I FZ 352/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Janusz Zubrzycki (sprawozdawca), , , po rozpoznaniu w dniu 22 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. spółka jawna z siedzibą w R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 sierpnia 2014 r. sygn. akt VIII SA/Wa 514/14 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi J. spółka jawna z siedzibą w R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 28 lutego 2014 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2014 r., VIII SA/Wa 514/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił J. spółka jawna z siedzibą w R. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi tej spółki na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 28 lutego 2014 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu postanowienia wskazał, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych spółka podała, że ma przejściowe trudności z utrzymaniem płynności finansowej w związku z zaciągnięciem kredytu na spłatę podatku VAT. Z oświadczenia o stanie majątku i dochodach wynika, że spółka posiada środki trwałe o wartości 3.950.565,12 zł, a za ostatni rok obrotowy - według bilansu - zysk wyniósł 97.299,45 zł. Z oświadczenia strony wynika również, że na dwóch rachunkach bankowych w PKO BP skarżąca posiada zadłużenie w kwocie 601.861,83 zł i 1.365.708,55 zł. W wykonaniu wezwania do uzupełnienia wniosku skarżąca przesłała wyciągi bankowe z rachunków należących do spółki, deklaracje VAT, zeznania podatkowe wspólników oraz bilans sporządzony na dzień 31 grudnia 2013 r. Sąd zwrócił uwagę, że na obecnym etapie postępowania strona jest zobowiązana do uiszczenia kosztów sądowych w kwocie 4.400 zł. Jednocześnie z deklaracji VAT-7 za okresy rozliczeniowe od stycznia do maja 2014 r. wynika, że wartość sprzedanych towarów i usług wynosiła każdego miesiąca ponad 1 mln zł co oznacza, że spółka miała środki na poczynienie stosownych rezerw z przeznaczeniem na opłacenie kosztów sądowych. Sąd podniósł, że skarżąca w żaden sposób nie wyjaśniła jaki wpływ ma fakt zaciągnięcia kredytu na jej możliwości płatnicze w związku z koniecznością ponoszenia kosztów sądowych, nie wykazała także aby spłata zobowiązań cywilnoprawnych wpływała na obniżenie skali prowadzonej przez nią działalności gospodarczej, bądź utratę płynności finansowej. Jednocześnie Sąd podkreślił, że w przypadku podmiotów takich jak skarżąca miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego. Istotne zatem jest to, że skarżąca uzyskiwała przychody z działalności gospodarczej i że przychody te kształtowały się na wysokim poziomie. W ocenie Sądu, poczynione ustalenia pozwalają na stwierdzenie, że skarżąca miała możliwości poczynienia rezerw na opłacenie kosztów swego udziału w sprawie. W zażaleniu na powyższe postanowienie spółka wniosła o jego zmianę, poprzez przyznanie jej prawa pomocy w żądanym zakresie. Podniosła przy tym, że przychód przedsiębiorstwa nie jest wyznacznikiem jego kondycji majątkowej – przy wysokim przychodzie może ono bowiem odnotować stratę. Nie może również Sąd pierwszej instancji wymagać, aby spółka wyprzedawała majątek trwały niezbędny do prowadzenia działalności gospodarczej w celu uregulowania kosztów sądowych. Skarżąca stwierdziła również, że – wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji – jej sytuacja finansowa nie pozwala na poczynienie oszczędności na cele prowadzonego postępowania sądowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie WSA w Warszawie odpowiada prawu. W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że zasadą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest, iż to strony ponoszą koszty tego postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, co jednoznacznie wynika z treści art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "P.p.s.a."). Jedynie na zasadzie wyjątku zatem strona może być zwolniona z ponoszenia kosztów postępowania i taki wyjątek ustanawiają przepisy dotyczące instytucji prawa pomocy. W niniejszej sprawie spółka wnosiła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. całkowitego zwolnienia jej z kosztów sądowych. W myśl art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej niemającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z przepisu tego wprost wynika, że warunkiem przyznania prawa pomocy w powyższym zakresie jest wykazanie przez stronę w sposób rzetelny i wiarygodny, że nie posiada ona wystarczających środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania sądowego. Należy zgodzić się z Sądem pierwszej instancji co do tego, że strona w niniejszej sprawie nie wykazała, że spełnia przesłanki uzasadniające uwzględnienie jej żądania. Trzeba bowiem przyznać rację Sądowi pierwszej instancji, że mimo trudnej – jak twierdzi skarżąca – sytuacji finansowej ciągle prowadzi ona działalność gospodarczą, przy czym z nadesłanych przez skarżącą deklaracji VAT-7 wynika, że jest to działalność na znaczną skalę (podstawa opodatkowania za: styczeń 2014 r. - 1.199.047 zł, luty 2014 r. - 1.089.463 zł, marzec 2014 r. - 1.314.159 zł, kwiecień 2014 r. -1.290.005 zł). Skoro zatem spółka – mimo ciążących na niej zobowiązań, w tym zobowiązań kredytowych w łącznej kwocie sięgającej około 2 mln zł – dysponuje środkami, które pozwalają jej na wygenerowanie w ramach prowadzonej przez nią działalności gospodarczej obrotu w ww. kwotach, to brak jest podstaw do przyjęcia, że nie jest ona w stanie wygospodarować środków pieniężnych na pokrycie pełnych kosztów sądowych w niniejszej sprawie, które to koszty na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do kwoty wpisu od skargi w wysokości 4.400 zł. Nie można bowiem uznać, że koszty prowadzonej działalności gospodarczej i zobowiązania cywilnoprawne spółki mają pierwszeństwo zaspokojenia przed zobowiązaniami natury publicznoprawnej, a takim jest obowiązek uiszczenia kosztów zainicjowanego przez stronę postępowania sądowego. W tym miejscu jeszcze raz podkreślenia wymaga bowiem, że zasadą jest, iż to strony ponoszą koszty tego postępowania związane ze swym udziałem w sprawie i jedynie wyjątkowo mogą one być zwolnione z tego obowiązku. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny podzielając stanowisko WSA w Warszawie co do tego, że strona w niniejszej sprawie nie wykazała, iż nie posiada wystarczających środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.