I FZ 426/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Zirk-Sadowski, po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. [...] spółki jawnej z/s w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 5 października 2016 r. sygn. akt I SA/Bd 316/16 w zakresie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi R. [...] spółki jawnej z/s w B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 7 kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty oprocentowania od kwoty stanowiącej nadpłatę w podatku od towarów i usług postanawia: oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z 5 października 2016 r., I SA/Bd 316/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odmówił stronie skarżącej (R. [...] sp. j. z B.) przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku tego Sądu z 26 lipca 2016 r. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca domaga się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, jak również zwrotu kosztów postępowania, zarzucając naruszenie art. 6, art. 141 § 3, a także art. 87 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Ppsa). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Istota zażalenia sprowadza się do zakwestionowania stanowiska Sądu pierwszej instancji w zakresie uznania za prawidłowe pouczenia wystosowanego do skarżącej w związku z zawiadomieniem o terminie rozprawy (k. 77 akt sądowych), na której nikt w imieniu strony się nie stawił. W ocenie spółki pouczenie to wprowadzało stronę w błąd poprzez ograniczenie się do zacytowania w pkt 3 pouczenia treści art. 141 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Ppsa). Pouczenie o treści ww. przepisu z pominięciem § 1 ww. artykułu spowodowało, że skarżąca odczytała pouczenie w ten sposób, że w przypadku nieobecności na rozprawie sąd doręczy jej odpis sentencji wyroku oddalającego skargę, co dopiero otworzy bieg terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia (s. 3 i n. zażalenia). Należy w odniesieniu do powyższego stanowiska skarżącej podzielić pogląd Sądu pierwszej instancji, że sposób zredagowania pouczenia zawartego w zawiadomieniu o terminie rozprawy powinien przynajmniej wzbudzić wątpliwości co do prezentowanego przez spółkę rozumienia zasad zgłaszania wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku (s. 4 i n. uzasadnienia zaskarżonego postanowienia). Wprawdzie istotnie, brak jest w jego treści przytoczenia art. 141 § 1 Ppsa, niemniej z pkt 2 pouczenia wynika, że odpis sentencji doręczany jest z urzędu "stronie działającej bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, która na skutek pozbawienia wolności była nieobecna przy ogłoszeniu wyroku". Już tylko ten fragment pouczenia podaje zatem w wątpliwość sposób odczytania jego pkt 3 przez stronę. Wynika z niego bowiem, że inne przepisy aniżeli § 2 art. 141 Ppsa normują zasady doręczania sentencji wyroku z urzędu. Trafna jest zatem konkluzja Sądu wojewódzkiego, że na podstawie informacji zawartych w otrzymanym pouczeniu o terminie rozprawy należycie dbająca o swoje interesy procesowe strona, tzn. taka która starannie, a nie tylko wyrywkowo, czyta pouczenia zawarte w pismach sądowych, powinna dążyć do uzyskania potwierdzenia bądź – jak w tym przypadku – zanegowania dokonanej przez siebie interpretacji tegoż pouczenia (s. 5 i n. uzasadnienia postanowienia). Wniosek ten w odniesieniu do skarżącej jest tym bardziej uzasadniony, jeżeli zwrócić uwagę na jej profesjonalny charakter (jako przedsiębiorcy), który przejawia się również w redakcji pism procesowych złożonych do akt sprawy. Jednocześnie podzielić trzeba w tym kontekście pogląd, że wyrażony w art. 6 Ppsa obowiązek udzielania stronie pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań nie oznacza, że sąd jest zobowiązany do szczegółowego instruowania strony co do wszelkich możliwych jej zachowań. Brak stawiennictwa na rozprawie oznaczał m.in. rezygnację z bardziej szczegółowej, w razie takiej potrzeby, informacji odnośnie do trybu zaskarżenia orzeczenia wydanego w pierwszej instancji. Końcowo zauważyć należy, że pogląd wspierający stanowisko skarżącej, przywołany w motywach zażalenia, nie utrzymał się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Za dominujące należy uznać aktualnie zapatrywanie wyrażone w orzecznictwie powołanym w zaskarżonym postanowieniu (s. 6), że ze względu na pouczenie o treści art. 140 § 2 Ppsa strona wykazująca należytą staranność w procesie powinna podjąć próbę wyjaśnienia subiektywnych wątpliwości, co do odczytania pouczenia o treści art. 141 § 2 ww. ustawy. W przeciwnym razie nie sposób uznać braku winy w uchybieniu terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, w rozumieniu art. 86 § 1 Ppsa. Z tych powodów należało oddalić zażalenie, stosownie do art. 184 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa.