I GSK 1162/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Beata Sobocha-Holc sędzia NSA Henryk Wach sędzia NSA Joanna Wegner (spr.) po rozpoznaniu w dniu 16 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ministra Rozwoju i Technologii od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lutego 2024 r. sygn. akt V SA/Wa 1227/23 w sprawie ze skargi G. [...] Sp. z o.o. Sp. k. w K. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 27 marca 2023 r. nr DIP-IX.025.1.2023 w przedmiocie nieuwzględnienia wniosku o zmianę decyzji o udzielaniu pomocy na restrukturyzację 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od G. [...] Sp. z o.o. Sp. k. w K. na rzecz Ministra Rozwoju i Technologii 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 lutego 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 1227/23 uchylił zaskarżoną przez G. [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Sp.k. z siedzibą w K. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z 27 marca 2023 r. w przedmiocie nieuwzględnienia wniosku o zmianę decyzji o udzielaniu pomocy na restrukturyzację. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, że wnioskiem z 6 czerwca 2022 r. spółka zwróciła się o zmianę planu restrukturyzacji zaakceptowanego decyzją Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości S.A. z 30 kwietnia 2021 r., w tym o zwiększenie pomocy na restrukturyzację poprzez podwyższenie kwoty udzielonej pożyczki. Spółka podała, że w związku z koniecznością zmiany planu restrukturyzacji spowodowaną niezależnymi od spółki czynnikami, w oparciu o art. 44 ustawy z dnia 16 lipca 2020 r. o udzielaniu pomocy publicznej w celu ratowania lub restrukturyzacji przedsiębiorców (Dz. U. poz. 1298 ze zm.). - dalej: "ustawa o pomocy" wnioskuje o zwiększenie pomocy na restrukturyzację, poprzez zwiększenie kwoty pożyczki do 9 000 000 złotych. Decyzją z 23 grudnia 2022 r. Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości S.A odmówiła uwzględnienia wniosku. W uzasadnieniu decyzji wskazała, że nie zostały spełnione przesłanki zmiany decyzji o udzieleniu pomocy publicznej w przedmiocie zmiany planu restrukturyzacji, a w dalszej konsekwencji zwiększenia kwoty udzielonej pomocy publicznej, o których mowa w art. 44 ustawy o pomocy. Decyzją z 27 marca 2023 r. Minister Rozwoju i Technologii utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, uznając że skarżąca nie wykazała, że zwiększenie pomocy na restrukturyzację we wnioskowanej kwocie stanowi minimum niezbędne do przywrócenia skarżącej, znajdującej się w trudnej sytuacji ekonomicznej, długookresowej zdolności do konkurowania na rynku, z uwagi na niemożność potwierdzenia wykonalności i realności prognoz finansowych przedłożonych przez skarżącą. Według organu odwoławczego powyższe uzasadnione jest brakiem informacji przedstawiającej przyczyny przyjętych założeń odnośnie do prezentowanych w prognozie struktury kosztów i przychodów, wobec czego niemożliwe jest wyciągnięcie wniosków potwierdzających potencjał skarżącej do zwiększenia skali działalności w opisywanych przez nią zmienionych warunkach funkcjonowania. Zarządzeniem z 15 lutego 2024 r. organ został pilnie wezwany do uzupełnienie akt administracyjnych przez przesłanie faksem wydruków całej korespondencji prowadzonej ze stroną w toku postępowania wyjaśniającego przed organami obu instancji. Wezwanie to wykonano tego samego dnia o godzinie 14:16. Posiedzenie niejawne, podczas którego Sąd pierwszej instancji wydał wyrok odbyło się 16 lutego 2024 r. Wspomniane wezwanie organ wykonał już po tym terminie, 19 lutego 2024 r. Uwzględniając skargę Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ podał, że ustaleń dokonał w oparciu o analizę akt sprawy, przedstawionych przesz stronę okoliczności, jednak nie wskazał na konkretne dokumenty i konkretne dane przedstawione przez stronę w oparciu o które organ poczynił swoje ustalenia. Organ nie wyjaśnił również które założenia w przedstawionych przez stronę prognozach finansowych i z jakich przyczyn uznał za nieweryfikowalne z punktu widzenia ich wykonalności i realności. Sąd ponadto ocenił, że ustalenia faktyczne organu odwoławczego nie poddawały się kontroli sądowej również z uwagi na brak przedstawienia ze skargą do dnia wyrokowania, pomimo wezwania sądu, kompletnych akt administracyjnych odzwierciedlających pełen przebieg postępowania prowadzonego przez organami obu instancji oraz całość danych przedstawionych przez stronę na wezwania organów w toku postępowania. Nie było więc możliwe sprawdzenie prawidłowości ustaleń faktycznych organów i dokonanej przez nich oceny prawnej. Uzupełnienie elektronicznych akt administracyjnych zostało przesłane przez organ odwoławczy do sądu przez ePUAP dopiero 19 lutego 2024 r. Od wyroku Sądu pierwszej instancji Minister Rozwoju i Technologii wniósł skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości, naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 49 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) – dalej "p.p.s.a." poprzez brak wyznaczenia odpowiedniego terminu na uzupełnienie przez organ akt sprawy na skutek wadliwego wezwania przez Sąd pierwszej instancji organu do ich uzupełnienia, art. 49 p.p.s.a. w związku z art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. przez brak prawidłowego wezwania do uzupełniania akt sprawy, na skutek czego organ został pozbawiony możności obrony swoich praw, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a., co skutkowało nieważnością postępowania, art. 133 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez rozpoznanie sprawy bez posiadania przez Sąd pierwszej instancji akt sprawy na skutek wadliwego wezwania organu do ich uzupełnienia, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 49 § 1 i art. 133 § 1 p.p.s.a. przez uchylenie zaskarżonej decyzji pomimo braku dysponowania przez Sąd pierwszej instancji całością akt sprawy niezbędnych do prawidłowej oceny zaskarżonej decyzji oraz wydanie wyroku z pominięciem całokształtu okoliczności sprawy i zgromadzonego materiału dowodowego uwzględnionego w decyzji organu. Organ wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu Sądowi oraz o zasądzenie na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną spółka wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest uzasadniona, dlatego że zasadnie organ podniósł naruszenie przepisów art. 133 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. W postępowaniu sądowoadministracyjnym (z pewnymi wyjątkami) panuje zasada pośredniego wniesienia skargi. W konsekwencji – w myśl art. 54 § 2 p.p.s.a. – skarga kierowana jest do sądu dopiero po sporządzeniu odpowiedzi i załączeniu skompletowanych i uporządkowanych akt sprawy. Czynności te należą do obowiązków organu, które powinien podjąć z urzędu, w terminie 30 dni od wpływu skargi, pod rygorem konsekwencji polegających na możliwości ubiegania się przez skarżącego o wymierzenie organowi grzywny, o której mowa w przepisie art. 55 § 1 p.p.s.a. Zachowanie kompletności, integralności oraz porządku akt sprawy spoczywa zatem na organie, którego decyzja stała się przedmiotem skargi. Do powinności Sądu należy z kolei, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. rozpoznanie sprawy na podstawie akt sprawy. Weryfikacja poprawności wykonania przez organ obowiązku uregulowanego w przepisie art. 54 § 2 p.p.s.a. powinna mieć miejsce przed terminem rozprawy (bądź posiedzenia niejawnego), tak by sprawę dało się rozpoznać na jednym terminie, zgodnie z zasadą efektywności i szybkości postępowania. Z poglądem tym koresponduje przepis § 37 § 1 pkt 1 rozporządzenia Prezydenta RP z 5 sierpnia 2015 r. – Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 779), stanowiący podstawę do wydania przez sędziego sprawozdawcę stosownych zarządzeń, mających na celu sprawne rozpoznanie sprawy. W ramach czynności przygotowania sprawy do sprawnego rozpoznania mieści się wydanie m. in. zarządzenia do uporządkowania akt sprawy (zob. wyrok NSA z 16 lipca 2019 r., II OSK 2291/17, LEX nr 2740036). W tej sprawie tego rodzaju zarządzenie zostało wydane, jednak bez realnej możliwości jego wykonania przed terminem posiedzenia niejawnego. Skoro zarządzenie wydano 15 lutego 2024 r., a zostało ono wykonane o godzinie 14:16 tego samego dnia, to – uwzględniając zasady doświadczenia życiowego – trudno było się spodziewać, by organ w ciągu kilkunastu godzin zdołał wywiązać się z nałożonego obowiązku. W tej sytuacji wydanie wyroku 16 lutego 2024 r. było o tyle przedwczesne, że Sąd mając tego świadomość orzekał na podstawie niepełnych akt sprawy. Skoro dostrzeżono braki w nadesłanych aktach i wydano stosowne zarządzenie o zobowiązaniu organu do ich uzupełnienia, to należało wyznaczyć organowi realny termin ich nadesłania, przed którego upływem wydanie wyroku było niedopuszczalne. Wyznaczenie terminu posiedzenia niejawnego rozpoznania sprawy nie ma bezwzględnego charakteru, dlatego że po pierwsze termin rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym może podlegać zmianie, a po drugie – w myśl art. 90 § 2 p.p.s.a. zawsze możliwe jest skierowanie sprawy do rozpoznania jej na rozprawie. Naruszenie przepisów art. 133 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. mogło wywrzeć istotny wpływ na wynik sprawy, dlatego że gdyby Sąd pierwszej instancji dysponował pełną dokumentacją, być może wynik sądowej kontroli byłby inny. Czyni to koniecznym ponowne rozpoznanie sprawy przez Sąd pierwszej instancji na podstawie kompletnych akt sprawy, w tym załączonych przez organ 19 lutego 2024 r. Nie można natomiast zgodzić się z zarzutem naruszenia przepisu art. 49 § 1 p.p.s.a., dlatego że przepis ten nie mógł stanowić podstawy wystosowanego do organu wezwania. Reguluje on bowiem czynności usuwania braków formalnych pism kierowanych do sądu administracyjnego, nie zaś wydawania zarządzeń przygotowujących rozpoznanie sprawy. Nie ma także mowy o wystąpieniu przesłanki nieważności postępowania, dlatego że organ brał w nim czynny udział, a wadliwe wykonanie przez Sąd pierwszej instancji z uprawnienia przewidzianego przez § 37 ust. 1 pkt 1 Regulaminu wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych nie oznacza, że pozbawiono stronę możności obrony swych praw w rozumieniu przepisu art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. Organ z przysługujących uprawnień procesowych korzystał, czego dowodem jest wykonanie wystosowanego 15 lutego 2024 r. wezwania i wniesienie uwzględnionej przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi kasacyjnej. Rozpoznając sprawę ponownie, Sąd wywiąże się z powinności rozpoznania sprawy zgodnie z przepisem art. 133 § 1 p.p.s.a., na podstawie całości złożonej przez organ dokumentacji. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.