I FZ 70/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Danuta Oleś, , , po rozpoznaniu w dniu 7 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 8 grudnia 2020 r. sygn. akt I SA/Rz 397/20 odrzucające skargę w sprawie ze skargi A.B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 26 lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za II i IV kwartał 2011 r. postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 8 grudnia 2020 r., sygn. akt I SA/Rz 397/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę A.B. (dalej: "skarżąca") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z 26 lutego 2020 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za II i IV kwartał 2011 r. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na wskazaną wyżej decyzję. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 2 lipca 2020 r. skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 2.000 zł. W wezwaniu została pouczona o konsekwencjach prawnych niewykonania tego obowiązku w terminie zakreślonym przez Sąd. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy, przez zwolnienie od kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z 28 września 2020 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 3 listopada 2020 r. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 3 listopada 2020 r. doręczonym 20 listopada 2020 r. (k. 31 akt sądowych) skarżąca została wezwana do wykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu. W wezwaniu została pouczona o konsekwencjach prawnych niewykonania tego obowiązku w terminie zakreślonym przez sąd. Skarżąca, pomimo upływu terminu nie uiściła wymaganego wpisu sądowego od skargi. Z tych względów, na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; dalej: "p.p.s.a.") Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca wnosząc o jego zmianę lub ewentualnie o jego uchylenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W razie stwierdzenia braków formalnych pisma, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania (odrzucenia skargi, skargi kasacyjnej, zażalenia, skargi o wznowienie postępowania) uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu terminu do uzupełnienia braków pisma, przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania. Jeśli zaś pismem tym jest skarga, skarga kasacyjna, zażalenie, skarga o wznowienie postępowania – podlega ona odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych zdarzeniem, które zwalnia stronę od obowiązku uiszczenia wpisu jest złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. W taki przypadku, po zakończeniu postępowania w przedmiocie prawa pomocy w sposób niekorzystny dla skarżącego, skarżący wzywany jest do uiszczenia wpisu sądowego. Ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wywołuje już jednak skutków suspensywnych (por. m.in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 18 czerwca 2009 r., sygn. akt I FZ 159/09, z 24 marca 2010 r., sygn. akt I OSK 444/10, z 28 maja 2010 r., sygn. akt II FSK 1003/10, z 26 stycznia 2015 r., sygn. akt II OSK 66/15, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.nsa.gov.pl). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że postępowanie w przedmiocie przyznania skarżącej prawa pomocy zakończyło się 3 listopada 2020 r., tj. w dacie wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowienia utrzymującego w mocy postanowienie referendarza sądowego z 28 września 2020 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy. Odrzucenie skargi przez Sąd pierwszej instancji nastąpiło po tym jak skarżąca została ponownie wezwana do uiszczenia wpisu od skargi. W dacie tego wezwania postanowienie o rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy było prawomocne, co oznaczało obowiązek wezwania skarżącej do uiszczenia wymaganego wpisu od skargi i obowiązek jego zapłaty w terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 58/05 ONSAiWSA 2005, nr 6, poz. 118). Skarżąca pomimo skutecznego doręczenia 20 listopada 2020 r. (k. 31 akt sądowych) wezwania do wykonania prawomocnego zarządzenia nie uiściła prawem wymaganego wpisu od skargi. Skarżąca, jak wynikało z treści pisma z 24 maja 2021 r., stanowiącego uzupełnienie wniesionego zażalenia, nie kwestionuje ustalenia, że wpis od skargi nie został uiszczony w zakreślonym terminie oraz wysokości wpisu, lecz powołuje się na okoliczności związane z jej trudną sytuacją finansową. Kwestie te wykraczają jednak poza ramy prawne i faktyczne postępowania wywołanego wniesionym zażaleniem, gdyż podlegają ocenie badaniu przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, przez co pozostają poza oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego. Argumentacja zażalenia nie powinna odnosić się do sytuacji majątkowej skarżącej bowiem nie te kwestie stanowią istotę sporu w przedmiotowej sprawie. Meritum dotyczy nieuiszczenia przez skarżącą wpisu sądowego od skargi w zakreślonym terminie, a w zażaleniu brak jest jakichkolwiek zarzutów odnoszących się do przyczyny odrzucenia skargi przez Sąd ze wskazanego wyżej powodu. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.