I GSK 1033/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo Sędzia NSA Michał Kowalski (spr.) Sędzia del. WSA Grzegorz Dudar Protokolant asystent sędziego Marcin Bubiński po rozpoznaniu w dniu 9 września 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej F w J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 grudnia 2021 r. sygn. akt V SA/Wa 1504/20 w sprawie ze skargi F w J. na czynność Starosty Otwockiego w przedmiocie przyznania i wypłaty dotacji 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od F w J. na rzecz Starosty Otwockiego 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 grudnia 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 1504/20 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie: Dz. U. 2024 poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę Fundacji z siedzibą w J. na czynność Starosty Otwockiego w przedmiocie przyznania i wypłaty kwoty dotacji za lipiec 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając zaskarżonym wyrokiem skargę stwierdził, że spór sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy po zakończeniu roku szkolnego i przyjęciu nowych uczniów przed rozpoczęciem kolejnego roku szkolnego (w okresie ferii letnich) organowi prowadzącemu szkołę przysługuje dotacja na nowych uczniów za okres wakacji, czyli lipiec i sierpień. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że mając na uwadze art. 35 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 1930 ze zm., dalej: u.f.z.o.) dotacja ma być przeznaczona na dofinansowanie realizacji zadań szkół i innych placówek w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki społecznej. Dotacja musi być wykorzystana na pokrycie wydatków bieżących tej placówki oraz zakup środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych. Jak przypomniał Sąd zgodnie z art. 35 u.f.z.o. przyjęcie nowych uczniów od 1 lipca 2020 r., w okresie ferii letnich, a więc po zakończeniu rocznych zajęć dydaktyczno-wychowawczych, które zakończyły się w myśl § 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 sierpnia 2017 r. w sprawie organizacji roku szkolnego (Dz. U. poz. 1603, ze zm.) 24 czerwca 2020 r. (ferie letnie trwają od dnia 25 czerwca do 31 sierpnia - § 3 ust. 1 pkt 4) nie spowoduje, że dotacja na tych uczniów zostanie przeznaczona na dofinansowanie realizacji zadań szkół (i innych placówek) w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki społecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarżąca nie powinna prowadzić zajęć dydaktycznych, opiekuńczych, wychowawczych i terapeutycznych po 24 czerwca 2020 r. i przyjmować nowych uczniów od początku lipca 2020 r., a tym bardziej wykazywać ich w informacjach miesięcznych za lipiec 2020 r. Nowi bowiem uczniowie w świetle przepisów prawa nie byli uczniami tej szkoły w roku szkolnym 2019/2020 (przyjęto ich po zakończeniu roku szkolnego) i tym samym dotacja na nich nie przysługuje. Staną się oni uczniami tej szkoły dopiero w roku szkolnym 2020/2021. W skardze kasacyjnej zaskarżono powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie i rozpoznanie skargi, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 8 k.p.a. przez niezasadne uznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że Starosta Otwocki dokonał starannego i zgodnego z przepisami prawa przeprowadzenia postępowania w przedmiocie przyznania dotacji za lipiec 2020 r. podczas, gdy w rzeczywistości postępowanie to zostało przeprowadzone w sposób podważający zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa i naruszało słuszny interes skarżącej bez uzasadnionej ku temu podstawy faktycznej oraz prawnej; Poza tym zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci: 1. art. 19 ust. 5, art. 26 ust. 1 w zw. z art. 34 ust. 2 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych w zw. z przepisami rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 grudnia 2019 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2020 wraz z załącznikiem - algorytm podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego na rok 2020 poprzez ich błędną wykładnię i uznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że Starosta Otwocki postąpił w sposób właściwy nie przyznając w lipcu 2020 r. dotacji na uczniów przyjętych do [...] od dnia 1 lipca 2020 r., co skutkowało niedokonanie przez Starostę Otwockiego wypłaty dotacji w prawidłowej wysokości, uwzględniającej rzeczywistą liczbę uczniów w jednostce prowadzonej przez skarżącą podczas, gdy dotacja na rzecz skarżącej powinna zostać przyznana i wypłacona na rzeczywistą liczbę uczniów, w tym z uwzględnieniem tych uczniów, którzy zostali przyjęci od dnia 1 lipca 2020 r., co w konsekwencji spowodowało wypłacenie skarżącej dotacji niższej niż należna ustawowo i naruszyło jej oczywisty interes prawny; b. art. 94 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo Oświatowe (Dz. U. 2021 poz. 1082) dalej jako u.p.o. przez jego błędną wykładnie i uznanie, że pojęcie rok szkolny oraz kwestie odnoszące się do terminu zakończenia roku szkolnego są równoznaczne z pojęciem zakończenia prowadzenia zajęć dydaktyczno-wychowawczych określonego w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 sierpnia 2017 r. w sprawie organizacji roku szkolnego (Dz. U. 2017 poz. 1603 ze zm.). Strona przeciwna w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie znajduje usprawiedliwionej podstawy. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 40). Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. W orzecznictwie przyjmuje się, że co do zasady, w razie powołania w skardze kasacyjnej zarówno zarzutów naruszenia prawa materialnego jak i prawa procesowego, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają ostatnie z wymienionych, ponieważ ich uwzględnienie mogłoby uczynić przedwczesnym albo bezprzedmiotowym odniesienie się do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego. Jednakże niekiedy ze względu na sposób sformułowania zarzutów albo, jeżeli ocena prawidłowości wykładni lub zastosowania prawa materialnego determinują zakres koniecznych ustaleń faktycznych, celowe jest odniesienie się w pierwszej kolejności do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego. Przystępując do rozważań na tle zarzutów kasacyjnych odnoszących się do przepisów prawa materialnego oraz ich uzasadnienia należy wskazać, że ich istota sprowadza się do negowania stanowiska Sądu pierwszej instancji zgodnie z którym po zakończeniu roku szkolnego (zajęć dydaktyczno-wychowawczych) i przyjęciu nowych uczniów przed rozpoczęciem kolejnego roku szkolnego, czyli w okresie wakacji letnich organowi prowadzącemu szkołę nie przysługuje dotacja na nowych uczniów za okres wakacji, czyli lipiec i sierpień. Sąd pierwszej instancji swoje stanowisko oparł na wykładni celowościowej ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, w szczególności art. 35 tejże ustawy, który to przepis wskazuje na jakie cele może być przeznaczona przyznana dotacja oświatowa. Odnosząc się merytorycznie do tak zarysowanego obszaru rozpoznania sprawy Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że zaproponowana przez Sąd pierwszej instancji wykładnia przepisów ustawy o finansowaniu zadań oświatowych nie jest wykładnią nieprawidłową. Na gruncie rozpatrywanej sprawy prawidłowo przyjęto, że dotacja za lipiec 2020 r. nie przysługuje na dzieci przyjęte do szkoły od dnia 1 lipca 2020 r., bowiem wówczas nie są prowadzone w placówce zajęcia dydaktyczno-wychowawcze. Dotacja wypłacona w lipcu 2020 r. uwzględniała rzeczywistą liczbę uczniów szkoły w tym miesiącu. Są to uczniowie, którzy uczęszczali do tej szkoły na zajęcia dydaktyczno-wychowawcze i po zakończeniu tych zajęć otrzymali promocję do klasy programowo wyższej (lub nie otrzymali). Na tych uczniów dotacja przysługiwała także w miesiącach lipiec i sierpień 2020 r., tj. za okres ferii letnich. Rok szkolny, obejmuje bowiem również ferie letnie i kończy się 31 sierpnia. Powyższe potwierdza prawidłowy sposób wykazywania uczniów w systemie informacji oświatowej. Uczniowie ci wykazywani są w tym systemie jako kończący dany rok szkolny w tej szkole z datą 31 sierpnia. Jeśli uczeń zmienia szkołę po zakończeniu zajęć dydaktyczno - wychowawczych to do nowej szkoły powinien być przyjęty na nowy rok szkolny – w niniejszej sprawie 2020/2021 rozpoczynający się z dniem 1 września 2020 roku. Tym samym, bezzasadny jest zarzut skarżącej kasacyjnie, że uczeń z jednej strony nie jest już uczniem starej placówki z której został wypisany, a jednocześnie nie jest jeszcze uczniem nowej placówki do której został zapisany. Dotacja przysługuje bowiem na każdego ucznia, ale dzieci przyjęte do szkoły od 1 lipca zostały nieprawidłowo ujęte w księdze uczniów jako uczniowie szkoły i dlatego dotacja na te dzieci nie przysługiwała. Regulacja ta odnosi się także do dzieci w oddziałach przedszkolnych utworzonych w szkole. Wbrew zarzutom skarżącej kasacyjnie, szkoła jest placówką feryjną i nie powinna prowadzić zajęć dydaktyczno-wychowawczych podczas wakacji. Zresztą, w niniejszej sprawie sama skarżąca przyznała, że od 12 lipca 2020 r. do 15 sierpnia 2020 r. w placówce trwała przerwa wakacyjna i wszyscy pracownicy w tym dyrektor przebywali na urlopach wypoczynkowych. Kształcenie specjalne w szkole przeznaczone jest dla dzieci niepełnosprawnych wymagających specjalnej organizacji i metod pracy. Zalecenia z orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego dotyczą dostosowania programu nauczania do indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych ucznia (art. 127 ustawy - Prawo oświatowe). Szkoła realizuje je więc podczas zajęć dydaktyczno-wychowawczych, a nie podczas wakacji. Powołane przez skarżącą rozstrzygnięcia sądów administracyjnych i innych organów dotyczą dotacji wypłacanych publicznym przedszkolom i innym formom wychowania przedszkolnego, w tym na podstawie art. 16 ust. 1., art. 17 ust. 3, art. 20 ust. 1 i art. 21 ust. 3 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych. Placówki te, czego najwyraźniej nie dostrzega skarżąca, nie są placówkami feryjnymi, w przeciwieństwie do placówki prowadzonej przez skarżącą kasacyjnie. Dotacja w rozpatrywanej sprawie dotyczy bowiem szkoły i oddziału przedszkolnego i wypłacana jest na podstawie art. 19 ust. 5 i art. 26 ust. 1 u.f.z.o. Rok szkolny rozpoczyna się w dniu 1 września a kończy w dniu 31 sierpnia (art. 94 ustawy - Prawo oświatowe). Rok szkolny obejmuje nie tylko okres, w którym odbywają się zajęcia dydaktyczno-wychowawcze, ale także okres wakacji letnich. Ferie letnie rozpoczynają się w dniu następującym po dniu zakończenia rocznych zajęć dydaktyczno-wychowawczych i kończą się z dniem 31 sierpnia (rozporządzenie w sprawie organizacji roku szkolnego). Wakacje letnie wlicza się więc także do roku szkolnego. Z tego względu zakończenie roku szkolnego i zakończenie zajęć dydaktyczno-wychowawczych nie są terminami tożsamym. Uczniowie, którzy zakończyli zajęcia edukacyjne w danej szkole i rozpoczęli wakacje letnie są jednak nadal uczniami tej szkoły w danym roku szkolnym, tj. do 31 sierpnia danego roku. Słusznie w tym zakresie wskazuje skarżąca, że Sąd pierwszej instancji w kilku miejscach uzasadnienia zaskarżonego wyroku błędnie utożsamia pojęcie zakończenia roku szkolnego i zakończenia prowadzenia zajęć dydaktyczno-wychowawczych, jednakże powyższe należało uznać za skrót myślowy, bowiem przeprowadzona analiza użytych przez Sąd pierwszej instancji sformułowań pozwalała ustalić, jak w danym fragmencie uzasadnienia należy odczytywać stanowisko Sądu pierwszej instancji. Powyższy brak precyzji Sądu pierwszej instancji nie miał wpływu na trafność zaskarżonego rozstrzygnięcia. Tym samym za chybione należało uznać zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego w postaci art. 19 ust. 5, art. 26 ust. 1 w zw. z art. 34 ust. 2 u.f.z.o. oraz art. 94 u.p.o., jak i przepisów procesowych art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 8 k.p.a. Stąd na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.