I FZ 94/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Sylwester Marciniak po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 listopada 2013 r. sygn. akt VIII SA/Wa 868/12 w przedmiocie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi W. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 13 sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia oddalić zażalenie.

1.1. Postanowieniem z dnia 22 listopada 2013 r., sygn. akt VIII SA/Wa 868/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: sąd pierwszej instancji) odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi W. G. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. (organ odwoławczy) z dnia 13 sierpnia 2012 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług. 1.2. W uzasadnieniu powyższego postanowienia wskazano, że skarżący zawarł w skardze wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zdaniem autora wniosku z powodu obecnej sytuacji finansowej skarżącego oraz istnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia "spółce" znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w całości do chwili uprawomocnienia się orzeczenia sądu jest w pełni zasadne. Dodatkowo wstrzymanie zaskarżonego aktu pozwoli, zdaniem autora wniosku na ustabilizowanie sytuacji majątkowej "spółki" oraz pozwoli uniknąć wielu dodatkowych negatywnych konsekwencji, jeżeli decyzja będzie wykonana niezwłocznie. 1.3. Sąd pierwszej instancji po dokonaniu analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego stwierdził brak podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wskazał, że skarżący nie uprawdopodobnił wystąpienia okoliczności potwierdzających wystąpienie niekorzystnych z punktu widzenia jego interesów następstw wykonania decyzji. Przedstawił jedynie swoje obawy, ogólne skutki, które mogą, ale nie muszą nastąpić. Nie uprawdopodobnił, że jego obawy mogą się spełnić w przewidywalnej przyszłości. Zdaniem sądu pierwszej instancji, w realiach rozpoznawanej sprawy brak jest podstaw do wniosku, że w przypadku skarżącego zostały spełnione przesłanki, o których mowa w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Jak wynika bowiem z akt sprawy, skarżący w postępowaniu z wniosku o przyznanie prawa pomocy podniósł, że nie posiada żadnego majątku. Korzysta z pomocy rodziców. Również z tej przyczyny brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku, gdyż skarżący nie uprawdopodobnił, że może ponieść szkodę, skoro nie posiada majątku i nie osiąga dochodów. Wobec powyższego, sąd pierwszej instancji na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. 2.1. Skarżący, reprezentowany przez adwokata. zaskarżył zażaleniem powyższe postanowienie sądu pierwszej instancji w całości, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, bądź uchylenie skarżonego postanowienia i wstrzymanie decyzji, zgodnie ze złożonym wnioskiem. 2.2. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych, mający wpływ na treść zapadłego rozstrzygnięcia oraz błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 61 § 3 p.p.s.a. 2.3. W uzasadnieniu zażalenia skarżący podniósł, iż nie można zgodzić się ze stwierdzeniem, że argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji nie stanowiła uprawdopodobnienia ustawowych przesłanek wstrzymania zaskarżonej decyzji z art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżący bowiem we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, w sposób wyczerpujący przedstawił okoliczności uzasadniające uwzględnienie wniosku oraz następstwa wynikające z natychmiastowego wykonania decyzji organu odwoławczego. Wymieniona w art. 61 § 3 p.p.s.a. "szkoda", będzie polegała na pogorszeniu i tak już trudnej sytuacji finansowej skarżącego. Zdaniem skarżącego błędne jest stanowisko sądu pierwszej instancji, w którym stwierdza, że skarżący nie posiada żadnego majątku i w związku z tym wykonanie decyzji nie może wywołać szkody i nie pogorszy jego sytuacji finansowej. Należy zauważyć , że istotą wstrzymania wykonania decyzji, uregulowana w art. 61 § 3 p.p.s.a., jest pomoc podatnikowi w wykonaniu ciążącego obowiązku podatkowego, bez poniesienia uszczerbku i szkody. Na poparcie swoich racji skarżący przywołał postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2004 r. FZ 136/04, w którym sąd stwierdził, że wykonanie zaskarżonej decyzji skutkujące zakończeniem prowadzonej działalności gospodarczej, a w konsekwencji utratą przez skarżącego jedynego źródła utrzymania dla niego i rodziny, stanowi spełnienie przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3. Zażalenie skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. 4. Z art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności może nastąpić wyłącznie na wniosek skarżącego, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wystąpienia przesłanek tam zawartych. Oznacza to, że skarżący we wniosku o wstrzymanie wykonania aktu winien wskazać okoliczności, które w jego ocenie uzasadniają wniosek, co do tego, że wykonanie aktu może spowodować znaczną szkodę lub trudne do odwrócenie skutki. Jego twierdzenia powinny być poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej. Materiał, do którego odnosi się sąd administracyjny, kontrolujący zasadność wniosku o wstrzymanie, może być, tak jak w tej sprawie, materiałem który został dołączony do wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 września 2010 r. II FZ 417/10). Nie sposób jednak uznać za zasadny wniosek o wstrzymanie zaskarżonego aktu, który jest sformułowany w sposób tak ogólny, jak to uczynił skarżący. 5. W pierwszej kolejności należy bowiem wskazać, że skarżący, reprezentowany przez adwokata w zawartym w skardze wniosku o wstrzymanie wykonania, nie uzasadnił należycie tego wniosku. Poza ogólnymi wywodami na temat istoty wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu skarżący podniósł, że "wystąpienie z wnioskiem o wstrzymanie wykonania tej decyzji jest podyktowane niebezpieczeństwem wyrządzenia spółce znacznej szkody oraz spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków w przypadku, gdy zaskarżone decyzje zostaną wykonane. Wstrzymanie wykonania decyzji pozwoli spółce na ustabilizowanie jej sytuacji finansowej i wygospodarowanie środków pieniężnych, do których poniesienia będzie zobowiązana w przypadku negatywnego dlań rozstrzygnięcia prowadzonego postępowania. Ponadto pozwoli uniknąć wielu dodatkowych negatywnych konsekwencji, jeżeli decyzja będzie wykonana niezwłocznie." W ocenie sądu odwoławczego, w tak sformułowanym wniosku, zupełnie zabrakło odniesienia się do sytuacji skarżącego. Nie zasygnalizowano nawet, na czym miałoby polegać wyrządzenie znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w przypadku wykonania decyzji wobec konkretnego podmiotu, którym jest skarżący. 6. Również w rozpatrywanym środku zaskarżenia, skarżący nie wskazuje, na czym konkretnie mogłoby polegać w jego sytuacji spełnienie przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Stwierdzenie, że: "szkoda będzie polegała na pogorszeniu i tak już trudnej sytuacji finansowej skarżącego" nie podważa skutecznie prawidłowości przyjętego przez sąd pierwszej instancji stanowiska. Poza tym, jakkolwiek wykonanie decyzji zawsze powoduje pewne konsekwencje finansowe, to nie zawsze związane one będą z wystąpieniem skutków, o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Przesłanka odnosząca się do wyrządzenia znacznej szkody, na którą powołał się skarżący w zażaleniu, oznacza, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być naprawiona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Powoływanie się na okoliczność wystąpienia znacznej szkody lub też trudnych do odwrócenia skutków wymaga ich konkretyzacji w uzasadnieniu złożonego wniosku. Samo powołanie się na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia żądania zastosowania instytucji ochrony tymczasowej. Nie możliwym bowiem będzie dokonanie prawidłowej oceny czy z zebranego w sprawie materiału, można wyciągnąć wnioski zgodne z twierdzeniem skarżącego. W sytuacji bowiem, gdy skarżący nie wskazuje we wniosku okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, lub robi to bardzo lakonicznie, nie można przenosić całego ciężaru poszukiwania tych okoliczności, tudzież wyjaśniania na czym polega realizacja przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. na sąd administracyjny. 7. Odnosząc się do tej części uzasadnienia zażalenia, w której skarżący powołuje się na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2004 r. FZ 136/04, gdzie wskazano, że wykonanie zaskarżonej decyzji skutkujące zakończeniem prowadzonej działalności gospodarczej, a w konsekwencji utratę jedynego źródła utrzymania strony i jej rodziny, stanowi spełnienie przesłanek, uzasadniających wstrzymanie zaskarżonego aktu, należy wskazać, że w rozpatrywanej sprawie skarżący nie twierdził, że wykonanie decyzji może skutkować zakończeniem prowadzenia działalności gospodarczej (we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazuje, że nie prowadzi on już działalności gospodarczej i że nie ma nikogo na utrzymaniu). Okoliczności, które uzasadniały uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu we wskazanym wyżej postanowieniu, nie wystąpiły więc w tej sprawie. 8. Na marginesie można dodać, iż nie sposób zgodzić się z poglądem zaprezentowanym przez skarżącego, iż istotą wstrzymania wykonania decyzji jest "pomoc podatnikowi w wykonaniu ciążącego obowiązku podatkowego, bez poniesienia uszczerbku i szkody". Nie wchodząc głębiej w rozważania w tej kwestii, należy w tym miejscu wskazać, że celem omawianej instytucji jest, w razie możliwego wystąpienia przewidzianych prawem przesłanek, zachowanie status quo w sprawie do czasu rozpoznania sprawy przez sąd, tak aby ewentualne uchylenie zaskarżonego aktu przez sąd administracyjny, nie czyniło pozytywnego rozstrzygnięcia dla skarżącego zwycięstwem iluzorycznym (por. m.in. uwagi w powoływanej przez skarżącego, uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 kwietnia 2007 r. I GPS 1/07). Nie sposób jednak traktować tej instytucji postępowania sądowoadministracyjnego, jako pomocy w wykonaniu ciążącego obowiązku podatkowego, czyli wynikającej wyłącznie z ustaw podatkowych nieskonkretyzowanej powinności przymusowego świadczenia pieniężnego w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w tych ustawach (por. art. 4 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749). 9. Uwzględniając wskazany charakter prawny instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu oraz nie wykazanie przez skarżącego przesłanek uzasadniających wstrzymanie zaskarżonego aktu, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie, a zatem sąd pierwszej instancji nie naruszył art. 61 § 3 p.p.s.a. 10. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie skarżącego.