I GPP 4/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi M. B. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie w sprawie o sygn. akt I SA/Kr 907/24 ze skargi M. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] września 2024 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie skargi na aktualizację zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego postanawia: odrzucić skargę na przewlekłość postępowania.

M. B. (dalej: "skarżący") pismem z 30 czerwca 2025 r., wniósł skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie w sprawie o sygn. akt I SA/Kr 907/24 ze skargi M. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z [...] września 2024 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie skargi na aktualizację zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego. Skarżący wskazał, że Sąd I instancji naruszył jego prawa zgodnie z ustawą z 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1725 dalej: "ustawa"). Skarżący zarzucił WSA w Krakowie bezczynność i przewlekłość oraz naruszenie praworządności. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga na przewlekłość postępowania ma na celu realizację wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawa do sądu. Skorzystanie z tego środka prawnego jest jednak uzależnione od spełnienia określonych wymogów formalnych. Zgodnie z dyspozycją art. 5 ust. 1 ustawy z 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, skargę uregulowaną w tym przepisie wnosi się w toku postępowania w sprawie. Oznacza to, że skarga na przewlekłość postępowania jest dopuszczalna jedynie w toku postępowania w sprawie, której dotyczy, bowiem zasadniczym celem skargi na przewlekłość postępowania jest usunięcie stanu przewlekłości i spowodowanie rozpoznania toczącej się sprawy. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 20 stycznia 2012 r., I OPP 84/11 (LEX nr 1103980), przepisy ustawy z 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki są środkiem egzekwowania konstytucyjnego prawa każdego do rozpoznania jego sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, prawa do osądzenia tej sprawy, którą wniesie pod sąd. Tak, więc nie mogą służyć jako swoisty środek odwoławczy, którym strona będzie mogła zainicjować bądź też wszcząć postępowanie w sprawie. Skarga na przewlekłość postępowania stanowi doraźną interwencję przeciwdziałającą niezasadnie przedłużającemu się postępowaniu sądowemu. Jest, zatem środkiem prawnym egzekwującym rozpoznanie sprawy przez sąd - jej funkcją jest przede wszystkim wymuszenie nadania sprawie sprawnego biegu (por. postanowienie NSA z dnia 21 lipca 2011 r., I OPP 50/11, LEX nr 852830). Skarga na przewlekłość postępowania ma zapewnić szybką reakcję na trwającą zwłokę w czynnościach sądu, a więc spełni swoją rolę jedynie wtedy, gdy zostanie wniesiona w toku postępowania. Dodatkowo podnieść należy, że zgodnie z art. 6 ust. 1 i 2 wyżej powołanej ustawy, skarga powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma procesowego, a ponadto zawierać żądanie stwierdzenia przewlekłości postępowania w sprawie, której skarga dotyczy oraz przytoczenie okoliczności uzasadniających to żądanie. Skarżący powinien, zatem w uzasadnieniu skargi szczegółowo wskazać, w czym dopatruje się nieuzasadnionej zwłoki w rozpoznaniu jego sprawy. Jego obowiązkiem jest precyzyjnie wskazać na konkretne działania bądź zaniechania sądu rozpoznającego sprawę, które w konsekwencji doprowadziły do zwłoki (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 czerwca 2008 r. sygn. akt II OPP 19/08, Lex nr 494357). Skargę niespełniającą tego wymagania Sąd odrzuca bez wzywania do uzupełnienia braków, (art. 9 ust. 1 tej ustawy). W rozpoznawanej sprawie należy stwierdzić, że skarga M. B. z 30 czerwca 2025 r., na przewlekłość postępowania WSA w Krakowie w sprawie o sygn. akt I SA/Kr 907/24 co prawda spełnia wymagania pisma procesowego, ale nie przytoczono w niej okoliczności uzasadniających żądanie (art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy) – tak NSA w postanowieniu z 20 października 2016 r. sygn. akt II FPP 8/16). Brak w tym piśmie konkretnych przykładów czynności procesowych, których Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie podjął lub dokonał wadliwie, a które w ocenie skarżącego mogłyby świadczyć o nieuzasadnionej zwłoce w postępowaniu sądowym. Skarżący w skardze na przewlekłość wyraził niezadowolenie z rozstrzygnięcia Sądu I instancji w sprawie powiązanej to jest I SPP/Kr 200/24 w której Referendarz sądowy postanowieniem z 21 marca 2025 r., odmówił skarżącemu zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. WSA w Krakowie postanowieniem z 21 maja 2025 r., I SPP/Kr 200/24 działając jako Sąd drugiej instancji zgodnie z art. 260 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej "p.p.s.a.") utrzymał w mocy postanowienie Referendarza Sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Skarżący w skardze na przewlekłość Sądu I instancji zawnioskował o nadanie sprawie dalszego biegu i "usunięcie wszystkich niezgodności z prawem...". Sformułowanie odnoszące się do naruszenia prawa i postępowania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w sprawie o podanej sygnaturze nie może być uznane za spełniające wymóg określony w art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy, albowiem nie precyzuje okresów, w których Sąd pozostawał w zwłoce i nie podejmował czynności możliwych do realizacji na określonym etapie bądź też podejmował czynności o charakterze zbędnym. Skarżący nie spełnił ustawowo określonego wymogu, formułując jedynie bardzo ogólne określenie. Jeżeli bowiem Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrujący skargę na przewlekłość postępowania ma w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez Sąd pierwszej instancji z uwzględnieniem charakteru sprawy, stopnia faktycznej i prawnej jej zawiłości oraz znaczenia dla strony wnoszącej skargę rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowania się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania (art. 2 ust. 2 ustawy), to skarga ta powinna wyraźnie wskazywać, w którym miejscu postępowania doszło do uchybienia przez sąd orzekający terminowości bądź prawidłowości podjętych czynności sądowych. Brak zatem sprecyzowania okoliczności uzasadniających żądanie stwierdzenia przewlekłości postępowania uniemożliwia ocenę czynności Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wymienionych w art. 2 ust. 2 ustawy. Ubocznie NSA zaznacza, że postępowanie w sprawie I SPP/Kr 200/24 jest zakończone prawomocnie, jednak nic nie stoi na przeszkodzie w złożeniu ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy przed WSA w Krakowie, wskazując w nim nowe okoliczności mogące uzasadniać uwzględnienie wniosku (art. 243 p.p.s.a.). Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 8 ust. 2 i art. 9 ust. 1 ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki odrzucił skargę na przewlekłość postępowania.