I FZ 379/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Łoboda po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 października 2023 r., sygn. akt I SA/Gl 718/22 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 20 maja 2021 r., nr 2401-IOV3.4103.119.2021.HSO UNP: 2401-21-112082 w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do kwietnia 2014 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i odrzucić wniosek.

Postanowieniem z dnia 22 września 2021 r., sygn. akt I SA/Gl 1168/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę M. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 20 maja 2021 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do kwietnia 2014 r., jako wniesioną po upływie ustawowego terminu przewidzianego dla dokonania tej czynności. Na skutek zażalenia wniesionego przez M. P., postanowieniem z dnia 23 maja 2022 r., sygn. akt I FZ 289/21, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił powyższe postanowienie, wskazując na konieczność wyjaśnienia wątpliwości w zakresie doręczenia decyzji ostatecznej organu podatkowego. Postanowieniem z dnia 31 stycznia 2023 r., sygn. akt I SA/Gl 718/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach ponownie odrzucił skargę. W dniu 25 maja 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny, w sprawie o sygn. akt I FZ 125/23, oddalił skargę M. P. na ww. orzeczenie. Sąd ten stwierdził, że trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi, liczony od dnia doręczenia pełnomocnikowi strony skarżącej zaskarżonej decyzji, tj. od 31 maja 2021 r., upłynął 30 czerwca 2021 r. Natomiast podnoszone przez stronę skarżącą problemy z odbiorem przesyłki zawierającej decyzję nie znalazły potwierdzenia w toku postępowania prowadzonego przez organ podatkowy, co słusznie uwzględnił Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu. W dniu 12 czerwca 2023 r. pełnomocnik strony skarżącej wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 20 maja 2021 r. W uzasadnieniu tego wniosku, podobnie jak we wcześniejszych pismach procesowych, powołał się na problemy z odbiorem przesyłki zawierającej decyzję. Postanowieniem z dnia 9 października 2023 r., sygn. akt I SA/Gl 718/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił M. P. przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony w terminie siedmiodniowym, wskazanym w art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej - "p.p.s.a."). Rozpoczął on bowiem bieg 6 czerwca 2023 r., tj. w dniu doręczenia pełnomocnikowi skarżącego odpisu postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego prawomocnie rozstrzygającego kwestię uchybienia terminu do wniesienia skargi. Wniosek ten nie mógł jednak zostać uwzględniony, ponieważ analiza jego treści nie pozwala na uznanie, by uchybienie terminu nastąpiło z przyczyn niezawinionych przez pełnomocnika strony skarżącej. Sąd zauważył, że usprawiedliwienia uchybienia terminu pełnomocnik skarżącego upatruje w błędach systemu teleinformatycznego służącego do obsługi doręczeń oraz braku możliwości uzyskania niezwłocznej pomocy od administratora tego systemu. Termin doręczenia zaskarżonej decyzji oraz zarzuty pełnomocnika o rzekomo występującym błędzie w działaniu systemu teleinformatycznego przy odbiorze tej decyzji były już przedmiotem postępowania wyjaśniającego oraz oceny zarówno przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, jak i Naczelny Sąd Administracyjny. W wydanym w niniejszej sprawie postanowieniu z dnia 25 maja 2023 r., sygn. akt I FZ 125/23, Naczelny Sąd Administracyjny jednoznacznie przesądził, że doręczenie decyzji nastąpiło w dniu 31 maja 2021 r., a podnoszone przez stronę skarżącą problemy z odbiorem przesyłki zawierającej decyzję nie znalazły potwierdzenia w toku postępowania prowadzonego przez organ podatkowy. Na wskazane postanowienie skarżący złożył zażalenie, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, względnie o jego zmianę w całości i przywrócenie skarżącemu terminu do wniesienia skargi. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj.: - art. 86 § 1 p.p.s.a., w stopniu przesądzającym o wyniku sprawy, przez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sytuacji, gdy strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, lecz z powodu błędu systemu teleinformatycznego służącego do doręczeń; - 106 § 5 w związku z § 3 p.p.s.a. w związku z art. 233 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego poprzez wydanie postanowienia na podstawie jednostronnie zinterpretowanego materiału dowodowego oraz przypisanie winy pełnomocnikowi strony, podczas gdy przekroczenie terminu na wniesienie skargi spowodowane było błędami systemu informatycznego. Ponadto skarżący zarzucił, że postanowienie zostało wydane w warunkach nieważności (art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a.), ponieważ strona została pozbawiona możności obrony swych praw poprzez utajnienie materiału dowodowego, na którego podstawie zostało wydane postanowienie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu, a wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi należało odrzucić. Zgodnie z art. 86 § 1 zd. 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie zaś do art. 88 zd. 1 p.p.s.a., spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Wnioskiem spóźnionym jest wniosek złożony z uchybieniem terminu wskazanego w art. 87 § 1 p.p.s.a., a więc złożony po upływie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego błędne jest stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który uznał, że przyczyna uchybienia terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi ustała dopiero z dniem 6 czerwca 2023 r., tj. z dniem doręczenia pełnomocnikowi skarżącego odpisu postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2023 r., sygn. akt I FZ 125/23, prawomocnie rozstrzygającego kwestię uchybienia terminu do wniesienia skargi. Zgodnie z dominującym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego poglądem, w przypadku odrzucenia skargi przez wojewódzki sąd administracyjny z powodu wniesienia jej z uchybieniem terminu, siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a., biegnie od dnia doręczenia skarżącemu odpisu postanowienia o odrzuceniu skargi; w tej chwili bowiem skarżący dowiaduje się o uchybieniu terminu (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 6 października 2015 r., sygn. akt II OZ 934/15, z dnia 12 grudnia 2012 r., sygn. akt I FZ 477/12, z dnia 9 maja 2012 r., sygn. akt II FZ 298/12, z dnia 8 maja 2012 r., sygn. akt II GZ 158/12, z dnia 28 września 2015 r., sygn. akt I FZ 292/15 oraz I FZ 294/15, z dnia 15 czerwca 2011 r., sygn. akt I GZ 123/11, z dnia 19 listopada 2010 r., sygn. akt II OZ 1150/10). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela przedstawione wyżej stanowisko orzecznictwa. W związku z tym, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w okolicznościach niniejszej sprawy należało uznać, że przyczyna uchybienia terminu ustała z chwilą odebrania przez skarżącego pierwszego postanowienia o odrzuceniu skargi, tj. postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 września 2021 r., sygn. akt I SA/Gl 1168/21. W uzasadnieniu tego orzeczenia wprost wskazano, że przyczyną odrzucenia skargi jest uchybienie terminu. Ze znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru (k. 45) wynika, że pełnomocnik skarżącego odebrał postanowienie z dnia 22 września 2021 r. w dniu 29 września 2021 r. W dniu następnym rozpoczął więc swój bieg termin określony w art. 87 § 1 p.p.s.a., natomiast koniec terminu przypadał na dzień 6 października 2021 r. Złożenie wniosku o przywrócenie terminu w dniu 12 czerwca 2023 r. nastąpiło już po upływie terminu określonego w ostatnim z powołanych przepisów, co - stosownie do dyspozycji art. 88 p.p.s.a. - obligowało Sąd pierwszej instancji do odrzucenia wniosku. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 oraz art. 88 i art. 193 p.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia i odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków skargi.