I FZ 92/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Łoboda po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 lutego 2024 r., sygn. akt I SA/Gd 1028/23 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi S. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni z dnia 21 września 2023 r., nr 328000-COP.4103.1.1.2023.32.EW/AB w przedmiocie podatku od towarów i usług za maj i czerwiec 2016 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Postanowieniem z dnia 7 lutego 2024 r., sygn. akt I SA/Gd 1028/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę S. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni z dnia 21 września 2023 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za maj i czerwiec 2016 r. W uzasadnieniu tego orzeczenia Sąd wskazał, że zarządzeniem z dnia 1 grudnia 2023 r. spółka została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu zarządzenia pod rygorem jej odrzucenia, poprzez złożenie dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej oraz podanie numeru w Krajowym Rejestrze Sądowym, a w przypadku jego braku - numeru identyfikacji REGON albo numeru w innym właściwym rejestrze lub ewidencji, albo numeru identyfikacji podatkowej strony wnoszącej pismo, niebędącej osobą fizyczną, która nie ma obowiązku wpisu we właściwym rejestrze lub ewidencji, jeżeli jest ona obowiązana do jego posiadania. Przesyłka zawierająca wezwanie została doręczona w dniu 11 grudnia 2023 r. Zakreślony termin upłynął bezskutecznie, w związku z czym skargę należało odrzucić, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej - "p.p.s.a."). Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła zażalenie, wnosząc o jego uchylenie. Skarżąca zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych Sądu pierwszej instancji, polegający na przyjęciu, że skarżąca nie uzupełniła braków formalnych skargi określonych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w zarządzeniu z dnia 1 grudnia 2023 r., tj. złożenia dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej oraz podania numeru w Krajowym Rejestrze Sądowym, podczas gdy zarządzeniem z dnia 1 grudnia 2023 r. Sąd pierwszej instancji wezwał skarżącą wyłącznie do uzupełnienia braków formalnych skargi w postaci uiszczenia wpisu od skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę S. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni z dnia 21 września 2023 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za maj i czerwiec 2016 r., uznając, że strona nie uzupełniła w terminie braków formalnych, tj. nie złożyła dokumentu określającego umocowanie osób, które złożyły skargę, do reprezentowania strony oraz nie podała numeru w Krajowym Rejestrze Sądowym. W oparciu o znajdujące się w aktach sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił, że wezwanie do uzupełnienia powyższego braku doręczono skarżącej w dniu 11 grudnia 2023 r. Należy zauważyć, że w dniu 1 grudnia 2023 r. wydano w sprawie dwa zarządzenia - tzw. zarządzenie wstępne (k. 1), w którego punkcie III nakazano wezwać skarżącą do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez złożenie dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej oraz podanie numeru w Krajowym Rejestrze Sądowym, oraz zarządzenie o wezwaniu skarżącej do uiszczenia wpisu od skargi (k. 13). Z adnotacji zamieszczonej na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, znajdującym się w aktach sprawy (k. 22), wynika, że odpis zarządzenia o wezwaniu skarżącej do uiszczenia wpisu od skargi oraz pismo z dnia 5 grudnia 2023 r., zawierające wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi (sporządzone na podstawie punktu III zarządzenia wstępnego), zostały wysłane do skarżącej w jednej przesyłce, nadanej w dniu 5 grudnia 2023 r. (odebranej w dniu 11 grudnia 2023 r.). Jednakże - wobec treści zażalenia - Naczelny Sąd Administracyjny powziął wątpliwości co do tego, czy wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi zostało w niej rzeczywiście zamieszczone. Kwestionując zaskarżone postanowienie skarżąca wskazuje, że zarządzeniem z dnia 1 grudnia 2023 r. Sąd pierwszej instancji wezwał ją wyłącznie do uzupełnienia braków formalnych skargi w postaci uiszczenia wpisu od skargi. Sposób sformułowania tego zarzutu nasuwa wniosek, że skarżąca nie miała wiedzy o tym, iż w sprawie wydano dwa odrębne zarządzenia dotyczące braków skargi. Skarżąca zareagowała adekwatnie na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi i w wyznaczonym terminie wniosła o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Nieracjonalne byłoby założenie, że pomimo podjęcia czynności zmierzających do uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych, skarżąca nie wykonała zobowiązania do usunięcia braków formalnych skargi, co - mając na uwadze charakter tych braków - nie wymagało znacznego nakładu sił i środków. Takie działanie (zaniechanie) jest bowiem równoznaczne z rezygnacją z dochodzenia swoich praw przed sądem. Wymaga podkreślenia, że nie ma powszechnej praktyki weryfikowania zawartości przesyłek przed kwitowaniem ich odbioru od listonosza czy w placówce pocztowej. Nie sposób wykluczyć, że w adresowanej do skarżącej przesyłce - pomimo opisu na zwrotnym potwierdzeniu odbioru - nie zamieszczono wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi. W sytuacji, gdy w ramach jednej przesyłki wysyłane są dwa lub więcej pism, istnieje prawdopodobieństwo, że jedno z nich przypadkowo nie zostanie włożone do koperty. Dodatkowo należy zauważyć, że w toku postępowania zainicjowanego wnioskiem o przyznanie prawa pomocy skarżąca zareagowała na wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku i w wyznaczonym terminie złożyła odpis z Krajowego Rejestru Sądowego (k. 12 dołączonych akt I SPP/Gd 251/23). Jak trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 24 maja 2013 r., sygn. akt II OSK 1188/13, jeżeli istnieją wątpliwości, co do prawidłowości doręczenia zarządzeń nakładających na stronę określone obowiązki i to pod rygorem formalnego zakończenia sprawy poprzez odrzucenie skargi, to uwzględniając okoliczności sprawy, należy kierować się potrzebą doprowadzenia do merytorycznego jej zbadania. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, powstałe w sprawie wątpliwości co do doręczenia wezwania do usunięcia braków formalnych skargi należało rozstrzygnąć na korzyść skarżącej. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.