I GSK 111/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej D. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 4 lipca 2023 r., sygn. akt I SA/Gl 38/23 w sprawie ze skargi D. K. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia 9 listopada 2022 r. nr COF.OUR.6375.16096.2022 ŁD.PM.ZZ 08107135 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: odrzucić skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 4 lipca 2023 r., sygn. akt I SA/Gl 38/23 oddalił skargę D. K. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z 9 listopada 2022 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Skargę kasacyjną od przywołanego wyroku wniosła D. K. będąc jednocześnie doradcą podatkowym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W art. 175 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634; dalej: ppsa) ustawodawca wprowadził wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez adwokata lub radcę prawnego, bądź przez inne osoby wymienione w § 2-3 tego przepisu. W myśl art. 178 ppsa, wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Stosownie do art. 180 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny na posiedzeniu niejawnym odrzuci skargę kasacyjną, jeżeli ulegała ona odrzuceniu przez wojewódzki sąd administracyjny, albo zwróci ją temu sądowi w celu usunięcia dostrzeżonych braków. W rozpoznawanej sprawie zaistniała ostatnia z przyczyn nieważności wymienionych w cytowanym przepisie, bowiem skarżąca kasacyjnie będąca jednocześnie doradcą podatkowym nie mogła osobiście sporządzić środka zaskarżenia w sprawie. Powyższe z tego względu, że przedmiotem kontroli sądowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym było postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Z kolei stosownie do treści art. 35 § 1 p.p.s.a. pełnomocnikiem strony może być adwokat lub radca prawny, a ponadto inny skarżący lub uczestnik postępowania, jak również małżonek, rodzeństwo, wstępni lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia, a także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne. Udział doradców podatkowych w postępowaniu sądowoadministracyjnym w charakterze pełnomocników przewidują zarówno przepisy szczególne (art. 41 ust. 2 ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym (Dz. U. z 2020 r. poz. 130; dalej: ustawa o doradztwie podatkowym), jak i przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (np. art. 37 § 1, art. 175 § 3, art. 244, art. 253, art. 259 p.p.s.a.). Przepis art. 41 ust. 1 ustawy o doradztwie podatkowym stanowi, że w postępowaniu przed organami administracji publicznej w sprawach obowiązków podatkowych i celnych oraz w sprawach egzekucji administracyjnej związanej z tymi obowiązkami pełnomocnikiem podatnika, płatnika, inkasenta oraz osób, o których mowa w art. 2 ust. 1a, może być również doradca podatkowy. Zgodnie natomiast z treścią ust. 2 art. 41 powołanej ustawy doradca podatkowy jest uprawniony do występowania w charakterze pełnomocnika w postępowaniu w zakresie sądowej kontroli decyzji, postanowień i innych aktów administracyjnych dotyczących spraw, o których mowa w ust. 1. Przywołane przepisy przyznają, więc doradcy podatkowemu uprawnienie do występowania w charakterze pełnomocnika przed sądami administracyjnymi. Nie jest to jednak uprawnienie generalne, jakie stosownie do treści wyżej powołanego art. 35 § 1 p.p.s.a. przysługuje adwokatowi czy radcy prawnemu, lecz ograniczone do określonego rodzaju spraw, co wynika wprost z treści art. 41 ust. 2 ustawy o doradztwie podatkowym (tak też NSA w wyroku z 20 kwietnia 2021 r., sygn. akt II GSK 869/18). Cechą, która odróżnia doradców podatkowych od radców prawnych i adwokatów, jest, więc ograniczony przedmiotowo zakres reprezentacji (szerzej na temat zakresu przedmiotowego dopuszczalnej reprezentacji wykonywanej przez doradcę podatkowego w postępowaniu sądowoadministracyjnym M. Niezgódka-Medek w: B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz, Lex,el. 2019, pkt 8 komentarza do art. 35 i przywołana tam literatura i orzecznictwo). Powołane przepisy ustawy o doradztwie podatkowym ograniczają, więc zakres działania doradcy podatkowego, jako pełnomocnika procesowego do postępowań w zakresie sądowej kontroli decyzji, postanowień i innych aktów administracyjnych w sprawach obowiązków podatkowych i celnych oraz w sprawach egzekucji administracyjnej związanej z tymi obowiązkami. Z treści art. 35 ppsa w zw. z art. 41 ust. 2 ustawy o doradztwie podatkowym wynika, więc, że doradca podatkowy nie mógł osobiście (we własnym imieniu) złożyć skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Gliwicach w sprawie, która nie jest sprawą dotyczącą obowiązku podatkowego lub celnego, ani sprawą egzekucji administracyjnej związanej z tymi obowiązkami. Przedmiotem sprawy rozpoznawanej przez Sąd I instancji była, bowiem kontrola zgodności z prawem decyzji w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Mając powyższe na uwadze należało stwierdzić, że skargę kasacyjną w sprawie – z uwagi na jej przedmiot – nie mogła sporządzić strona będąca jednocześnie doradcą podatkowym. Środek zaskarżenia winien złożyć pełnomocnik będący adwokatem lub radcą prawnym. Powyższego zabrakło. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 178 ppsa w zw. z art. 180 ppsa, orzekł jak w sentencji postanowienia.