I FZ 62/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Kołaczek po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia H. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 sierpnia 2023 r. sygn. akt III SA/Wa 82/23 odrzucające skargę H. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 3 listopada 2022 r. nr 1401-IOV-1.4103.53.2022.TW w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2017 r. postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.

1.1. Postanowieniem 8 sierpnia 2023 r. sygn. akt III SA/Wa 82/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę H. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej jako: Skarżąca, Spółka) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 3 listopada 2022 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2017 r. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że na podstawie zarządzenia z 20 czerwca 2023 r. Skarżącą wezwano do uzupełnienia braków formalnych skargi, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania pod rygorem jej odrzucenia, tj. do podania wartości przedmiotu zaskarżenia w sprawie. Sąd wskazał, że jego zdaniem wezwanie to zostało doręczone Skarżącej 30 czerwca 2023 r. (na podst. k. 182-183, 186 i 193 akt sprawy), zatem jego zdaniem termin do uzupełnienia ww. braku upływał 7 lipca 2023 r. Dalej wskazano, że do wezwania strona ustosunkowała się 21 lipca 2023 r. wskazując w złożonym piśmie, że nie jest w stanie określić wartości przedmiotu sporu, "gdyż reprezentowana jest bez pomocy zawodowego pełnomocnika", a ponadto "sekretariat sądu I instancji nie ma prawa wzywać do podania wartości przedmiotu zaskarżenia". Wobec powyższego stwierdzono, że nie uzupełniono w terminie braku formalnego skargi, zatem odrzucono ją na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.). 1.2. Od powyższego postanowienia zażalenie wystosowała Skarżąca, zarzucając Sądowi obrazę: 1) art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez uznanie przez Sąd, że: - doszło do porwanego doręczenia reprezentantowi Strony (prokurentowi samoistnemu)treści wezwania z dnia 27.06.2023 r. na podstawie zarządzenia Przewodniczącego z dnia 20.06.2023 r., - może doręczać korespondencje w sprawie byłemu prezesowi zarządu Strony mimo przesłanie przez Stronę dokumentów o jego rezygnacji; - może nie badać i weryfikować poprawności doręczeń do prawowitych i właściwie umocowanych reprezentantów Strony; - wezwanie z dnia 27.06.2023 r. braków formalnych skierowane do Strony zostało sporządzone przez asesora lub sędziego; - doszło do doręczenia treści zarządzenia sądu I instancji wzywającego do usunięcia braków formalnych wniosku do reprezentanta Strony; - doręczenie nastąpiło wbrew treści UPD, zamiast 14.07.2023 r. dnia 30.06.2023 r.; - Strona nie podała wartości sporu w ramach złożonych wyjaśnień; - błędne podanie wartości Sporu upoważnia do odrzucenia skargi na decyzję organu administracji publicznej; - przekazywanie treści zarządzenia lub postanowienia przez sąd 1 instancji w postaci tekstu wpisanego do formularza pisma ogólnego w systemie ePUAP lub osobnego pisma bez dołączania treści odpisów tych zarządzeń lub postanowień; - przekazanie pism sądowych w formie substytutu treści zarządzenia przez pracownika sądu; - opierając działania w sposób zorganizowany na pozaprawnych normach i orzecznictwie o charakterze prawotwórczym stojących w sprzeczności z zasadami przeprowadzenia prawnej wykładni przepisu demokratycznego państwa prawa, zasadami Konstytucji RP i Karty Praw Podstawowych UE.; 2) art. 10 pkt 1. zarządzeniu nr 14 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6.08.2015 r. w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych w zw. z art. 75 p.p.s.a. poprzez przesyłanie przez sądu 1 instancji korespondencji sądowej z naruszeniem zasad biurowości: - przekazanie zarządzenia w sposób substytutu treści wezwania przez pracownika sądu 1 instancji; - wysyłanie pism sądowych za pośrednictwem systemu ePUAP i nie podpisanie ich imiennym podpisem kwalifikowanym, lecz podpisem kwalifikowany przypisanym do instytucji, tym samym uniemożliwiając identyfikację osoby podpisującej; 3) art. 74a § 12 p.p.s.a. poprzez błędne zastosowanie kwalifikowanej pieczęci elektronicznej w pismach o charakterze władczym wobec Strony z cechami oświadczenia woli zamiast kwalifikowanego podpisu elektronicznego; 4) art. 6 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie w sprawie i braku stosownego pouczenia przez sąd I instancji (osobę do tego upoważnioną) w zakresie możliwości złożenia wniosku o udzielenie pomocy prawnej, gdy Strona występuje samodzielnie w sprawie; 5) art. 78 Konstytucji RP poprzez orzekanie w sprawie przez asesora sądu I instancji rekomendowanego przez upolityczniony i niekonstytucyjny organ neo-KRS; 6) mimo wniosku Strony nie udostępniono akt w systemie PASSA reprezentantowi (T.C.); 7) podpisywanie pism urzędowych (sądowych) przekazowych za pośrednictwem systemu ePUAP kwalifikowaną pieczęcią zamiast podpisem kwalifikowanym imiennym urzędnika sądu. W konsekwencji sformułowano wnioski o chylenie zaskarżonego postanowienia w całości, wyjaśnienie wybranych zagadnień sprawy, a także szereg innych wniosków niepodlegających rozpoznaniu w trybie postępowania zażaleniowego (m.in. żądania w zakresie udokumentowania zatrudnienia pracowników sądu kierujących korespondencję, pełnomocnictw, "potwierdzenia posiadania podpisu kwalifikowanego"). 2. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 2.1. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, choć jedynie ułamek przedstawionej argumentacji mógł odnieść zamierzony skutek. Odnotować należy na wstępie, że w postępowaniu zażaleniowym Naczelnego Sądu Administracyjnego nie wiążą granice wniesionego środka zaskarżenia na zasadzie sformułowanej w art. 183 p.p.s.a. dla rozpoznawania skarg kasacyjnych. Z tego względu tutejszy Sąd odniesie się wyłącznie do adekwatnych dla rozpoznawanej sprawy okoliczności z pominięciem obszernej i bezprzedmiotowej polemiki w zakresie np. poszczególnych zasad Polskiego systemu prawnego in extenso opisywanych w zażaleniu. Podkreślić bowiem należy, że zawisła sprawa dotyczy wyłącznie kwestii odrzucenia skargi z powodu nieuzupełnienia braku formalnego w zakresie wskazania wartości przedmiotu zaskarżenia. Część zażalenia zresztą niewątpliwie została przeklejona z pisma procesowego w innej sprawie i jako taka nie zasługuje na uwagę (np. na str. 8 omawianie pism z 2022 r. w innej sprawie z udziałem referendarza sądowego). 2.2. Mając powyższe na względzie, w pierwszej kolejności należało rozważyć prawidłowość formalną skierowanego do Strony wezwania do wskazania wartości przedmiotu zaskarżenia w obliczu sformułowanych zarzutów. W zakresie adresu na który skierowano wezwanie autor zażalenia myli się, że wystosowano je błędnie na nieaktualny adres ePUAP. Do momentu wniesienia zażalenia nie wskazano obecnego adresu korespondencyjnego. Prokurent w piśmie przewodnim nadsyłającym podpisany egzemplarz skargi nie wskazał nowego adresu korespondencyjnego, a w przesłanym egzemplarzu skargi dalej widniał "stary" adres ePUAP. Natomiast pismo z 21 lipca 2023 r. nie zawiera wskazania nowego adresu do korespondencji elektronicznej. Obowiązek powiadamiania Sądu o zmianie adresu do doręczeń wynika wprost z art. 70 p.p.s.a. i niedopełnienie tego obowiązku obciąża Stronę. Sąd nie jest władny domniemywać czy adres ePUAP z którego kierowano korespondencję jest adresem spółki czy ustępującego członka zarządu. Co do rzekomego nieopatrzenia wezwania podpisem elektronicznym stwierdzenie to wydaje się bezpodstawne, gdyż na str. 186 akt sprawy widnieje adnotacja, że pismo to zostało opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym, zaś załącznik do pisma przewodniego, a więc sporne wezwanie do uzupełnienia braków – przynajmniej w kopii znajdującej się w aktach sprawy – opatrzone jest fizyczną pieczątką i podpisem pracownika sądu. Jeżeli kopia otrzymana przez Stronę nie zawierała danych identyfikacyjnych pracownika sądu, to stanowiłoby to w istocie naruszenie zasad biurowości w sądach administracyjnych, jednakże nie zostało to jasno wyrażone w zażaleniu, a przy tym nie dołączono do niego kopii otrzymanych wezwań, toteż kwestia ta wymyka się to spod oceny na obecnym etapie. Okoliczność ta, powinna być jednak wyjaśniona przez Sąd pierwszej instancji w razie dalszej sygnalizacji przez stronę nieprawidłowości w tym zakresie. Sama forma wezwania natomiast co do zasady nie budzi wątpliwości, gdyż wezwanie strony do uzupełnienia braku formalnego ma charakter czynności materialno-technicznej (por. B. Dauter [w:] A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 49). Podstawą wystosowania wezwania jest Zarządzenie Przewodniczącego Wydziału jednak samo wezwanie, wbrew twierdzeniom Skarżącej, nie musi być podpisane przez sędziego lub asesora sądowego, a treść wezwania musi jedynie komunikować Stronie w sposób zrozumiały i zupełny treść zarządzenia, nie musi zaś być jego odpisem, w przeciwieństwie do przesyłanych stronie orzeczeń. 2.3. Podstawą uchylenia zaskarżonego postanowienia są natomiast dwa niedopatrzenia ze strony Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Po pierwsze, wbrew treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, wezwanie nie zostało doręczone Spółce 30 czerwca 2023 r., co wprost wynika z karty 193 akt sprawy na którą powołuje Sąd. Z raportu tego wynika bezsprzecznie, że dokumentu nie odebrano, zaś 30 czerwca 2023 r. to nie data doręczenia, a utworzenia poświadczenia czyli "wysłania" pisma przez platformę ePUAP. Dalsze adnotacje wskazują daty utworzenia pierwszego i drugiego UPD – odpowiednio 30 czerwca 2023 r. i 8 lipca 2023 r. oraz datę uznania dokumentu za doręczony z dniem 15 lipca 2023 r. W oczywisty sposób zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie określił datę doręczenia dokumentu, przez co uznał pismo Strony z 21 lipca 2023 r. za wniesione z uchybieniem terminu. Po drugie, w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia błędnie stwierdzono, że Skarżąca nie wskazała wartości przedmiotu zaskarżenia wskazując, że swoim zdaniem nie ma takiego obowiązku. Choć w istocie Skarżąca niesłusznie kwestionuje obowiązek do wskazania wartości przedmiotu zaskarżenia, to mimo to wskazała, iż według niej wartość ta wynosi 0 złotych. Dalej natomiast, że "Strona posiada informację z decyzji organu I instancji, że ustalono nią dodatkowe zobowiązanie podatkowe" w podanych kwotach. Choć można polemizować z formą to Sąd I instancji nie podjął tej polemiki zamiast tego twierdząc, że żadna wartość nie została wskazana co jest konstatacją nieprawdziwą. 2.4. Powyższe naruszenia przemawiały w oczywisty sposób za koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia i ponownego rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny z uwagi na rażąco błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę Sąd pierwszej instancji zapozna się dokładnie z treścią dołączonych do akt sprawy Urzędowych Poświadczeń Doręczeń i zweryfikuje raz jeszcze datę skutecznego doręczenia stronie wezwania do uzupełnienia braków formalnych. W razie uznania, że pismo Skarżącej z 21 lipca 2023 r. zostało wniesione w terminie Sąd ten odniesie się do faktycznej treści tego pisma, wskazując w szczególności czy uznaje jego treść za dostateczne wskazanie wartości przedmiotu zaskarżenia, w szczególności biorąc pod uwagę, że wskazanie budzącej wątpliwości wartości przedmiotu zaskarżenia nie jest brakiem formalnym, a jedynie podstawą do jej ustalenia w drodze dochodzenia na podst. art. 218 p.p.s.a. 2.5. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. uznając wniesione zażalenie za skuteczne, uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.