I FZ 34/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek, , , po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 7 listopada 2019 r. sygn. akt I SA/Lu 344/19 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 26 marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od stycznia do grudnia 2013 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z 7 listopada 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił M. W. (dalej: skarżący) wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 26 marca 2019 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od stycznia do grudnia 2013 r. Podstawą prawną wydanego orzeczenia był art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: P.p.s.a.). Z uzasadnienia postanowienia wynika, że skarżący w skardze na wskazaną wyżej decyzję zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania tej decyzji. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że wykonanie zaskarżonej decyzji rodzi niebezpieczeństwo utraty płynności finansowej skarżącego i wyrządzenia mu znacznej szkody, jak również spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (prawnych i faktycznych), polegających przede wszystkim na konieczności rozwiązania stosunku pracy z zatrudnionymi, zakończeniu działalności gospodarczej w zakresie transportu, rozwiązaniu umowy pożyczki w wysokości 30.000 zł zaciągniętej na bieżące wsparcie działalności gospodarczej oraz pozbawieniu go środków na leczenie po przebytym zawale serca, jak również na utrzymanie skarżącego wraz z bezrobotną żoną. W konsekwencji straci kontrahentów, środki transportu, a rozpoczęcie działalności na nowo nie będzie realne. Nie ma on też żadnych oszczędności. Po rozpoznaniu wniosku skarżącego Sąd pierwszej instancji uznał, że argumentacja zawarta we wniosku nie świadczy o wystąpieniu w przypadku skarżącego przesłanek wskazanych w art. 61 § 3 P.p.s.a. W ocenie sądu skarżący nie przedstawił konkretnych danych dotyczących jego sytuacji finansowej i majątkowej pozwalających przyjąć, że uiszczenie kwoty wynikającej z zaskarżonej decyzji (352.031 zł) wiąże się z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody czy miałoby powodować trudne do odwrócenia skutki. Oprócz przedstawionych we wniosku okoliczności Sąd wskazał także, że przychód skarżącego z działalności gospodarczej za pierwsze półrocze 2018 r. wyniósł 373.085 zł, a za 2017 r. 691.678 zł. Sytuację dotyczącą 2019 r. skarżący przemilczał. Skarżący posiadane środki rozdysponował pomijając spór z organem podatkowym i ewentualny obowiązek zapłaty VAT. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący złożył zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia przez uwzględnienie wniosku i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Ponadto wniósł o przeprowadzenie dowodów z dodatkowych dokumentów, tj.: 1) podsumowania księgi przychodów i rozchodów za styczeń-czerwiec 2019 r.; 2) rozliczenia dochodu z remanentem za styczeń – czerwiec 2019 r. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji na skutek stwierdzenia, że dochodzenie przez organ podatkowy należności wynikającej z ostatecznej decyzji podatkowej na kwotę 352.031 zł nie wiąże się dla skarżącego z ryzykiem spowodowania trudnych do odwrócenia skutków ani niebezpieczeństwem wystąpienia znacznej szkody, skoro przychody strony za pierwsze półrocze 2018 r. wynosiły 373.085 zł, podczas gdy kwota zaległości stwierdzonych decyzją ostateczną jest równa półrocznym przychodom z działalności gospodarczej strony i znacznie przekracza roczny dochód strony skarżącej, a ponadto wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji składany był w pierwszym półroczu 2019 r., przez co strona nie dysponowała jeszcze podsumowaniem podatkowej księgi przychodów i rozchodów za pierwsze półrocze, w którym wskutek prowadzonej egzekucji zarówno przychody, jak i dochody strony radykalnie zmalały, co powoduje, że prowadzenie egzekucji na podstawie zaskarżonej decyzji spowoduje nieodwracalne skutki w postaci konieczności zamknięcia działalności gospodarczej prowadzonej przez stronę. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Z ugruntowanej już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni art. 61 § 3 P.p.s.a. wynika, że obowiązek uprawdopodobnienia zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, spoczywa na wnoszącym o zastosowanie tymczasowej ochrony, uregulowanej w tym przepisie P.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z 3 października 2011 r., I FSK 1427/11, publik. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/, dalej w skrócie: CBOSA). Zgodnie z art. 61 § 1 P.p.s.a. wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Zasadą jest zatem wykonalność decyzji ostatecznej. Sąd jednak może, choć nie musi, stosownie do treści art. 61 § 3 P.p.s.a. na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 P.p.s.a., przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, warunkiem jednak wydania takiego postanowienia jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania. Z uwagi na powyższe, na wnioskodawcy ciąży obowiązek choćby uprawdopodobnienia, iż jego wniosek zasługuje na uwzględnienie. W judykaturze dominuje stanowisko – akceptowane przez skład orzekający w niniejszym postępowaniu – kładące nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (por. postanowienia NSA: z 10 maja 2011 r., II FZ 106/11; z 9 września 2011 r., II FSK 1501/11; z 28 września 2011 r., I FZ 219/11; z 26 listopada 2007 r., II FZ 338/07; publik. CBOSA). Aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie, strona musi zatem poprzeć go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny postanowił uchylić zaskarżone postanowienie z uwagi na argumentację podniesioną w zażaleniu oraz dołączone do niego załączniki (podsumowanie księgi przychodów i rozchodów za pierwsze półrocze 2019 r., z którego wynika łączny przychód w wysokości 156.105 zł, a więc o ponad połowę niższy niż w roku poprzednim; rozliczenie dochodu z remanentem za ww. okres, wskazujące stratę w wysokości 644,30 zł; postanowienie WSA w Lublinie z dnia 7 listopada 2019 r., sygn. akt I SA/Lu 343/19 wstrzymujące wykonanie decyzji w zakresie podatku VAT za poszczególne miesiące 2012 r.; decyzja Naczelnika [...] Skarbowego w L. z dnia 12 października 2018 r. rozkładająca skarżącemu zaległości w podatku VAT za poszczególne miesiące 2015 r. na 40 rat w ramach pomocy de minimis), co jest dopuszczalne, zważywszy na odformalizowany charakter trybu zażaleniowego. W zażaleniu strona przedstawiła okoliczności, które wskazują, że wykonanie zaskarżonej decyzji wyrządzi znaczną szkodę i spowoduje trudne do odwrócenie skutki. W szczególności Sąd wziął pod uwagę, że zapłata wskazanej kwoty może doprowadzić do przestoju w działalności, co z kolej doprowadzi do utraty bieżących zleceń, na co skarżący nie może sobie pozwolić, jeśli ma w zamiarze dalszą egzystencję. Utrata środków transportu oraz kontrahentów w przypadku działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego o takim charakterze może spowodować niemożność rozpoczęcia tej działalności na nowo, jeżeli sprawa niniejsza zakończy się dla skarżącego korzystnie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazane argumenty oraz przedłożone wraz z zażaleniem dokumenty wskazują na spełnienie przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji określonych w art. 61 § 3 P.p.s.a. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. oraz art. 61 § 3 w zw. z art. 193 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.