I FZ 56/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Hieronim Sęk po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 stycznia 2024 r., sygn. akt III SA/Wa 2609/23 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 13 września 2023 r., nr 1401-IOV-1.4103.130.2023.EN w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe z lat 2019-2020 postanawia: 1) oddalić zażalenie; 2) z urzędu sprostować oczywistą omyłkę pisarską w sentencji postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 stycznia 2024 r., sygn. akt III SA/Wa 2609/23, przez zastąpienie w wersie dziewiątym od dołu numeru decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie błędnie powołanego jako "1401-IOV-4103.130.2023.EN" prawidłowym numerem "1401-IOV-1.4103.130.2023.EN".

1. A. K. (dalej: Skarżący), reprezentowany przez adwokata, zażaleniem z dnia 20 lutego 2024 r. zaskarżył w całości postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 stycznia 2024 r., sygn. akt III SA/Wa 2609/23. Postanowieniem tym Sąd odrzucił skargę Skarżącego na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 13 września 2023 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe z lat 2019-2020. 2. Sąd ustalił i przyjął, że: - w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącej Wydziału z dnia 28 listopada 2023 r. Skarżący został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem jej odrzucenia, przez złożenie oryginału lub uwierzytelnionego odpisu pełnomocnictwa i podanie numeru PESEL Skarżącego; - z kolei zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z dnia 30 listopada 2023 r. wezwano Skarżącego do uzupełnienia wpisu od skargi w kwocie 453 zł, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, również pod rygorem odrzucenia skargi; - oba wezwania zostały doręczone pełnomocnikowi Skarżącego w dniu 20 grudnia 2023 r. w trybie art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; dalej: P.p.s.a.); - termin siedmiodniowy do uzupełnienia wpisu i braków formalnych skargi upływał zatem z dniem 27 grudnia 2023 r., jednak w tym terminie Skarżący nie dopełnił wymaganych czynności; - w tej sytuacji skargę należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 oraz art. 220 § 3 P.p.s.a. 3. W zażaleniu Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, zarzucając Sądowi naruszenie art. 73 § 1-4 oraz art. 82 P.p.s.a., a w konsekwencji art. 58 § 1 pkt 3 i art. 220 § 3 P.p.s.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Polegało ono na uznaniu, że termin do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz wpisu sądowego rozpoczął bieg wskutek zastosowania fikcji prawnej doręczenia i upłynął bezskutecznie, w sytuacji gdy brak pozostawienia zawiadomienia o przesyłce do odbioru (tzw. awizo) stanowił o wadliwości procedury doręczeniowej, co świadczyło o tym, że termin do uzupełnienia braków nie rozpoczął biegu. W konsekwencji wydanie postanowienia w przedmiocie odrzucenia skargi było nieuprawnione i przedwczesne. Skarżący wniósł o dopuszczenie dowodu z dokumentów: 1) wydruku potwierdzenia złożenia zgłoszenia reklamacyjnego w Poczcie Polskiej na okoliczność wadliwości usługi doręczenia przesyłki; 2) wydruków ofert pracy w Warszawie ze strony Poczty Polskiej na fakt niedoboru personelu operatora pocztowego na dzień 19 lutego 2024 r.; 3) pisma do administratora budynku (siedziby kancelarii adwokackiej) o udostępnienie nagrań z monitoringu w datach adekwatnych do wskazywanych dat awizacji, celem zweryfikowania, czy rzeczywiście w dniu 6 grudnia 2023 r. doszło do próby doręczenia przez listonosza przesyłki sądowej. W uzasadnieniu zażalenia Skarżący zaznaczył, że pismo to zapewne będzie bezskuteczne, bowiem w trakcie rozmowy z administratorem uzyskał informację, że zapis z monitoringu z grudnia 2023 r. nie jest już przechowywany na serwerze. Ponadto Skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków skargi. Dodatkowo w piśmie procesowym z dnia 13 marca 2024 r. Skarżący powołał się na odpowiedź na reklamację, którą otrzymał od Poczty Polskiej. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 4.1. Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie, gdyż postanowienie o odrzuceniu skargi odpowiadało prawu. Zaznaczyć też należało, że w tym postępowaniu NSA nie zajmował się wnioskiem Strony o przywrócenie terminu (właściwym w tym zakresie pozostawał Sąd pierwszej instancji). 4.2. Zgodnie z art. 82 P.p.s.a. "Bieg terminu wyznaczonego przez sąd lub przewodniczącego (termin sądowy) rozpoczyna się od ogłoszenia w tym przedmiocie postanowienia lub zarządzenia, a gdy ustawa przewiduje doręczenie z urzędu - od jego doręczenia.". W świetle art. 73 § 1-4 P.p.s.a. "§ 1. W razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-68, art. 69 § 1 oraz art. 70-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. § 3. W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. § 4. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1.". Przepis ten reguluje warunki, w jakich dochodzi do fikcji prawnej doręczenia pisma, mylnie określonej przez Sąd pierwszej instancji "doręczeniem zastępczym", którego dotyczy inny przepis (art. 72 P.p.s.a.). Spełnienie tych warunków umożliwia przyjęcie (domniemanie), że przesyłka dotarła do adresata, a on mógł się z nią zapoznać. W zaskarżonym postanowieniu Sąd uznał, że właśnie w tym trybie oba wezwania doręczono pełnomocnikowi Skarżącego w dniu 20 grudnia 2023 r. 4.3. W zażaleniu nie zdołano w sposób racjonalny podważyć ustaleń Sądu pierwszej instancji oraz zasadności zastosowania fikcji prawnej doręczenia wezwań. Wywody Skarżącego na temat nieprawidłowości w ich doręczeniu nie znalazły potwierdzenia w aktach sprawy. Skarżący podnosił, że nie otrzymał awizo. Kwestia ta pozostawała wprawdzie stosunkowo trudna do udowodnienia lub chociaż do uprawdopodobnienia. Mimo to nie mogła jednak oznaczać automatycznej aprobaty twierdzeń podniesionych w zażaleniu. Skarżący w celu wykazania wadliwości czynności związanych z doręczeniem korespondencji złożył zgłoszenie reklamacyjne w Poczcie Polskiej. Odpowiedź operatora pocztowego z dnia 12 marca 2024 r. jedynie potwierdziła okoliczności, które wynikały z akt sądowych. W aktach tych (k. 61) znajduje się bowiem koperta z przesyłką objętą fikcją prawną doręczenia. Na kopercie umieszczono adnotacje, że przesyłka była awizowana w dniach 6 i 14 grudnia 2023 r., przy czym awizo pozostawiono w pocztowej skrzynce oddawczej. Odnotowano również zwrot przesyłki do adresata w dniu 21 grudnia 2023 r. Z kolei według pisma operatora pocztowego: "Ustalono, że przesyłkę [...] skierowano do doręczenia w dniu 06.12.2023 r. i w tym samym dniu awizowano z powodu nieskutecznej próby jej doręczenia. Zawiadomienie powtórne doręczono w dniu 14.12.2023 r. W wyniku niepodjęcia przesyłki, po upływie terminu przechowywania, zwrócono ją do nadawcy. Zainteresowany w sprawie listonosz oświadczył, że zawiadomienia w w/w dniach pozostawił w skrzynce oddawczej adresata". Odpowiedź z Poczty Polskiej nie wpisywała się zatem w podnoszone przez Skarżącego nieprawidłowości w doręczeniu przesyłki. Wobec powyższego należało uznać, że Sąd pierwszej instancji miał usprawiedliwione podstawy do tego, aby przyjąć, że do skutecznego doręczenia wezwań doszło w dniu 20 grudnia 2023 r. W konsekwencji termin 7 dni do uzupełnienia wpisu i braków formalnych skargi upłynął z dniem 27 grudnia 2023 r. (była to środa). Skarżący nie uzupełnił wpisu od skargi, ani jej braków formalnych w tak ustalonym terminie. 4.4. Zgodnie z art. 220 § 3 P.p.s.a. "Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd.". Zgodnie zaś z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. "Sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi.". Mimo prawidłowych wezwań Skarżący w terminie 7 dni nie uzupełnił wpisu, przy czym nie był jednocześnie zwolniony z kosztów sądowych, Nadto nie uzupełnił braków formalnych skargi przez podanie numeru PESEL oraz dołączenie dokumentu pełnomocnictwa lub jego odpisu. W takim stanie rzeczy nie wystąpiły więc okoliczności, które pozwalałyby zakwestionować prawidłowość zastosowania przez Sąd w zaskarżonym postanowieniu art. 220 § 3 oraz art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. i w efekcie odrzucenia skargi na tej podstawie prawnej. 4.5. Nie można było przy tym podzielić zapatrywania Skarżącego, jakoby sprawa ta miała analogiczne okoliczności, jak w sprawie objętej postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2022 r., sygn. akt II GZ 50/22, na które powołano się w uzasadnieniu zażalenia. W sprawie tamtej Poczta Polska udzieliła dwóch różnych odpowiedzi na zgłoszenia reklamacyjne wniesione przez nadawcę (Sąd) i odbiorcę (stronę postępowania), a ponadto oświadczyła, że nie może ani potwierdzić, ani zaprzeczyć okolicznościom opisanym w piśmie reklamacyjnym strony postępowania. Z tych względów NSA postanowieniem o sygn. akt II GZ 50/22 uchylił postanowienie o odrzuceniu skargi i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania celem wyjaśnienia tych rozbieżności (a także weryfikacji nagrań z monitoringu). Tymczasem w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z taką sytuacją, bowiem pismo Poczty Polskiej wprost potwierdziło dane zawarte na kopercie i "Potwierdzeniu odbioru" znajdującym się w aktach sprawy. 4.6. Nie znajdując więc podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. 4.7. Nadto Naczelny Sąd Administracyjny dostrzegł w sentencji zaskarżonego postanowienia oczywistą omyłkę wymagającą sprostowania. Sąd pierwszej instancji wskazał mianowicie, że numer decyzji Dyrektora IAS to "1401-IOV-4103.130.2023. EN", co nie miało potwierdzenia w aktach sprawy. Z akt tych bowiem wynikało, że zaskarżona decyzja ma inny numer, a mianowicie "1401-IOV-1.4103.130.2023.EN". O sprostowaniu zatem sentencji zaskarżonego postanowienia w tym zakresie orzeczono na podstawie art. 156 § 1-3 w związku z art. 166 P.p.s.a.