I GSK 1025/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogdan Fischer po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Gminy R. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 czerwca 2025 r. sygn. akt III SA/Po 218/25 w sprawie ze skargi Gminy R. na orzeczenie Zarządu Województwa Wielkopolskiego z dnia [...] marca 2025 r. nr [...]w przedmiocie negatywnej oceny projektu postanawia: odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej

Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2025 r., sygn. akt I GSK 1025/25 odrzucił skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 czerwca 2025 r. sygn. akt III SA/Po 218/25 w sprawie ze skargi Gminy R. na orzeczenie Zarządu Województwa Wielkopolskiego z dnia [...] marca 2025 r. nr [...] w przedmiocie negatywnej oceny projektu. Sąd wskazał, że ustawa z 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021–2027 (Dz.U. 2022 r., poz. 1079); dalej "ustawa wdrożeniowa" reguluje postępowanie sądowoadministracyjne pod wieloma względami odmiennie od trybu określonego w ustawie z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.); dalej "p.p.s.a.". Zgodnie z art. 76 ustawy wdrożeniowej w zakresie nieuregulowanym w ustawie do postępowania przed sądami administracyjnymi stosuje się odpowiednio przepisy prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określone dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, z wyłączeniem art. 52 – 55, art. 61 § 3 – 6, art. 115 – 122, art. 146, art. 150 i art. 152 tej ustawy. Ustawa o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021–2027 wprowadza też pewne modyfikacje w stosunku do rozwiązań przewidzianych w p.p.s.a., m.in. skrócone zostały terminy do wniesienia skargi i skargi kasacyjnej, wprowadzono termin do rozpatrzenia skargi kasacyjnej, a także przewidziano tryb jej wniesienia bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Powyższe rozwiązania zmierzały do uzyskania efektu szybkości postępowania, idącego dalej niż to umożliwia realizacja przepisów p.p.s.a. Zgodnie z art. 74 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, wnioskodawca lub właściwa instytucja pośrednicząca lub zarządzająca może wnieść skargę kasacyjną, bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego w terminie 14 dni od dnia doręczenia rozstrzygnięcia wojewódzkiego sądu administracyjnego. Do skargi kasacyjnej stosuje się odpowiednio art. 73 ust. 3, 4, 6 i 7 tej ustawy, przy czym przepisy te zawierają regulację dotyczącą trybu wnoszenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego, a mianowicie obowiązku wniesienia w oryginale lub uwierzytelnionej kopii kompletnej dokumentacji w postaci wyszczególnionych w przepisie dokumentów – ust. 3 i 4. Natomiast zgodnie z art. 73 ust. 6 ustawy wdrożeniowej, wniesienie skargi po terminie 14 dni (pkt 1), bez kompletnej dokumentacji (pkt 2) lub bez uiszczenia wpisu stałego w terminie, o którym mowa w ust. 2 tego przepisu (pkt 3) powoduje odrzucenie takiej skargi, z tym jednak zastrzeżeniem, że w przypadku wniesienia skargi bez kompletnej dokumentacji lub bez uiszczenia wpisu stałego sąd wzywa wnioskodawcę do uzupełnienia dokumentacji lub uiszczenia wpisu w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie wstrzymuje bieg terminu, o którym mowa w ust. 5. Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że jak wynika z art. 74 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, skargę kasacyjną należy wnieść bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego w terminie 14 dnia od doręczenia rozstrzygnięcia z uzasadnieniem. W rozpoznawanej sprawie odpis zaskarżonego wyroku Sądu I instancji wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącej 27 czerwca 2025 r. Oznacza to, że 14-dniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego upłynął 11 lipca 2025 r. Jak wynika z akt sądowych, skarga kasacyjna została nadana 22 lipca 2025 r. w placówce Poczty Polskiej, na adres Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i też poprzez ePUAP. W związku z powyższym należało uznać, iż skarga kasacyjna została wniesiona z uchybieniem wskazanego terminu. Następnie pełnomocnik skarżącej złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Uzasadniając go wskazał, że nie był świadom że w sprawie niniejszej doręczony będzie mu wyrok wraz z uzasadnieniem za pośrednictwem ePUAP i błędnie założył, że korespondencja ta będzie do niego skierowana w formie listownej. Wskazał również na swój brak doświadczenia w prowadzeniu korespondencji i jej odbioru w formie elektronicznej. Potwierdził jednocześnie, że otworzył skrzynkę ePAP i eDoręczenia i jak stwierdził celem zapoznania się z ich funkcjonowaniem, ale nie był świadom, że otwierając ją w dniu 27 czerwca 2025 r., potwierdził doręczenie korespondencji sądowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Podstawowe znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma więc ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. Brak winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Powszechnie, jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego, przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 lutego 2015 r., sygn. akt I OZ 104/15). Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 6 października 1998 r., sygn. akt II CKN 8/98). Brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych. W myśl art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Podkreślić w tym miejscu należy, że kryteria oceny zachowania należytej staranności, obowiązujące w odniesieniu do czynności procesowych podejmowanych przez profesjonalnych pełnomocników ulegają podwyższeniu. Skutki działania pełnomocnika w postępowaniu sądowoadministracyjnym dla sfery prawnej mocodawcy, w zakresie wniosków o przywrócenie terminu w postępowaniu sądowym, były wielokrotnie przedmiotem rozważań sądów administracyjnych. Z orzecznictwa tego wynika, że jeśli strona jest zastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika, przy ocenie możliwości przywrócenia terminu należy uwzględnić wiedzę i konieczność zachowania przez niego należytej staranności. Istotnym jest przy tym, że dla przyjęcia winy pełnomocnika wystarczającym jest nawet lekkie niedbalstwo. Brak winy w uchybieniu terminu przez skarżącego nie zostanie skutecznie wykazany, jeżeli skarżący był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, który powinien mieć świadomość wagi dokonywania określonych czynności procesowych, a tego wskutek niedbalstwa zaniechał. Należy również mieć na uwadze, że strona działająca przez pełnomocnika działa w taki sposób, jakby sama dokonywała czynności procesowych, tyle że przy wykorzystaniu profesjonalnej pomocy. Z powyższego jasno wynika, że skutki podejmowanych przez pełnomocnika działań i zaniechań obciążają tym samym bezpośrednio jego mocodawcę. Jak już wskazano wyżej, w tej sytuacji kryterium należytej staranności podlega podwyższeniu, bowiem profesjonalny pełnomocnik posiada stosowne przygotowanie i znajomość procedur, zapewniające prawidłowe prowadzenie sprawy. Dodatkowo podkreślić należy, że pojęcie winy strony w uchybieniu terminowi obejmuje swym zakresem nie tylko działania bądź zaniechania pełnomocnika, ale również działania osób trzecich upoważnionych przez pełnomocnika do dokonywania poszczególnych czynności, włącznie z czynnościami o charakterze czysto technicznym. Powyższe oznacza, że dla przyjęcia winy pełnomocnika wystarczy nawet lekkie niedbalstwo (por. postanowienie NSA z 26 października 2016 r., sygn. akt II OZ 1223/16, postanowienie NSA z 14 stycznia 2020 r., I OZ 1315/19, postanowienie NSA z 14 stycznia 2020 r., I OZ 1315/19, postanowienie NSA z 20 kwietnia 2021 r., III OZ 247/21). Ponadto stosownie do treści art. 74a § 1 p.p.s.a., doręczenie pism przez sąd następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej, jeżeli: strona wniosła pismo w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą sądu lub organu, za pośrednictwem którego składane jest pismo; wystąpiła do sądu o takie doręczenie i wskazała sądowi adres elektroniczny; lub wyraziła zgodę na doręczanie pism za pomocą tych środków i wskazała sądowi adres elektroniczny. Jedną z trzech przesłanek dopuszczalności elektronicznego doręczenia jest zatem wniesienie pisma przez stronę w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą sądu lub organu, za pośrednictwem którego składane jest pismo, lub wystąpienie przez stronę do sądu o takie doręczenie i wskazanie mu adresu elektronicznego. W przypadku każdej z przesłanek wskazanych w art. 74a § 1 p.p.s.a. sąd ma obowiązek doręczania pism drogą elektroniczną (B. Dauter (w:) A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 74 (a). Jak wynika z akt sądowych sprawy - pełnomocnik skarżącej - w toku postępowania przed Sądem I instancji - złożył w dniu 4 czerwca 2025 r. za pośrednictwem ePUAP wniosek o udostępnienie akt sprawy. Pismo to zostało opatrzone podpisem zaufanym. Wniesienie przez pełnomocnika skarżącej ww. pisma w formie dokumentu elektronicznego, wywołało ten skutek, że Sąd I instancji był zobligowany do doręczania kolejnych pism pełnomocnikowi za pomocą środków komunikacji elektronicznej na adres, z którego nadano pismo wniesione w tej formie, bowiem pełnomocnik nie wskazał innego adresu. Wprawdzie w myśl art. 46 § 2a p.p.s.a. w opisanym przypadku pismo powinno taki adres zawierać, jednakże gdy go nie zawiera, to stosownie do art. 46 § 2d cytowanej ustawy sąd przyjmuje, że właściwym jest adres elektroniczny, z którego nadano pismo wniesione w formie dokumentu elektronicznego (zob. postanowienie NSA z dnia 6 czerwca 2025 r., sygn. akt I FZ 39/25, tamże). Odnosząc się do okoliczności podnoszonych w złożonym wniosku, stwierdzić trzeba, że przedstawiona argumentacja nie uprawdopodobnia braku winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej. Pełnomocnik skarżącej bowiem brak winy w dochowaniu terminu uzasadnia brakiem swojej wiedzy w zakresie zasad obsługi i funkcjonowania platformy ePUAP. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, taka argumentacja nie daje podstaw do uznania, że uchybienie terminu powstało wskutek okoliczności przez stronę niezawinionych. Zdaniem Sądu, pełnomocnik skarżącej dokonując czynności związanych z otwieraniem skrzynki ePUAP i eDoręczenia powinien być świadomy i znać podstawowe przepisy i zasady działania tych platform. Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że zasady doręczania dokumentów drogą elektroniczną za pośrednictwem platformy e-PUAP określają przepisy ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 57 z póżn. zm.), dalej "ustawa o informatyzacji" oraz rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 września 2011 r. w sprawie sporządzania i doręczania dokumentów elektronicznych oraz udostępniania formularzy, wzorów i kopii dokumentów elektronicznych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 180 z póżn. zm.), dalej "rozporządzenie". Według art. 3 pkt 20 ustawy o informatyzacji urzędowe poświadczenie odbioru to dane elektroniczne powiązane z dokumentem elektronicznym doręczonym podmiotowi publicznemu lub przez niego doręczanym w sposób zapewniający rozpoznawalność późniejszych zmian dokonanych w tych danych, określające m.in. pełną nazwę podmiotu publicznego, któremu doręczono dokument elektroniczny lub który doręcza dokument, datę i godzinę podpisania urzędowego poświadczenia odbioru przez adresata z użyciem mechanizmów, o których mowa w art. 20a ust. 1 albo 2 – w odniesieniu do dokumentu doręczanego przez podmiot publiczny. W myśl § 8 ust. 3 rozporządzenia doręczenia dokonywane za pomocą ePUAP uważa się za dokonane przez podmiot publiczny lub do podmiotu publicznego, który utworzył na ePUAP elektroniczną skrzynkę podawczą. Za pomocą ePUAP możliwe jest przekazywanie doręczanych podmiotowi publicznemu dokumentów elektronicznych do jego systemu teleinformatycznego. W przypadku odebrania dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą podmiotu publicznego poświadczenie przedłożenia jest automatycznie tworzone i udostępniane nadawcy tego dokumentu przez system teleinformatyczny służący do obsługi doręczeń (§ 13 ust. 1). W literaturze wskazuje się, że dochodzi tu do automatycznego wygenerowania poświadczenia przedłożenia, bez udziału człowieka (por. K. Wojsyk, w: G. Szpor, C. Martysz, K. Wojsyk, Ustawa o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, Komentarz, Warszawa 2015, s. 164). Oznacza to, że poświadczenie przedłożenia tworzone jest z chwilą doręczenia dokumentu adresatowi, nie zaś z chwilą wysłania go przez nadawcę. Urzędowe poświadczenie przedłożenia ma więc charakter zbliżony do "tradycyjnego" zwrotnego potwierdzenia odbioru, nie zaś potwierdzenia nadania. Uwzględniając powyższe, urzędowe poświadczenie odbioru (przedłożenia) stanowi niezaprzeczalny dowód doręczenia w obiegu korespondencji między podmiotami publicznymi (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 15 marca 2017 r., sygn. akt: I OSK 1729/15; z dnia 17 marca 2022 r., sygn. akt: II OSK 880/21; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2022 r., sygn. akt: III OZ 264/22). W praktyce oznacza to, że jeżeli wniesiono dokument elektroniczny na informatycznym nośniku danych, zgodnie z warunkami korzystania z platformy e-PUAP, to automatyczne wygenerowanie UPP pozwala przyjąć, że dokument ten wpłynął do Sądu, samo zaś UPP, stosownie do § 11 ust. 1 pkt 1 stanowi potwierdzenie doręczenia dokumentu elektronicznego (por. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 28 lutego 2022 r., sygn. akt: IV SA/Wa 70/22). Poświadczenie doręczenia przedłożenia (UPP) jest więc w takim przypadku urzędowym poświadczeniem odbioru i nie wymaga potwierdzenia na skutek wygenerowania urzędowego poświadczenia doręczenia (UPD). Mając na uwadze wskazane wyżej przepisy, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wbrew stanowisku zawartemu we wniosku o przywrócenie nie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, dokonując czynności na platformie ePUAP, pełnomocnik Gminy, kierując się posiadaną wiedzą i należytą starannością w prowadzeniu spraw mocodawcy, powinien był wiedzieć, że w momencie otworzenia korespondencji tworzony jest automatycznie dokument UPP – dokumentu xml, opatrzonego certyfikatem niekwalifikowanym wydawanym w imieniu urzędu przez odpowiedni moduł sprzętowo-programowy, a potwierdzający wpłynięcie pisma/wniosku/dokumentu na skrzynkę podawczą urzędu. Dokument UPP jest automatycznie generowany i przekazywany przez system ePUAP nadawcy pisma, w momencie wpłynięcia dokumentu do elektronicznej skrzynki podawczej podmiotu publicznego (ESP) i nie wymaga to jakiegokolwiek działania ze strony pracowników tego podmiotu. Na urzędowym poświadczeniu przedłożenia w części "dane poświadczenia" znajduje się informacja o dacie odbioru pisma przez adresata. Dokonanie takiego sprawdzenia nie wymagało więc od pełnomocnika skarżącej ani specjalistycznej wiedzy, ani też poświęcenia znacznej ilości czasu, czy dokonywania dodatkowych, skomplikowanych czynności. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że narzędzia o których mowa we wniosku funkcjonują już od wielu lat. W tej sytuacji, zawarte we wniosku twierdzenia pełnomocnika Gminy o braku świadomości zasad funkcjonowania i przypadkowemu "kliknięciu" potwierdzenia odbioru korespondencji z sądu zawierającej wyrok wraz z uzasadnieniem, wydaje się być co najmniej niewiarygodne. Więcej, generowane UPP zostaje doręczone nadawcy automatycznie, w czasie kilku sekund, a powoływanie się na brak wiedzy, świadczy jedynie o braku zachowania przez niego należytej staranności. O braku winy w uchybieniu terminu nie świadczy również chęć zapoznania się z "narzędziami informatycznymi, gdyż postępujące zmiany w doręczeniach wymuszają zdobywanie takich umiejętności". Okoliczności te nie wskazują na żadne przeszkody, które byłyby nie do przezwyciężenia, a więc mogłyby stanowić obiektywną okoliczność uzasadniającą przywrócenie terminu. Za takie okoliczności nie mogły uchodzić kwestie techniczne związane z brakiem wiedzy o systemie ePUAP dotyczące korespondencji sądowej, w sytuacji gdy w świetle art. 74a Reasumując stwierdzić należy, że pełnomocnik skarżącej nie wykazał, że nie ponosi winy w zakresie niedochowania terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.