I FZ 526/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Maria Dożynkiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. sp. z o.o. w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 listopada 2008 r. sygn. akt I SA/Po 972/08 w zakresie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi P. sp. z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia 31 stycznia 2007 r. nr ... w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z 17 listopada 2008 r., sygn. akt I SA/Po 972/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił P. sp. z o.o. w B. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z 31 stycznia 2007 r. nr ... w przedmiocie podatku akcyzowego za grudzień 2004 r. W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że pełnomocnik spółki, wnosząc skargę wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej złożenia w dniu 26 czerwca 2008 r., zakwestionował doręczenie decyzji w dniu 23 lutego 2007 r. i uznał, że decyzja była skutecznie doręczona dopiero 20 czerwca 2008 r., a przyczyną uchybienia przez skarżącą terminu do złożenia skargi były istotne uchybienia Poczty Polskiej oraz organu podatkowego przy doręczaniu decyzji. W ocenie Sądu pierwszej instancji decyzja była prawidłowo doręczona 23 lutego 2007 r., a spółka nie wykazała braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Strona wskazywała bowiem w postępowaniu przed organami obu instancji ten adres, na który została wysłana decyzja. W Krajowym Rejestrze Sądowym dokonano zmiany wpisu odnośnie siedziby spółki 10 stycznia 2007 r., jednak spółka nie poinformowała o tym fakcie organów podatkowych, a ponadto do 19 lutego 2007 r. prowadziła działalność pod poprzednim adresem. Pod tym też adresem przesyłka była dwukrotnie awizowana przed 19 lutego 2007 r. Działania te były zdaniem WSA zgodne z prawem, a więc nie uprawdopodobniają w żaden sposób braku winy spółki w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Skarżąca złożyła zażalenie na powyższe postanowienie i wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zdaniem spółki postanowienie to narusza art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) poprzez niewłaściwe zastosowanie z uwagi na uznanie, że spółka nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. Pełnomocnik spółki przedstawił szereg zarzutów wobec zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji, wobec działań listonosza i podjął próbę zakwestionowania faktu pozostawienia przez listonosza dokumentu zawiadomienia, tzw. awizo. Przyznał jednak, że adres przesyłki z decyzją należy uznać za prawidłowy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 87 § 5 p.p.s.a. po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych. Sąd jest zatem zobligowany nie tylko do oceny, czy uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony, ale także do zbadania, czy sytuacja ta miała miejsce w wyjątkowych okolicznościach. Brak winy wiąże się w takiej sytuacji z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonaniu czynności procesowej. Jedynie, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, można mówić o braku winy. W związku z tym, iż w rozpatrywanej sprawie kwestia braku winy w uchybieniu terminu wiąże się ściśle z kwestią skuteczności doręczenia decyzji, należy w pierwszej kolejności wskazać, że decyzja została wysłana na prawidłowy adres, mimo zmiany adresu siedziby spółki w trakcie postępowania podatkowego. Zgodnie bowiem z art. 151 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. t.j. z 2005 r., nr 8, poz. 60 ze zm.) osobie prawnej pisma doręcza się w lokalu ich siedziby lub w miejscu prowadzenia działalności – osobie upoważnionej do odbioru korespondencji. Miejsca te są traktowane równorzędnie z punktu widzenia instytucji doręczenia, skoro zatem strona do 19 lutego 2007 r. prowadziła działalność pod wskazanym adresem, adres ten pozostawał do tego czasu aktualny do doręczeń. Trzeba jednak wskazać, że w interesie spółki leżało zadbanie o to, aby w miejscu prowadzenia działalności została wyznaczona osoba (osoby) upoważniona do odbioru korespondencji, a co się z tym wiąże, aby osoba ta przebywała pod tym adresem w dni robocze w godzinach pracy w celu zapewnienia realnej możliwości doręczania pism. Dwukrotne awizowanie przesyłki i umieszczenie zawiadomienia na drzwiach biura w niniejszej sprawie oznacza, że doręczyciel osoby takiej pod wskazanym adresem nie zastał. Brak więc takiej osoby uniemożliwiał bezpośrednie doręczenie korespondencji, czego negatywne konsekwencje obciążają stronę. Biorąc pod uwagę obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o własne interesy, nie jest możliwe uznanie, że skarżąca nie ponosi winy w uchybieniu terminu. Doręczenie bowiem decyzji pod wskazany przez skarżącą adres – wobec prowadzonego w wyniku odwołania złożonego przez spółkę postępowania przed organem drugiej instancji – nie jest nieprzewidywalną okolicznością i nie powoduje braku możliwości uzyskania informacji na temat przebiegu sprawy. Uznanie braku winy strony w uchybieniu terminu nie jest również możliwe na podstawie nieuprawdopodobnionej wersji podanej przez skarżącą, jakoby nie otrzymała ona żadnego awizo. Strona nie przedstawiła okoliczności lub dokumentu, np. wyniku postępowania reklamacyjnego na Poczcie Polskiej, które świadczyłyby o nieprawidłowościach po stronie operatora. W aktach niniejszej sprawy znajduje się natomiast zwrotne potwierdzenie odbioru, na którym wyraźnie wskazano daty pierwszego i drugiego awizowania, przy czym nieczytelność podpisu osoby doręczającej nie ma żadnego znaczenia, skoro istnieje bowiem możliwość ustalenia danych pracownika Poczty Polskiej wykonującego danego dnia obowiązki doręczyciela. Nie można wobec powyższego uznać, że fikcja prawna doręczenia pisma, przewidziana w art. 150 Ordynacji podatkowej, nie miała w niniejszej sprawie miejsca – wówczas zresztą postępowanie z wniosku o przywrócenie terminu byłoby bezprzedmiotowe, jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji. Odnosząc się marginalnie do powoływanego w zażaleniu orzecznictwa, należy wskazać, że przedmiotem rozważań w poszczególnych sprawach były sytuacje, gdy na zwrotnych potwierdzeniach odbioru brak było informacji o dwukrotnym awizowaniu. W niniejszej sprawie, jak już wyżej wskazano, z sytuacją taką nie mamy do czynienia. Pełnomocnik spółki podnosił w zażaleniu, iż kwestionuje skuteczność lub nawet samą konieczność doręczenia zastępczego, jednak w niniejszej sprawie z taką sytuacją również nie mamy do czynienia. Doręczenie zastępcze odnosi się bowiem jedynie do doręczania pism osobom fizycznym i dotyczy możliwości doręczenia pisma albo w miejscu pracy – osobie upoważnionej przez pracodawcę do odbioru korespondencji albo sąsiadowi, dorosłemu domownikowi czy dozorcy domu, jeśli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi (art. 148 § 2 pkt 2 i art. 149 Ordynacji podatkowej). Powyższe rozważania w kwestii skuteczności doręczenia w postaci tzw. fikcji prawnej doręczenia implikują wniosek, że słuszne było przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że decyzja została prawidłowo doręczona 23 lutego 2007 r. Ustalenie to uprawniało Sąd do zbadania, czy uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Uznać należy na podstawie omówionych powyżej okoliczności sprawy, że jak trafnie ocenił Sąd pierwszej instancji, spółka nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu, bowiem powoływane przez nią okoliczności, po pierwsze, nie zostały uprawdopodobnione, a po drugie, zmierzały głównie do podważenia skuteczności doręczenia, a nie do ekskulpacji strony. Nie mówiąc już o tym, że argumenty strony nie dawały podstaw do uznania, że w niniejszej sprawie zachodzą wyjątkowe okoliczności dopuszczające przywrócenie terminu po upływie roku od jego uchybienia. Zaskarżone postanowienie nie narusza art. 86 § 1 p.p.s.a., nie znajdując więc podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.