - polegające na uchyleniu decyzji Samorządowego Kolegium dnia 17 stycznia 2023 r., nr SKO.4131.2.2023 przede wszystkim z powodu nieuwzględnienia okoliczności który miały miejsce po wydaniu zaskarżonej decyzji i stanu zdrowia wnioskodawczym która jest osobą niepełnosprawną i tym samym naruszenia w/w przepisów k.p.a. i art. 49f ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych i art. 67d § 1 O.p., w sytuacji gdy brak było uzasadnionych podstaw do przyjęcia naruszenia tych przepisów prawa, bowiem wniosek M. K. o umorzenie należności z tytułu zwrotu niewydatkowanej kwoty dofinansowania ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na podjęcie działalności gospodarczej przez osobę niepełnosprawną nie mógł być rozpatrywany na podstawie okoliczności który miały miejsce po wydaniu zaskarżonej decyzji (i tym samym nie były znane organowi) ani nie powinien być rozpatrywany w kontekście stanu zdrowia wnioskodawczym będącej osobą niepełnosprawną. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej SKO przedstawiło argumenty na poparcie podniesionych zarzutów. W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik skarżącej wniósł o jej oddalenie i przyznanie pełnomocnikowi skarżącej kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu oświadczając jednocześnie, iż nie zostały one pokryte w całości ani w części. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej, wyznaczonymi wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. - może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powszechnie przyjmowane jest, że naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię polega na mylnym rozumieniu treści określonej normy prawnej, natomiast uchybienie prawu materialnemu przez niewłaściwe zastosowanie polega na tzw. błędzie subsumcji, co wyraża się w tym, że stan faktyczny ustalony w sprawie błędnie uznano za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej albo że ustalonego stanu faktycznego nie "podciągnięto" pod hipotezę określonej normy prawnej. W ramach podstawy z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie kilkakrotnie powtórzyła zarzut naruszenia art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit c w związku z art. 133 § 1, art. 3 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. ma charakter wynikowy (jest przepisem odniesienia) - skutecznie można zarzucić jego naruszenie poprzez powiązanie ich z przepisami postępowania lub prawa materialnego (przepisami dopełnienia), które zostały naruszone lub nie zostały, lecz sąd błędnie uznał, że doszło do ich naruszenia. Określa on bowiem środek kontroli, jaki ma zastosować sąd administracyjny w ramach wykonywania kontroli działalności administracji publicznej, stosownie do art. 3 § 1 p.p.s.a. W związku z tym, że przepis ten powołany zostały także w powiązaniu z przepisami dopełnienia, Sąd odniesie się do nich w tym kontekście. Przepis art. 133 § 1 p.p.s.a. reguluje dwa zagadnienia. Według zdania pierwszego tego przepisu sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Według zdania drugiego, wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi. Z treści skargi kasacyjnej wynika, że skarżącemu kasacyjnie chodzi o naruszenie art. 133 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw jej wydania. Naruszenie określonej w art. 133 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. zasady orzekania na podstawie akt sprawy mogłoby stanowić podstawę kasacyjną np. w sytuacji oddalenia skargi mimo niekompletnych akt sprawy, pominięcia istotnej części tych akt, czy oparcia orzeczenia na własnych ustaleniach sądu, tzn. dowodach lub faktach nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy, o ile nie znajduje to umocowania w art. 106 § 3 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 2010 r. sygn. akt I FSK 497/09). Żadna z wyżej wymienionych sytuacji w tej sprawie nie zaistniała. Zarzut naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. nie może służyć kwestionowaniu ustaleń i oceny przyjętego w sprawie stanu faktycznego ani zwalczaniu wniosków, jakie zostały wyprowadzone z materiału aktowego, o ile sąd nie wykroczył poza akta sprawy, czego w rozpoznawanej sprawie nie można Sądowi I instancji zarzucić. Odnosząc się zaś do zarzutu dotyczącego naruszenia przez Sąd I instancji art. 135 p.p.s.a. należy zauważyć, iż przepis ten stanowi, że Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Istota powyższego uregulowania sprowadza się do tego, że na sąd administracyjny został nałożony obowiązek wyjścia poza granice skargi i zajęcia się wszystkimi postępowaniami prowadzonymi w granicach danej sprawy. Przesłanką zastosowania unormowania zawartego w art. 135 p.p.s.a. jest stwierdzenie naruszenia prawa materialnego lub procesowego nie tylko w zaskarżonym akcie lub czynności ale także w aktach lub czynnościach je poprzedzających, jeżeli tylko były one podjęte w granicach danej sprawy. Przepis ten dotyczy jedynie orzeczeń uwzględniających skargę (por. J.P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wyd. Lexis Nexis, Wyd. 3, Warszawa 2008, s. 336-337 oraz powołane tam orzecznictwo NSA). Zatem w ramach zarzutu dotyczącego naruszenia art. 135 p.p.s.a., w przypadku uchylenia przez Sąd jedynie zaskarżonej decyzji - jak w tej sprawie - nie można skutecznie kwestionować przeprowadzonej przez ten Sąd oceny legalności zaskarżonej decyzji. Nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut naruszenia art.141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe wskazania co do dalszego postępowania przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Wadliwość tę organ postrzega jako uznanie za niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy w zakresie kwestii prawidłowości doręczenia decyzji. Naruszenie art.141 § 4 p.p.s.a. może mieć miejsce wówczas, gdy uzasadnienie wyroku nie odpowiada formalnym wymogom co do jego treści, czyli gdy nie zawiera pewnych elementów wskazanych w ustawie, jest niespójne, nielogiczne, nie pozwala na prześledzenie toku myślenia sądu, prowadzącego do rozstrzygnięcia, wskazania co do dalszego postępowania są niejednoznaczne lub niemożliwe do wykonania. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone zgodnie z zasadami wynikającymi z art.141 § 4 p.p.s.a. Sąd I instancji zawarł w nim wszystkie niezbędne elementy, w sposób jasny i zrozumiały przedstawił podstawę prawną wyroku oraz jej wyjaśnienie. Także wytyczne co do dalszego postępowania są logiczne, spójne i wynikają z wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Organ skarżący kasacyjnie w istocie nie zgadza się z merytoryczną treścią tych wytycznych, co nie może stanowić skutecznego uzasadnienia zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 października 2022 r., sygn. akt I OSK 1429/19; z 21 kwietnia 2022 r., sygn. akt II FSK 1235/19; z 7 lipca 2023 r., sygn. akt I FSK 515/23). Za nieuzasadniony uznać należy również podniesiony w punkcie 2 skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art. 134 § 1 w zw. z art. 138 p.p.s.a. i art. 141 § 4 p.p.s.a. przez błędne oznaczenie jako przedmiotu zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 17 stycznia 2023 r., nr SKO.4131.2.2023 i skargi "odmowy umorzenia należności z tytułu zwrotu niewydatkowanej kwoty dofinansowania" - w sytuacji gdy będąca przedmiotem skargi decyzja dotyczyła "odmowy umorzenia należności z tytułu zwrotu niewydatkowanej kwoty dofinansowania ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na podjęcie działalności gospodarczej przez osobę niepełnosprawną". Przypomnieć w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie granicami skargi oznacza, że sąd ten ma prawo, a jednocześnie i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy w skardze dany zarzut nie został podniesiony. Nie jest przy tym skrępowany sposobem sformułowania skargi, użytymi argumentami, a także zgłoszonymi wnioskami, zarzutami i żądaniami (wyrok NSA z dnia 27 lipca 2004 r., sygn. akt OSK 628/04). Odnosząc się do tego zarzutu oraz jego uzasadnienia wskazać należy, że rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Na gruncie rozpatrywanej sprawy takiego błędu nie popełniono, a zatem przepis nie został naruszony. Natomiast art. 138 p.p.s.a. przewiduje, że sentencja wyroku powinna zawierać: oznaczenie sądu, imiona i nazwiska sędziów, protokolanta oraz prokuratora, jeżeli brał udział w sprawie, datę i miejsce rozpoznania sprawy i wydania wyroku, imię i nazwisko lub nazwę skarżącego, przedmiot zaskarżenia oraz rozstrzygnięcie sądu. Określenie przedmiotu zaskarżenia powinno zawierać precyzyjne oznaczenie, jakiego aktu lub czynności organu administracji publicznej dotyczy wyrok (por. A. Kabat, w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. wyd. V, Warszawa 2013, Komentarz do art. 138). W zaskarżonym wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w sposób precyzyjny i nie budzący żadnych wątpliwości określił przedmiot zaskarżenia wskazując, że jest nim decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 17 stycznia 2023 r. nr SKO.4131.2.2023 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu zwrotu niewydatkowanej kwoty dofinansowania. Wskazano zatem zarówno organ, który wydał zaskarżoną decyzję, jak również podano cechy pozwalające na zindywidualizowanie tej decyzji tj. jej datę, numer oraz przedmiot. Nieuzasadniony jest zatem zarzut skargi kasacyjnej, że zawarte w zaskarżonym wyroku Sądu I instancji określenie przedmiotu zaskarżenia nie spełnia wymogów przewidzianych w przytoczonym przepisie art. 138 p.p.s.a. Sąd nie miał obowiązku wskazywania w samej sentencji wyroku, że zaskarżona decyzja dotyczy kwoty dofinansowania ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na podjęcie działalności gospodarczej przez osobę niepełnosprawną. Art. 138 p.p.s.a. wymaga jedynie na tyle precyzyjnego oznaczenia aktu lub czynności organu administracji publicznej których dotyczy wyrok, by nie istniały żadne wątpliwości co do tego, jaki akt jest przedmiotem zaskarżenia. Wyrok WSA w Łodzi ten warunek spełnia. Określenie przedmiotu zaskarżenia w sentencji orzeczenia winno mieć charakter syntetyczny i zwięźle opisywać rozpoznawaną sprawę. Niezasadnie również zarzucono wyrokowi Sądu I instancji naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, art 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 49f ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Zasadności podniesionych zarzutów skarga kasacyjna upatruje w tym, iż Sąd I instancji uwzględnił okoliczności, który miały miejsce po wydaniu zaskarżonej decyzji, w tym, że postanowieniem z dnia 11 maja 2023 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi umorzył postępowanie egzekucyjne z wniosku Miasta Łódź-Powiatowego Urzędu Pracy w Łodzi wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji a strona korzysta z pomocy społecznej tj. przyznanego jej przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej Łodzi świadczenia pieniężnego na zakup posiłków lub żywności. Zdaniem organu stan zdrowia osoby niepełnosprawnej nie powinien być przesłanką warunkującą umorzenie nieprawidłowo rozliczonej pomocy z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Przed przystąpieniem do dokonania oceny zasadności tych zarzutów skargi kasacyjnej przede wszystkim podkreślić trzeba, że zaskarżone decyzje zostały wydane w warunkach uznania administracyjnego, na podstawie art. 49f ust. 1 pkt 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, zgodnie z którym na wniosek dłużnika lub strony umowy, której przedmiot obejmuje dokonanie wydatków ze środków Funduszu, organy i podmioty powołane do zawierania takich umów, mogą umorzyć w części lub w całości należności pieniężne mające charakter cywilnoprawny, w drodze decyzji, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3 - w przypadku uzasadnionym ważnym interesem dłużnika, interesem publicznym, względami gospodarczymi lub społecznymi, lub innymi przyczynami zasługującymi na uwzględnienie, w szczególności w razie całkowitej nieściągalności w rozumieniu art. 49 ust. 5b tej ustawy. W myśl art. 49 ust. 5b ww. ustawy całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 5a, zachodzi w przypadkach określonych w art. 67d Ordynacji podatkowej. Zgodnie z art. 67d § 1 O.p. są to następujące sytuacje: 1) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne; 2) kwota zaległości podatkowej nie przekracza pięciokrotnej wartości kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 3) kwota zaległości podatkowej nie została zaspokojona w zakończonym lub umorzonym postępowaniu likwidacyjnym lub upadłościowym albo sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości; 4) podatnik zmarł (...). Działanie w ramach uznania administracyjnego nakłada na organ obowiązek wyważenia interesu publicznego z indywidualnym interesem strony, gdyż zobowiązuje go do tego art. 2 Konstytucji RP w każdym przypadku, w którym w sprawie ma zastosowanie norma prawna uzależniająca załatwienie sprawy od tzw. uznania administracyjnego. Decyzja o charakterze uznaniowym musi więc odpowiednio wyważać interesy przeciwstawnych stron - interesu obywatela z interesem publicznym, kierując się przy tym proporcjonalnością uwzględnienia obu rodzajów interesów (por. wyroki NSA z dnia 22 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 182/12, z dnia 21 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 1632/12 i w sprawie II GSK 335/13). W państwie prawa nie ma miejsca dla mechanicznie i sztywno pojmowanej nadrzędności interesu ogólnego nad interesem indywidualnym, o ile ten ostatni można uznać za słuszny interes. Oznacza to, że w każdym przypadku organ ma obowiązek wskazać nie tylko, o jaki interes ogólny (publiczny) chodzi, ale także, że jest on na tyle ważny i znaczący, iż bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych obywateli (por. wyrok SN z dnia 18 listopada 1993 r., sygn. akt III ARN 49/93, opubl. OSNCP 1994/9/181). Analiza uzasadnienia wyroku Sądu I instancji pozwala stwierdzić, że ten właśnie aspekt uznaniowego charakteru decyzji przesądził o ich uchyleniu w sprawie. W razie bowiem wykazania przez wnioskodawcę podstaw dla umorzenia należności pieniężnej uznaniowy charakter takiej decyzji mógłby przemawiać za odmową uwzględnienia wniosku strony jedynie w sytuacji wykazania przez organ istnienia ważnego interesu publicznego przemawiającego za odmową uwzględnienia wniosku strony. Z utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że w sytuacji, w której spłata zaległości powoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego pozbawionego możliwości zaspokajania swoich niezbędnych potrzeb materialnych, w tym potrzeb mieszkaniowych, do środków pomocy państwa nie będąc zgodna z interesem tego obywatela nie jest również zgodna z interesem publicznym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2007 r., sygn. akt II GSK 345/06). W tym miejscu zauważyć trzeba, że organ odwoławczy dysponował pokaźnym materiałem dowodowym zgromadzonym na przestrzeni kilku lat dotyczącym sytuacji majątkowej i zdrowotnej skarżącej. W tym kontekście słusznie Sąd I instancji zauważył, iż skarżąca wielokrotnie wnosiła o umorzenie zaległości i na wezwanie organu I instancji, pomimo złego stanu zdrowia, wielokrotnie składała liczne dokumenty potwierdzające jej trudną sytuację majątkową, rodzinną. Wynika z nich, że niezmiennie od wielu lat zamieszkuje z rodzicami, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Tylko jedno ze wspólnie zamieszkujących rodziców otrzymuje dochody w wysokości 1.200 zł miesięcznie. Doliczając do tego dochód skarżącej z renty (780 zł) i pomniejszając tę kwotę o wysokość stałych wydatków, na zaspokojenie podstawowych potrzeb 3-osobowej rodziny pozostaje kwota 928 zł - czyli 309,33 zł na osobę. Już samo powyższe wyliczenie nie przystaje do wniosku organu, odnośnie możliwości realnej spłaty tak wysokiego zadłużenia przez skarżącą. W zakresie przesłanki interesu publicznego Sąd I instancji prawidłowo stwierdził, że organ odwoławczy w ogóle nie odniósł się do faktu, że skarżąca już korzysta z pomocy społecznej, gdyż przyznano jej świadczenia pieniężne na zakup posiłku lub żywności co niewątpliwie świadczy o jej ubóstwie. W istocie więc Kolegium nie wskazało jaki to interes publiczny nie pozwala przyznać skarżącej wnioskowanej ulgi. Umknęło przy tym uwadze organu, że skarżąca co najmniej kilkukrotnie wskazywała, że wobec długotrwale prowadzonego postępowania i licznych wezwań do składania kolejnych dokumentów mających świadczyć o jej złej sytuacji osobistej, jej kondycja uległa jedynie pogorszeniu. Potwierdzeniem tego jest kolejny pobyt strony w szpitalu na oddziale psychiatrycznym, na co w trakcie postępowania przed organem drugiej instancji zaświadczenie przedstawił ojciec skarżącej M. K. (k.539-538). Zgodzić się należy z WSA w Łodzi, iż nie sposób też nie dostrzec kontekstu sytuacji osobistej strony, tj. tego skarżąca od 1992 r. ma zdiagnozowaną schizofrenię paranoidalną i regularnie z tego powodu się leczy. Z tegoż też powodu orzeczono wobec niej, że jest osobą trwale częściowo niezdolną do pracy, a to, jak również charakter schorzenia, ma z kolei bezpośrednie przełożenie na jej możliwości zarobkowe. Co istotne, poza rozważaniami organu odwoławczego pozostała możliwość podjęcia przez skarżącą zatrudnienia, a przecież nie jest już osobą młodą, poważnie choruje na jaskrę obu oczu - jest po operacji jednego oka, ma jedynie podstawowe wykształcenie i nie dysponuje żadnym majątkiem. W związku z tym zasadne jest dogłębne rozważenie czy skarżąca ma w ogóle realnie możliwości spłaty zadłużenia w rozsądnym czasie, odnosząc się w szczególności do jej deklaracji, że może spłacać po 50 zł miesięcznie. Na rozprawie w dniu 5 lipca 2023 r., Sąd I instancji na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. przeprowadził dowód z dokumentów w postaci postanowienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi z dnia 11 maja 2023 r. oraz 5 kart informacyjnych leczenia szpitalnego skarżącej z dnia 30 września 2022 r., 11 sierpnia 2021 r., 5 lutego 2020 r., 11 kwietnia 2018 r. i 15 grudnia 2014 r. Zdaniem WSA, dokumenty te potwierdzają fakt, że strona nie dysponuje jakimikolwiek składnikami majątku, z których byłaby możliwa skuteczna egzekucja, a kwota otrzymywanego świadczenia rentowego jest wolna od potrąceń, wobec czego postępowanie egzekucyjne prowadzone przez komornika sądowego zostało umorzone. Postanowienie komornika sądowego świadczy również o spełnieniu przesłanki umorzenia należności z art. 67d § 1 pkt 1 O.p. W skardze kasacyjnie nie postawiono zarzutu naruszania art. 106 § 3 p.p.s.a. Tym zarzuty skargi kasacyjnej zmierzające w istocie do podważenia tego, że Sąd I instancji dowody uwzględnił powyższe dowody, są niezasadne. Wbrew również zarzutom skargi kasacyjnej Sąd I instancji uchylając zaskarżoną decyzję nie oparł się jedynie na nieznanych organowi dowodach przedstawionych na rozprawie w dniu 5 lipca 2023 r. Wskazał bowiem, iż organ odwoławczy nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego zebranego przez organ I instancji materiału dowodowego, pozostawiając poza rozważaniami pozostałe, określone w art. 49f ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej przesłanki umorzenia należności takie jak: względy gospodarcze lub społeczne, lub inne przyczyny zasługującymi na uwzględnienie, a w konsekwencji nie skontrolował, czy decyzja organu I instancji, wydana w ramach uznania administracyjnego, jest prawidłowa. Z tych też względów uzasadnienie decyzji organu odwoławczego nie zawierając wskazanych powyżej rozważań narusza także treść art. 107 § 3 k.p.a. Słusznie Sąd I instancji stwierdził, że Kolegium powinno w sposób przekonujący i logiczny uzasadnić swoje stanowisko, skoro właściwie nie zdefiniowało interesu publicznego w tej sprawie oraz nie wyważyło interesu indywidualnego z interesem publicznym w konkretnej sytuacji faktycznej osoby wnioskującej o udzielenie ulgi. Istotne będzie rozważenie sytuacji wnioskodawcy, w tym dokonanie refleksji nad tym, czy możliwe jest pokrycie należności z tytułu zwrotu niewydatkowanej kwoty dofinansowania i zaspokojenie potrzeb życiowych wnioskodawcy przy jego poziomie dochodów oraz wykazywanych wydatkach stałych na utrzymanie, bez jednoczesnego sięgania po środki z pomocy społecznej. Twierdzenie skarżącego kasacyjnie organu podniesione jako uzasadnienia zarzutu z pkt. 1 petitum skargi kasacyjnej, iż "stan zdrowia (stanowiący immanentną cechę osoby niepełnosprawnej) nie może być przesłanką jednocześnie przyznania pomocy i umorzenia nieprawidłowo rozliczonej tej pomocy, tym bardziej, że przy takiej wykładni dokonanej przez Sąd pierwszej instancji każda osoba niepełnosprawna nigdy nie musiałaby zwracać nieprawidłowo rozliczonej należności z tego tytułu. Wobec tego przy prawidłowej wykładni tego przepisu stan zdrowia osoby niepełnosprawnej nie powinien być przesłanką warunkującą umorzenie nieprawidłowo rozliczonej pomocy z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych", jest pozbawione podstaw. Zaprezentowane w uzasadnieniu skargi kasacyjnej stanowisko organu wskazuje na całkowite negowanie zasadności stosowania ulgi poprzez umorzenie należności z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych wobec osób niepełnosprawnych, których stan zdrowia jest poważny. Niepełnosprawnych wymagających zarówno opieki medycznej, jak i pomocy osób bliskich, czy też instytucji opieki społecznej tylko z tego powodu, iż osoby te jako osoby niepełnosprawne otrzymał już pomoc na podjęcie działalności gospodarczej. Kasator zdaje się nie dostrzegać, iż stan zdrowotny osoby niepełnosprawnej może ulec pogorszeniu po otrzymaniu dofinansowania. Sama niepełnosprawność nie wyklucza choćby możliwości podjęcia pracy zarobkowej, natomiast stan zdrowia osoby niepełnosprawnej może zarówno uniemożliwić jej dalszą pracę czy też prowadzenie działalności gospodarczej, jak i spowodować niemożność regulowania zaciągniętych zobowiązań finansowych. Stanowisko organu zaprezentowane w skardze kasacyjnej jest nieakceptowalne i świadczy o niezrozumieniu przez organ istoty postępowania w przedmiocie umorzenia należności z tytułu pomocy z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Z oczywistych względów dotyczy ono bowiem z reguły osób, które z przyczyn losowych, trudnej sytuacji materialnej i czasami zdrowotnej, nie są w stanie uregulować swoich zobowiązań. Sąd I instancji trafnie podkreślił, że działanie w ramach uznania administracyjnego nakłada na organ obowiązek wyważenia interesu publicznego z indywidualnym interesem strony, gdyż zobowiązuje go do tego art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w każdym przypadku, w którym w sprawie ma zastosowanie norma prawna uzależniająca załatwienie sprawy od tzw. uznania administracyjnego. Decyzja o charakterze uznaniowym, tak jak w niniejszej sprawie, musi więc odpowiednio wyważać interesy przeciwstawnych stron – interesu obywatela z interesem publicznym, kierując się przy tym proporcjonalnością uwzględnienia obu rodzajów interesów (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 21 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1632/12; z dnia 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 335/13, wszystkie wyroki powołane w uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W państwie prawa nie ma miejsca dla mechanicznie i sztywno pojmowanej nadrzędności interesu ogólnego nad interesem indywidualnym, o ile ten ostatni można uznać za słuszny interes. Oznacza to, że w każdym przypadku organ ma obowiązek wskazać nie tylko, o jaki interes ogólny (publiczny) chodzi, ale także, że jest on na tyle ważny i znaczący, iż bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych obywateli (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 listopada 1993 r., sygn. akt III ARN 49/93, opubl. OSNCP 1994/9/181). Z przyczyn wyżej wskazanych Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. W odniesieniu do wniosku pełnomocnika skarżącej ustanowionego w ramach prawa pomocy o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne, w niniejszym wyroku nie zawarto rozstrzygnięcia dotyczącego tej kwestii. Zgodnie bowiem z art. 250 § 1 oraz art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a. wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego na zasadzie prawa pomocy przyznaje się przez wydanie odrębnego postanowienia przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny.