I FZ 35/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek, , , po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 7 listopada 2019 r. sygn. akt I SA/Lu 345/19 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 26 marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2014 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z 7 listopada 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił M. W. (dalej: skarżący) wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 26 marca 2019 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2014 r. Z uzasadnienia postanowienia wynika, że skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. We wniosku argumentował, że jej wykonanie spowoduje trudne do odwrócenia skutki, bowiem doprowadzi do zakończenia działalności gospodarczej w zakresie transportu, zwolnienia pracowników, rozwiązania umowy pożyczki w wysokości 30.000 zł zaciągniętej na bieżące wsparcie działalności gospodarczej oraz pozbawi skarżącego środków na leczenie po zawale serca, jak również na utrzymanie skarżącego wraz z bezrobotną żoną. Dodatkowo skarżący zaznaczył, że pozbawienie go środków finansowych w wyniku wykonania zaskarżonej decyzji uniemożliwi zapłatę podatku od środków transportowych czy ubezpieczenie pojazdów. W przypadku zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej skarżący utraci kontrahentów, środki transportu, a więc rozpoczęcie działalności na nowo w istocie nie będzie realne. Skarżący z żoną nie mają żadnych oszczędności. Aktualnie prowadzona jest wobec skarżącego egzekucja na podstawie decyzji wydanej w czasie wcześniejszym, a kwota egzekwowana to 128.686 zł, przy czym jest to kwota przekraczająca dochód roczny podatnika. Do wniosku skarżący dołączył dokumenty na okoliczność pobytu w szpitalu w 2006 r., pożyczki, zatrudnienia pracowników, ubezpieczenia środków transportu; zeznania PIT-36L za 2017 r., dokumentację księgową dotyczącą posiadanych środków trwałych, przychodów i rozchodów, stanów remanentowych za lata 2017-2018. W uzasadnieniu zaskarżonego niniejszym zażaleniem postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący nie przedstawił argumentacji, konkretnych okoliczności i dokumentów pozwalających sądowi zasadnie przyjąć, że uiszczenie kwoty wynikającej z zaskarżonej decyzji wiąże się dla niego z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody, czy miałoby powodować trudne do odwrócenia skutki. Z dokumentów dołączonych przez wnioskodawcę wynika, że przychód skarżącego z tytułu działalności gospodarczej za pierwsze półrocze 2018 r. to 373.085 zł, a za 2017 r. 691.678 zł. Wydatki skarżącego ponoszone w ramach działalności gospodarczej kształtowały się na poziomie 329.000 zł w pierwszym półroczu 2018 r. oraz 600.000 zł w 2017 r., przy czym skarżący nie wymienił czego konkretnie dotyczyły. Skarżący posiadane środki finansowe rozdysponował pomijając spór z organem podatkowym i ewentualny obowiązek zapłaty VAT. Sąd pierwszej instancji ocenił, że skarżący nie wykazał okoliczności pozwalających wiarygodnie ustalić, czy istnieje związek między egzekucją dotyczącą zaskarżonej decyzji a rzeczywistym położeniem materialnym skarżącego, który realizowałby przesłanki z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: P.p.s.a.). Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący złożył zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia przez uwzględnienie wniosku i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Ponadto wniósł o przeprowadzenie dowodów z dodatkowych dokumentów, tj.: 1) podsumowania księgi przychodów i rozchodów za styczeń-czerwiec 2019 r.; 2) rozliczenia dochodu z remanentem za styczeń – czerwiec 2019 r. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji na skutek stwierdzenia, że dochodzenie przez organ podatkowy należności wynikającej z ostatecznej decyzji podatkowej na kwotę 352.031 zł nie wiąże się dla skarżącego z ryzykiem spowodowania trudnych do odwrócenia skutków ani niebezpieczeństwem wystąpienia znacznej szkody, skoro przychody strony za pierwsze półrocze 2018 r. wynosiły 373.085 zł, podczas gdy kwota zaległości stwierdzonych decyzją ostateczną jest równa półrocznym przychodom z działalności gospodarczej strony i znacznie przekracza roczny dochód strony skarżącej, a ponadto wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji składany był w pierwszym półroczu 2019 r., przez co strona nie dysponowała jeszcze podsumowaniem podatkowej księgi przychodów i rozchodów za pierwsze półrocze, w którym wskutek prowadzonej egzekucji zarówno przychody, jak i dochody strony radykalnie zmalały, co powoduje, że prowadzenie egzekucji na podstawie zaskarżonej decyzji spowoduje nieodwracalne skutki w postaci konieczności zamknięcia działalności gospodarczej prowadzonej przez stronę. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Z ugruntowanej już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni art. 61 § 3 P.p.s.a. wynika, że obowiązek uprawdopodobnienia zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, spoczywa na wnoszącym o zastosowanie tymczasowej ochrony, uregulowanej w tym przepisie P.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z 3 października 2011 r., I FSK 1427/11, publik. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/, dalej w skrócie: CBOSA). Zgodnie z art. 61 § 1 P.p.s.a. wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Zasadą jest zatem wykonalność decyzji ostatecznej. Sąd jednak może, choć nie musi, stosownie do treści art. 61 § 3 P.p.s.a. na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 P.p.s.a., przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, warunkiem jednak wydania takiego postanowienia jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania. Z uwagi na powyższe, na wnioskodawcy ciąży obowiązek choćby uprawdopodobnienia, iż jego wniosek zasługuje na uwzględnienie. W judykaturze dominuje stanowisko – akceptowane przez skład orzekający w niniejszym postępowaniu – kładące nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (por. postanowienia NSA: z 10 maja 2011 r., II FZ 106/11; z 9 września 2011 r., II FSK 1501/11; z 28 września 2011 r., I FZ 219/11; z 26 listopada 2007 r., II FZ 338/07; publik. CBOSA). Aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie, strona musi zatem poprzeć go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny postanowił uchylić zaskarżone postanowienie z uwagi na argumentację podniesioną w zażaleniu oraz dołączone do niego załączniki (podsumowanie księgi przychodów i rozchodów za pierwsze półrocze 2019 r., z którego wynika łączny przychód w wysokości 156.105 zł, a więc o ponad połowę niższy niż w roku poprzednim; rozliczenie dochodu z remanentem za ww. okres, wskazujące stratę w wysokości 644,30 zł; postanowienie WSA w Lublinie z dnia 7 listopada 2019 r., sygn. akt I SA/Lu 343/19 wstrzymujące wykonanie decyzji w zakresie podatku VAT za poszczególne miesiące 2012 r.; decyzja Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w L. z dnia 12 października 2018 r. rozkładająca skarżącemu zaległości w podatku VAT za poszczególne miesiące 2015 r. na 40 rat w ramach pomocy de minimis), co jest dopuszczalne, zważywszy na odformalizowany charakter trybu zażaleniowego. W zażaleniu strona przedstawiła okoliczności, które wskazują, że wykonanie zaskarżonej decyzji wyrządzi znaczną szkodę i spowoduje trudne do odwrócenie skutki. W szczególności Sąd wziął pod uwagę, że zapłata wskazanej kwoty może doprowadzić do przestoju w działalności, co z kolej doprowadzi do utraty bieżących zleceń, na co skarżący nie może sobie pozwolić, jeśli ma w zamiarze dalszą egzystencję. Utrata środków transportu oraz kontrahentów w przypadku działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego o takim charakterze może spowodować niemożność rozpoczęcia tej działalności na nowo, jeżeli sprawa niniejsza zakończy się dla skarżącego korzystnie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazane argumenty oraz przedłożone wraz z zażaleniem dokumenty wskazują na spełnienie przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji określonych w art. 61 § 3 P.p.s.a. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. oraz art. 61 § 3 w zw. z art. 193 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.