I FZ 70/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Arkadiusz Cudak (sprawozdawca), , , po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia podmiotu R. C. & M. C. s.c. P. W. V. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 stycznia 2014 r. sygn. akt I SA/Po 577/13 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi podmiotu R. C. & M. C. s.c. P. W. V. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 29 marca 2013 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za marzec 2007 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 24 stycznia 2014 r., sygn. akt I SA/Po 577/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi R. C. & M. C. s.c. P. W. V. (dalej: "skarżącą" lub "spółką") na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 29 marca 2013 r. w przedmiocie określenia podatku od towarów i usług za marzec 2007 r. We wniosku z 03 października 2013 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata skarżąca podała, że znajduje się w bardzo ciężkiej sytuacji. Zaciągnęła kredyty na prowadzenie działalności gospodarczej, a na jej rachunkach bakowych dokonano zajęć komorniczych. Pismem z dnia 11 października 2013 r. skarżąca została wezwana do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem rozpoznania sprawy w oparciu o dotychczas zgromadzony materiał. W odpowiedzi spółka podała, że firma jest zarejestrowana, ale nie prowadzi działalności gospodarczej. Deklaracje VAT-7 nie są składane. Nie posiada rocznego zestawienia. Rachunki bankowe zostały zajęte przez komorników. Od dwóch lat wpływy wynoszą zero. Spółka nie posiada środków trwałych. Wspólnicy mieszkają sami. Nie posiadają lokat bankowych. Jeden ze wspólników R. C. kupił dom na kredyt, umowa kredytu została wypowiedziana i prowadzona jest licytacja z nieruchomości. Wspólnicy spółki nie mają żadnych udziałów w spółkach, radach itp. Nie korzystają z pomocy opieki społecznej. Prowadzone jest postępowanie egzekucyjne na ok. 3 mln zł. Postanowieniem z dnia 06 listopada 2013 r. referendarz sądowy oddalił prawo pomocy we wnioskowanym zakresie. W ustawowym terminie skarżąca złożyła sprzeciw od ww. postanowienia, w którym wniosła o jego uchylenie i ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu sprzeciwu wskazano, że udziały poszczególnych wspólników w zyskach jak i stratach spółki cywilnej wynoszą: R. C. 90 %, M. C. 10 %. R. C. zamieszkuje w budynku jednorodzinnym, nieruchomość ta jest zajęta przez Komornika Sądowego. M. C. zamieszkuje w mieszkaniu kwaterunkowym, co do którego wydano wyrok eksmisyjny. Wspólnicy nie posiadają samochodów, ani składników majątkowych powyżej kwoty 3 000 euro. R. C. jest po rozwodzie, ma zasądzone alimenty, z których płatnościami zalega od lipca 2013 r. M. C. jest kawalerem, 06 listopada 2013 r. urodziła się mu córka. Jedynym źródłem utrzymania jest pomoc matki, której dochody wynoszą 1 500 zł miesięcznie. Ojciec A. C. jest chory na raka płuc. Miesięczne koszty utrzymania wszystkich ww. to: jedzenie 600 zł, energia elektryczna 200 zł, leki 300 zł, środki utrzymania czystości 200 zł. Jednocześnie skarżąca wniosła o zakreślenie terminu uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy do 10 grudnia 2013 r. W piśmie z 11 grudnia 2013 r. sąd ponownie wezwał skarżącą do przedstawienia dokumentacji i oświadczeń uzupełniających wniosek o przyznanie prawa pomocy zgodnie z zawartym w sprzeciwie z 28 listopada 2013 r. wnioskiem o przedłużenie terminu do złożenia dokumentów, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w oparciu o dotychczasowy materiał zebrany w aktach sądowych. Wezwanie doręczono 30 grudnia 2013 r., odbiór pokwitował R. C. W ocenie sądu pierwszej instancji, spółka nie wykazała, że nie ma środków na poniesienie kosztów postępowania, ani że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Pomimo wezwania sądowego nie przedłożono zeznań podatkowych za rok 2011 i 2012 złożonych przez wspólników spółki cywilnej, nie wyjaśniono nawet czy wspólnicy takie zeznania składali. Wiadomym jest, że wspólnicy nie mają żadnych udziałów w spółkach z o.o. i nie uzyskują dochodów z tytułu pełnienia funkcji w radach. Z udzielonych informacji wynika, że wspólnicy spółki cywilnej, pomimo że w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy podali, iż ich sytuacja materialna, bytowa i zdrowotna jest ciężka, nie korzystają z pomocy opieki społecznej. Skarżąca spółka, mimo wezwania nie przedłożyła również odpisów dokumentów z prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Zdaniem sądu, nie budzi wątpliwości okoliczność, że brak nadesłania przez skarżącą odpisów dokumentów, o które została wezwana, nie pozwala na dokonanie miarodajnej oceny rzeczywistych możliwości płatniczych strony. W zażaleniu spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia wskazując na bardzo ciężką sytuację materialną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z instytucji prawa pomocy powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. wynika wprost, że ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Tym samym rozstrzygnięcie złożonego wniosku w gruncie rzeczy zależy od przedstawionych przez wnioskodawcę dowodów. Treść art. 252 § 1 p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się głównie, w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów źródłowych, w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na ich podstawie musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że wnioskodawca nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przepis art. 255 p.p.s.a. nakłada na stronę obowiązek współdziałania z sądem. Dopóki zatem strona nie wykaże przy pomocy stosownych dokumentów źródłowych swojej sytuacji finansowej jej wniosek nie będzie zasługiwał na uwzględnienie. Orzecznictwo sądów administracyjnych stoi na jednolitym stanowisku, że niezłożenie oświadczeń i dokumentów źródłowych, należy ocenić jako niewypełnienie ciążącego na wnioskodawcy obowiązku. W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że nienadesłanie dokumentów, o które spółka została wezwana spowodowało niewypełnienie obowiązku współdziałania z sądem, uniemożliwiając tym samym ustalenie podstawy faktycznej wnioskowanego uprawnienia procesowego. Skarżąca również na etapie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie dołączyła żądanych dokumentów. W konsekwencji, nie zaistniała możliwość rzetelnej i wnikliwej oceny wniosku pod kątem spełnienia przesłanek uzasadniających przyznanie skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W skutek braku informacji nie można było dokonać analizy stanu majątkowego spółki. Dane nadesłane przez skarżącą nie są bowiem miarodajne przy ocenie jej sytuacji finansowej uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, gdyż sąd przyznając prawo pomocy nie może oprzeć się na gołosłownych oświadczeniach strony. Ocena taka jest konsekwencją działania skarżącej, która nie dopełniła w sposób należyty ciążącego na niej obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej. W świetle powyższego Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia zażalenia. Z przytoczonych powyżej powodów, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie, mając na uwadze art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a.