I FZ 43/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski, , , po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. sp. z o.o. z siedzibą w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 października 2022 r. sygn. akt I SA/Gl 228/22 odmawiające przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi oraz uzupełnienia braku formalnego skargi w sprawie ze skargi P. sp. z o.o. z siedzibą w B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 30 listopada 2021 r. nr 2401-IOV3.4103.384.2021.MaM UNP: 2401-21-255625 w przedmiocie podatku od towarów i usług za marzec i grudzień 2016 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 3 października 2022 r., sygn. akt I SA/Gl 228/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w sprawie ze skargi P. sp. z o.o. z siedzibą w B. (dalej: spółka, strona, skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 30 listopada 2021 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za marzec i grudzień 2016 r., odmówił spółce przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi oraz uzupełnienia braku formalnego skargi. Sąd wojewódzki przedstawił następujący stan sprawy. Spółka, reprezentowana przez pełnomocnika – doradcę podatkowego, wniosła skargę na ww. decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Skargę wraz z załącznikami, w tym pełnomocnictwem procesowym, wniesiono w formie elektronicznej za pośrednictwem platformy ePUAP. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 17 marca 2022 r. wezwano pełnomocnika skarżącej do usunięcia braku formalnego skargi, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi, poprzez złożenie dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu określającego sposób reprezentacji skarżącej (np. odpis z KRS), w szczególności wykazującego umocowanie osoby udzielającej pełnomocnictwa do jego udzielenia. Jednocześnie na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 17 marca 2022 r. wezwano pełnomocnika spółki do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 1.910,00 zł, również w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe wezwania zostały wysłane do pełnomocnika skarżącej w dniu 31 marca 2022 r. poprzez ePUAP. Jak wynika z Urzędowego Poświadczenia Doręczenia, pierwsze UPD utworzone zostało w dniu 31 marca 2022 r. zaś powtórne UPD – w dniu 8 kwietnia 2022 r. Odbiór, zgodnie z UPD, nastąpił w dniu 14 kwietnia 2022 r. Ponieważ brak formalny skargi nie został usunięty, a wpis nie został uiszczony, sąd postanowieniem z dnia 23 maja 2022 r. skargę odrzucił. W zażaleniu na wskazane wyżej postanowienie, wniesionym poprzez ePUAP w dniu 16 czerwca 2022 r., pełnomocnik skarżącej zawarł także wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi i do uzupełnienia jej braku formalnego. Uzasadniając wniosek (i zażalenie) pełnomocnik spółki podnosił, że sąd błędnie uznał, iż "strona właściwie odebrała informację wezwania do uzupełnienia skargi i do uiszczenia wpisu sądowego". Podnosił, że dnia 14 kwietnia 2022 r. sprawdził skrzynkę ePUAP i "nie wpłynęło wyżej wymienione postanowienie". W dniu 10 czerwca 2022 r. zwrócił się telefonicznie o pomoc do zespołu Service Desk Centralny Ośrodek Informatyki Ministerstwa Cyfryzacji o odszukanie dokumentu wysłanego przez sąd, czy nie został on przeniesiony do innego folderu oraz, czy jest sposób ewentualnego odzyskania dokumentu. Otrzymał informację, że ww. zespół nie jest w stanie tego sprawdzić. Następnie pełnomocnik podał, że zgłosił, iż w kwietniu 2022 r. miał problemy z logowaniem się do skrzynki oraz z wysyłaniem i odbieraniem wiadomości. Zapytał nadto, czy były jakieś problemy w tym czasie i podobne zgłoszenia. Pełnomocnik podał, iż uzyskał odpowiedź, że nie udzielą mu takiej informacji, ale rzeczywiście w bieżącym roku przybyło, do dnia 22 kwietnia 2022 r., ponad milion nowych profili zaufanych i pewne niewielkie problemy się pojawiły, lecz zostały już one opanowane. Pełnomocnik zwracał następnie uwagę, że znacznie wzrosło zainteresowanie e-usługami, a liczba osób korzystających z portalu ePUAP wpłynęła na jakość pracy tego portalu i doprowadziła do licznych problemów technicznych. Pełnomocnik skarżącej podnosił, że z portalu ePUAP korzysta od września 2016 r. i nigdy wcześniej nie spotkał się z taką sytuacją – jedynie w bieżącym roku wysłał łącznie 310 różnych pism i dokumentów a korespondencja z WSA w Gliwicach liczy 53 dokumenty. Zaznaczył, że w przypadku odbioru korespondencji ePUAP przyjął określone zasady, które do tej pory działały prawidłowo i nie zdarzyło się, aby nie otrzymał pisma. Z uwagi na bardzo dużą ilość korespondencji, potwierdzenia odbioru dokonywał zawsze ostatniego, czternastego dnia; po potwierdzeniu i ponownym odświeżeniu skrzynki odbiorczej pojawiał się dokument. Jednak w okresie od dnia 11 kwietnia 2022 r. do dnia 31 kwietnia 2022 r. logując się do platformy ePUAP i często otwierając skrzynkę nie widział żadnych wiadomości i pojawiał się komunikat błędu. Pełnomocnik podniósł, iż musiał się kilkukrotnie logować, a następnie zaczął to robić w godzinach wieczornych i nocnych (pomiędzy 22:00 a 1:00). W trakcie potwierdzania Urzędowego Poświadczenia Doręczenia również był często wylogowywany i musiał robić to kilkukrotnie. Zaznaczył, że podpisując potwierdzenie doręczenia – UPD, na dokument musiał oczekiwać nawet kilka dni i każdego dnia sprawdzał, do miesiąca wstecz, czy w skrzynce elektronicznej nie pojawił się jakiś dokument. Dokumenty pojawiały się i nie przypuszczał, że może zaistnieć sytuacja, że dokument się nie pojawi. Pełnomocnik spółki stwierdził, że w jego działaniu nie było niedbalstwa -faktycznie nie otrzymał korespondencji i nie wiedział, że wystosowane zostało wezwanie do uiszczenia wpisu i do uzupełnienia braku formalnego skargi. Po otrzymaniu postanowienia, niezwłocznie dokonał zapłaty wpisu oraz przesłał dokument wykazujący reprezentację spółki. Skonstatował, że jego działanie nie było celowe ani zawinione – gdyby tylko wiedział, że wystosowane zostało wezwanie do uzupełnienia braków skargi, wykonałby je. Do pisma pełnomocnik spółki dołączył w szczególności: wydruk dokumentów, znajdujących się w dniach od 13 do 15 kwietnia 2022 r. w skrzynce ePUAP, potwierdzenie zgłoszenia problemów dotyczących elektronicznej skrzynki oraz wydruk komunikatu o pracach serwisowych planowanych na 14 kwietnia 2022 r., mogących spowodować utrudnienia w przesyłaniu plików JPK, CUK i ALK, a także na portalu usługi "Twój e-PIT". Wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu dopełniono uchybionych czynności – uiszczono wpis od skargi oraz nadesłano odpis z KRS skarżącej spółki. Postanowieniem z dnia 14 lipca 2022 r., sygn. akt I FZ 153/22 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi. Sąd stwierdził bowiem, że "W przedmiotowej sprawie korespondencja zawierająca wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz uiszczenia wpisu sądowego została odebrana przez pełnomocnika strony skarżącej w dniu 14 kwietnia 2022 r., co obrazuje urzędowe poświadczenie doręczenia dokumentu elektronicznego załączone do akt sprawy. Stąd też określony w wezwaniu siedmiodniowy termin na uzupełnienie braków upływał z dniem 21 kwietnia 2022 r. Ze względu na nieuiszczenie wpisu sądowego i nienadesłanie określonych w wezwaniu dokumentów należy uznać, że powyższy termin nie został zachowany, a skarga powinna była zostać odrzucona. W świetle tych ustaleń Sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że skarga jako spóźniona podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a". Sąd zauważył też, że co do zasady wykluczone jest złożenie w środku odwoławczym od postanowienia o odrzuceniu skargi na skutek uchybienia terminu wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Jeżeli jednak obie czynności procesowe (zażalenie i wniosek o przywrócenie terminu) spełniają przewidziane dla nich wymagania formalne, konieczne jest nadanie im właściwego biegu. Wówczas WSA w pierwszej kolejności powinien nadawać bieg zażaleniu, a w przypadku jego oddalenia, przystąpić do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu. Rozpatrując następnie wniosek o przywrócenie terminu, WSA zaakcentował, iż jego podstawą jest twierdzenie pełnomocnika skarżącej, zgodnie z którym nie otrzymał on wezwania do uzupełnienia braku formalnego skargi i do uiszczenia wpisu od tejże skargi, zaś niewiedza o wystosowaniu do niego tych wezwań skutkowała niewykonaniem ich w terminie. Analizując akta sprawy, sąd doszedł do przekonania, że wniosek pełnomocnika nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie uprawdopodobnił on braku winy w niedotrzymaniu terminu. Przede wszystkim, w aktach sprawy znajduje się Urzędowe Poświadczenie Doręczenia (UPD) wezwań skierowanych do pełnomocnika w dniu 31 marca 2022 r. Wynika z niego, iż pierwsze UPD utworzone zostało w dniu 31 marca 2022 r. zaś powtórne UPD – w dniu 8 kwietnia 2022 r. Odbiór, zgodnie z UPD, nastąpił w dniu 14 kwietnia 2022 r. Podkreślić trzeba, że na odbiór korespondencji ePUAP przez pełnomocnika wskazuje już sama treść tego UPD – mianowicie zapis: "Data odbioru: 2022-04-14", gdyż w przypadku niepotwierdzenia przez pełnomocnika na portalu ePUAP odbioru korespondencji, zapis taki nie wygenerowałby się. Zgodnie bowiem z art. 74a § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej: P.p.s.a.), datą doręczenia pisma jest data podpisania przez adresata pisma urzędowego poświadczenia odbioru w sposób, o którym mowa w § 3 pkt 2. Konstrukcja doręczenia elektronicznego powoduje ponadto, iż w przypadku niepotwierdzenia odbioru korespondencji ePUAP (odpowiednika "niepodjęcia" korespondencji w formie tradycyjnej), wygenerowany zostałby zapis: "Brak daty odbioru", co jednocześnie skutkowałoby fikcją doręczenia elektronicznego, zgodnie z art. 74a § 8 P.p.s.a. Co więcej, na potwierdzenie przez pełnomocnika odbioru korespondencji w dniu 14 kwietnia 2022 r. wskazują też dołączone do zażalenia, wydruki ze skrzynki elektronicznej, na których widnieje korespondencja z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach ("UPP.xml"), z widoczną datą "14.04.", godz. 11:20. W ocenie sądu, znaczenia w sprawie nie mają natomiast załączone do wniosku o przywrócenie terminu informacje Ministerstwa Cyfryzacji, dotyczące kont w profilu zaufanym oraz wydruki informacji o pracach serwisowych na środowisku produkcyjnym do przesyłania plików JPK, CUK i ALK oraz o pracach serwisowych na portalu "Twój e-PIT". Tego rodzaju usługi są bowiem odrębne od platformy ePUAP. Reasumując, zdaniem sądu w niniejszej sprawie nie uprawdopodobniono w należyty sposób braku winy pełnomocnika skarżącej w niedochowaniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi i do uzupełnienia jej braku formalnego. W zażaleniu na powyższe postanowienie spółka zarzuciła sądowi naruszenie art. 87 § 2 P.p.s.a. przez błędne uznanie, że strona właściwie odebrała informację wezwania do uzupełnienia skargi i uiszczenia wpisu, przez co strona nienależycie uprawdopodobniła okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do uzupełniania braków i uiszczenia wpisu. W uzasadnieniu powtórzono co do zasady argumentację wcześniej już przedstawioną, a sprowadzającą się do twierdzenia, że 14 kwietnia 2022 r. na skrzynkę ePUAP pełnomocnika nie wpłynęło żadne postanowienie. Tak więc pełnomocnik uchybił terminowi, ale nie ze swojej winy i zachował należną staranność w odbiorze korespondencji. W odpowiedzi na zażalenie organ uznał, że nie sposób przyjąć, że pełnomocnik uchybił terminowi z niezawinionych przyczyn. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Jak już wskazano, NSA postanowieniem z dnia 14 lipca 2022 r., sygn. akt I FZ 153/22 oddalił zażalenie spółki na postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23 maja 2022 r., sygn. I SA/Gl 228/22 w przedmiocie odrzucenia skargi spółki. Tym samym postanowienie WSA odrzucające skargę stało się prawomocne. W ww. postanowieniu WSA stwierdził, że "w przedmiotowej sprawie korespondencja zawierająca wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz uiszczenia wpisu sądowego została odebrana przez pełnomocnika strony skarżącej w dniu 14 kwietnia 2022 r., co obrazuje urzędowe poświadczenie doręczenia dokumentu elektronicznego załączone do akt sprawy. Stąd też określony w wezwaniu siedmiodniowy termin na uzupełnienie braków upływał z dniem 21 kwietnia 2022 r. Ze względu na nieuiszczenie wpisu sądowego i nienadesłanie określonych w wezwaniu dokumentów należy uznać, że powyższy termin nie został zachowany, a skarga powinna zostać odrzucona". W opinii NSA nie ma więc podstaw do ponownej oceny tego zakresu sprawy. Zgodnie z art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259), powoływanej dalej jako: P.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, ale także inne sądy i inne organy państwowe. Podmioty te muszą zatem brać pod uwagę nie tylko fakt istnienia, ale także treść prawomocnego orzeczenia sądu. Oznacza to, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak to stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Dlatego też bezcelowe jest odnoszenie się do podniesionych w zażaleniu argumentów zmierzających do wykazania, że pełnomocnik nie dostał spornej korespondencji. Naczelny Sąd Administracyjny stoi też na stanowisku, że słusznie WSA odmówił spółce przywrócenia terminu. Przede wszystkim nie może umknąć uwadze, że podstawą wniosku o przywrócenie terminu było twierdzenie pełnomocnika skarżącej, zgodnie z którym nie otrzymał on wezwania do uzupełnienia braku formalnego skargi i do uiszczenia wpisu od tejże skargi (ta kwestia została już omówiona wyżej), zaś niewiedza o wystosowaniu do niego tych wezwań skutkowała niewykonaniem ich w terminie. Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W świetle zaś art. 87 § 2 P.p.s.a. w piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony w jego uchybieniu. Przy tym pojęcie winy strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowym obejmuje swym zakresem także winę osób trzecich upoważnionych przez stronę do dokonania określonej czynności, w tym pełnomocników. Jedynie gdy strona postępowania nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, można mówić o braku winy. W rozpatrywanej sprawie nie mamy do czynienia z takim przypadkiem, a wniosek pełnomocnika nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie uprawdopodobnił on braku winy w niedotrzymaniu terminu. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. oddalił zażalenie. Bartosz Wojciechowski (spr.) sędzia NSA