I GPP 4/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia NSA Henryk Wach (spr.) Sędzia NSA Joanna Wegner po rozpoznaniu w dniu 29 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi K. R. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Bydgoszczy w sprawie o sygnaturze akt I SO/Bd 4/23 w sprawie z wniosku K. R. o wymierzenie grzywny Dyrektorowi Oddziału Regionalnego Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w Bydgoszczy postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania.

K. R. (dalej: skarżąca lub wnioskodawczyni) [...] marca 2023 r., wniosła o wymierzenie grzywny Dyrektorowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddziału Regionalnego w [...] w związku z nieprzekazaniem odwołania strony od decyzji Dyrektora Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddziału Regionalnego w [...] z dnia [...] maja 2005 r. stwierdzającej ustanie ubezpieczenia społecznego rolników dla R. R. wraz z aktami sprawy oraz odpowiedzią na odwołanie do właściwego sądu. Do wniosku skarżąca załączyła kopię odwołania z dnia 9 maja 2005 r. WSA w Bydgoszczy postanowieniem 8 maja 2023 r. sygn. akt I SO/Bd 4/23 odrzucił wniosek o wymierzenie organowi grzywny. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że sprawa objęta wnioskiem w przedmiocie stwierdzenia ustalenia ubezpieczenia społecznego rolników z dnia [...] marca 2023 r. nie ma charakteru sprawy z zakresu administracji publicznej, lecz cywilnej. Zgodnie z art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wydaje decyzje m.in. w sprawach podlegania ubezpieczeniu oraz ustania ubezpieczenia, a także wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenie. Od decyzji wydawanych w tych sprawach, a także w przypadku niewydania decyzji przysługuje odwołanie do Sądu w terminach i na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu odrębnym w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, o czym stanowi art. 36 ust. 3 cytowanej ustawy. WSA zauważył, że wniosek o wymierzenie organowi grzywny nie ma charakteru samodzielnego środka ochrony prawnej. Jest on ściśle związany ze skargą wnoszoną wyłącznie do sądu administracyjnego, a nie każdą skargą wnoszoną w jakiejkolwiek sprawie. Wniosek taki podlega rozpoznaniu wówczas, gdy skarga dotyczy sprawy należącej do właściwości sądu administracyjnego. W przypadku, gdy skarga do sądu administracyjnego jest niedopuszczalna ze względu na jej przedmiot, to również niedopuszczalny jest wniosek o wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). A zatem, skoro nie było dopuszczalne wniesienie do sądu administracyjnego skargi na decyzję Dyrektora Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddziału Regionalnego w [...] z [...] maja 2005 r. stwierdzającą ustanie ubezpieczenia społecznego rolników dla R. R., bowiem właściwy w tej sprawie jest sąd powszechny z zakresu ubezpieczeń społecznych procedujący na gruncie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, to nie dopuszczalne jest również wniesienie do sądu administracyjnego wniosku o wymierzenie grzywny temu organowi. Postanowienie WSA w Bydgoszczy z 8 maja 2023 r. na skutek niewniesienia środka zaskarżenia uzyskało walor prawomocności. K. R. [...] stycznia 2024 r. wystąpiła do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Bydgoszczy, z wnioskiem o wymierzenie grzywny Dyrektorowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w [...] za nieprzekazanie odwołania (skargi) z dnia 9 maja 2005 r. wraz z aktami sprawy oraz odpowiedzią na odwołanie do właściwego sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga K. R. podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. z 2023 r. poz. 1725), strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania). Stosownie zaś do treści art. 2 ust. 2 powołanej ustawy, dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie albo czynności podjętych przez prokuratora prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze w celu zakończenia postępowania przygotowawczego lub czynności podjętych przez sąd lub komornika sądowego w celu przeprowadzenia i zakończenia sprawy egzekucyjnej albo innej sprawy dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego. Dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Mając na uwadze motywy wniesionej skargi a także okoliczności, jakie Naczelny Sąd Administracyjny bierze pod uwagę rozpoznając skargę należy wskazać, że wbrew zarzutowi skarżącej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy nie dopuścił się przewlekłości w postępowaniu prowadzonym pod sygn. akt I SO/Bd 4/23. Wniosek skarżącej z dnia [...] marca 2023 r. ( wpływ do WSA w dniu 20 marca 2023 r.) o wymierzenie Dyrektorowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddziału Regionalnego w [...] grzywny za nieprzekazanie odwołania wraz z aktami sprawy oraz odpowiedzią na odwołanie do właściwego sądu został rozpoznany przez WSA w Bydgoszczy w dniu 8 maja 2023 r. Tego dnia Sąd wydał bowiem postanowienie o odrzuceniu wniosku ze względu na brak kognicji sądu administracyjnego do rozpatrzenia sprawy. Przesyłka polecona zawierająca to postanowienie wraz z uzasadnieniem oraz pouczeniem o możliwości złożenia zażalenia została wysłana na adres wskazany przez wnioskodawczynię i odebrana przez Skarżącą w dniu 18 maja 2023 r. ( v. zwrotne potwierdzenie odbioru w aktach sprawy). Wzmiankowane postanowienie stało się prawomocne od 26 maja 2023 r. (v. postanowienie o stwierdzeniu prawomocności z dnia 16 czerwca 2023 r. w aktach sprawy). Tym samym wniosek strony opatrzony datą 10 marca 2023 r. został prawomocnie rozpoznany przez WSA w Bydgoszczy. Uwzględniając opisany wyżej sposób procedowania Sądu I instancji w sprawie sygn. akt I SO/Bd 4/23 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie dostrzega, aby wystąpiły przesłanki o jakich mowa art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki uzasadniające uwzględnienie skargi Skarżącej. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, uznając skargę na przewlekłość za niezasadną, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, orzekł jak w sentencji postanowienia